الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۳۸۳

علي بن ابراهيم عن المختار بن محمد الهمداني و محمد بن الحسن عن عبد الله بن الحسن العلوي جميعا عن الفتح بن يزيد الجرجاني عن ابي الحسن ع قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۴۳۵ أبو الحسن (ع) (امام هفتم) فرمود: به راستی خدا دو اراده و دو خواست دارد: یک اراده حتمی و یک اراده عزمی، بسا باشد از چیزی نهی کند و آن را بخواهد و به چیزی فرمان دهد و آن را نخواهد، مگر ندانی که خدا آدم را از خوردن آن درخت نهی کرد ولی خوردن آنها را خواست و اگر نمی‏خواست بخورند خواست آنان بر خواست خدا چیره نمی‏شد، و به ابراهیم (ع) فرمان داد اسحق را سر ببرد و نخواست که او را سر ببرد و اگر می‏خواست، خواست ابراهیم بر خواست خدای تعالی چیره نمی‏شد. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۲۰۸ حضرت ابو الحسن (ع) فرمود: خدا را دو اراده و دو مشیت است. اراده حتم و اراده عزم (و مشیت حتم و مشیت عزم) خدا نهی میکند و میخواهد، امر میکند و نمیخواهد، مگر نمی‏بینی که او آدم و همسرش را نهی کرد که از آن درخت نخورند ولی خوردن ایشان را خواست و اگر نمیخواست که بخورند خواست آنها بر خواست خدای تعالی غلبه نمیکرد و حضرت ابراهیم را امر کرد که اسحاق (و بقول مشهور اسماعیل) را سر ببرد ولی نخواست که سر او را ببرد و اگر میخواست، خواست ابراهیم بر خواست خدای تعالی غلبه نمیکرد. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۴۸۳ علی بن ابراهیم روایت کرده است، از مختار بن محمد همْدَانی و محمد بن حسن، از عبداللَّه بن حسن علوی، هر دو، از فتح بن یزید جُرجانی، از امام رضا علیه السلام که آن حضرت فرمود: «خدا را دو اراده و دو مشیت است: یکی اراده حتمی (و حتم به معنی محتوم است، یعنی: محکم ساخته و واجب گردانیده و به آن حکم فرموده)، و دیگری اراده عزمی (و مراد از آن، این است که اراده فرموده که مکلف افعال خویش را به اختیار خود به جا آورد، نه به جبر). و به این اراده، گاهی نهی از چیزی می‏فرماید و حال آن‏که می‏خواهد که به عمل آید، و به چیزی امر می‏کند و نمی‏خواهد که به عمل آید. آیا ندیدی و ندانستی که آن جناب آدم و زن او را نهی فرمود که از آن درخت معهود بخورند، و آن را می‏خواست، و اگر نمی‏خواست که بخورند، مشیت و خواست ایشان بر خواست خدای تعالی غالب نمی‏شد. و ابراهیم را امر فرمود که اسحاق را سر بُرد و نمی‏خواست که او را سر بُرد و اگر می‏خواست، خواست ابراهیم بر خواست خدای تعالی غالب نمی‏گردید». (آنچه در این حدیث مذکور است از امر به سر بریدن اسحاق، خلاف مشهور است و شاید که وجه آن، تقیه باشد و احتمال غیر از این در آن می‏رود. و حق آن است که امر به سر بریدن اسماعیل بود).