الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۳۴۹

و رواه محمد بن الحسين عن صالح بن حمزه عن فتح بن عبد الله مولي بني هاشم قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۴۰۵ فتح بن عبد الله وابسته بنی هاشم گوید: به ابی ابراهیم (ع) (امام هفتم) نامه‏ای نوشتم و از او از توحید پرسیدم، به خط خود جواب نوشت: سپاس از آن خدائی است که سپاس خود را به بندگانش الهام کرده و همان روایت- ۵- را که سهل بن زیاد نقل کرده بود نقل کرده تا آنجا که گوید: و وجوده جوائل الاوهام، و سپس بر آن افزوده است که: آغاز پذیرش دین از خدا شناختن او است و کمال شناسائیش یگانه دانستن او است و کمال یگانه دانستنش نفی صفات از او است، چون هر صفتی گواه است که جز موصوف است و هر موصوفی هم جز صفت است و به همراه هم گواه دوئیت باشند که در وجود ازلی و قدیم ممتنع است، هر که خدا را وصف کند او را محدود کرده و مرزبندی نموده است و هر که محدودش کند او را بر شمرده و هر که‏ او را برشمرد ازلیت و قدم او را باطل دانسته، هر که گوید: چگونه است؟ جویای وصف او شده و هر که گوید: در چیست؟ او را در گنجانیده، و هر که گوید: بر چیست؟ او را نشناخته، و هر که گوید: کجا است؟ خلاء نسبت به او معتقد شده، هر که گوید: به سوی کجا است؟ او را در سوئی دانسته، عالم است از آنگاه که معلومی نبوده و خالق است از گاهی که مخلوقی نبوده و پرورنده است از گاهی که پرورده‏ای نبوده، همچنین ستوده شود پروردگار ما و او فراز است از آنچه واصفان نسنجیده او را وصف کرده‏اند. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۱۹۱ فتح بن عبد اللَّه گوید: بحضرت موسی بن جعفر نوشتم و مطلبی راجع بتوحید از او پرسیدم، حضرت بخط خود نوشت، ستایش خدای راست که ستایشش را ببندگانش الهام کرد- و همان روایت سهل بن زیاد سابق را تا جمله «وجودش خاطرهای تندرو را از بن کنده» ذکر نموده- سپس افزوده است: آغاز اعتقاد بخدا شناسائی اوست و کمال شناسائیش یگانه دانستن او و کمال یگانه دانستنش نفی صفات (زائد پر ذات) از او بواسطه گواهی دادن هر صفتی که آن غیر موصوفست و گواهی هر موصوفی که آن غیر صفت است و بهمراه یک دیگر گواه دوئیت باشند که ازلیت را نشاید (اگر بگوئیم صفات خدا غیر ذاتش و زائد بر آن‏ میباشد قائل بترکیب و تعدد قدیم و احتیاج آنها بیکدیگر شده‏ایم) هر که خدا را توصیف کند محدودش کرده و هر که محدودش کند معدودش نموده و هر که معدودش نماید ازلیتش را باطل کرده و هر که گوید چگونه است، جویای وصف او شده و هر که گوید در چیست؟ او را گنجانیده و هر که گوید روی چیست؟ او را نشناخته و هر که گوید کجاست، جایی را از او خالی دانسته و هر که گوید ذات او چیست؟ تعریفش نموده و هر که گوید: تا کی باشد، متناهیش دانسته» عالمست آنگاه که معلومی نبود خالقست زمانی که مخلوقی نبود (پس همیشه توانائی خلقت دارد) پروردگار است گاهی کک پروریده‏ئی نبود، پروردگار ما این گونه توصیف شود بلکه او بالاتر از توصیف واصفانست. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۴۴۷ و محمد بن حسین، از صالح بن حمزه، از فتح بن عبداللَّه- مولای بنی هاشم- همین را روایت کرده و گفته است که: به خدمت امام موسی کاظم علیه السلام نوشتم و آن حضرت را از چیزی از توحید خدا سؤال کردم. پس به خط مبارک خود به من نوشت که: «حمد از برای خدا است، که حمد خود را به بندگان خویش الهام فرموده». و محمد، یا فتح، مثل آنچه را که سهل بن زیاد روایت کرده است، ذکر نموده، تا فرموده آن حضرت که «وجودش، خیالات جولان زننده را از ریشه برآورده». بعد از آن، در آن زیاد نموده که: «اول دین‏داری و انقیاد و فرمان‏برداری خدا، معرفت و شناخت اوست، و کمال معرفتش، توحید و اقرار به یگانگی اوست، و کمال توحیدش، نفی و دوری صفات زائده بر اصل ذات، از اوست، به سبب آن‏که هر صفتی گواهی می‏دهد که غیر موصوفش است، و موصوف که آن را به صفتی وصف نمودی، شهادت می‏دهد که غیر صفت است، و هر دو شهادت می‏دهند به دوئیت و دو تا بودن که ازلیت به علت آن محال و ممتنع است (چه، هرگاه کثرت و تعدد در او باشد، اجزا بر او پیشی دارند و این، مستلزم حدوث است). پس هر که خدا را (به ما به الاشتراک و ما به الامتیاز) وصف کند، حدی از برایش قرار داده، و هر که حدی از برای او قرار دهد، او را به عدد و شماره در آورده، و هر که او را به شماره در آورد، ازلیت او را باطل گردانیده، و هر که بگوید که: چگونه است و چه کیفیت دارد؟ او را در معرض صفات زائده و صفات ممکنات در آورده، و هر که بگوید که: در چه چیز است؟ او را در ضمن چیزی قرار داده (که او را در بر گرفته، مانند ظرف و مظروف) و هر که بگوید که: بر روی چیست؟ او را محمول قرار داده (که چیزی حامل اوست و او را برداشته)، و هر که بگوید: در کجا است؟ بعضی از مکان‏ها را از او خالی فرض نموده، و هر که بگوید که: آن جناب چیست و حقیقتش چون است؟ او را به حد و اندازه وصف کرده، و هر که بگوید که: تا چه زمان می‏باشد؟ غایت و نهایتی از برایش توهم کرده. عالم بود در هنگامی که هیچ معلومی نبود، و خالق بود در وقتی که هیچ مخلوقی نبود، و پروردگار بود در زمانی که هیچ پرورده‏ای نبود که توانایی آن را داشت. و پروردگار ما را چنین وصف می‏باید کرد و آن جناب بالاتر از آن است که وصف کنندگان او را به آن وصف می‏نمایند».