الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۴۱۶

و بهذا الاسناد عن يونس عن حماد عن عبد الاعلي قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۴۶۷ عبد الاعلی گوید: به امام صادق (ع) گفتم:- اصلحک الله- در مردم ابزاری نهاده شده است که به وسیله آن درک معرفت کنند؟ گوید: فرمود: نه، گفتم: تکلیف به تحصیل معرفت دارند؟ فرمود: نه، خدا باید بیان کند، خدا احدی را مسئول نمی‏داند مگر به اندازه‏ای که وسع او است و به او رسیده است و خدا احدی را مسئول نداند مگر نسبت بدان چه به او داده است و خدا قومی را محکوم به گمراهی نسازد مگر پس از آنکه برای آنها راه تقوی را بیان کند، فرمود: یعنی آنچه او را خشنود سازد و آنچه او را خشمگین کند به آنها بفهماند. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۲۳۰ عبد الاعلی گوید: بامام صادق (ع) عرضکردم- اصلحک اللَّه- آیا در مردم ابزاری نهاده شده که بوسیله آن بمعرفت برسند فرمود: نه، عرضکردم: آیا بکسب معرفت تکلیف دارند؟ فرمود: نه، بر خداست که بیان کند، خدا هیچ کس را جز بمقدار طاقت تکلیف نکند و خدا هیچ کسرا جز بآنچه داده است تکلیف نکند، و از آن حضرت راجع بقول خدا (۱۱۵ سوره ۹) «خدا پس از آنکه قومی را هدایت کرد بگمراهی نبرد تا موجبات تقوی را برای آنها بیان کند» پرسیدم، فرمود: تا بآنها بشناساند آنچه را خشنودش سازد و آنچه را خشمناکش کند. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۵۱۵ و به همین اسناد، از یونس، از حمّاد، از عبدالاعلی روایت است که گفت: به خدمت امام جعفر صادق علیه السلام عرض کردم که: خدا کارهای تو را به اصلاح آورد، آیا خدا در مردم ادات و آلت حصولی قرار داده که به سبب آن، معرفت و شناخت را بیابند؟ حضرت فرمود: «نه». عرض کردم که: پس مکلف‏اند که تمام اسباب معرفت را تحصیل کنند؟ (تا معرفت به هم رسانند بدون تعریف خدا؟) فرمود: «نه، بر خدا لازم است که بیان فرماید. «لا یُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها» «۱»، یعنی: «تکلیف نمی‏فرماید خدای تعالی و در رنج نمی‏افکند هیچ تنی را، مگر آن مقدار که طاقت و توانایی و قدرت و گنجایش آن باشد» (بلکه آن را کم‏تر از قدر طاقت تکلیف فرموده، چه طاقت فوق وسع است). «لا یُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما آتاها» «۲»، یعنی: و تکلیف نکند خدای تعالی هیچ نفسی را، مگر آنچه او را عطا فرموده و شناختن آن را به نفس داده». و حمزه گفت که: آن حضرت را سؤال کردم از قول خدای تعالی: «وَ ما کانَ اللَّهُ لِیُضِلَّ قَوْماً بَعْدَ إِذْ هَداهُمْ حَتَّی یُبَیِّنَ لَهُمْ ما یَتَّقُونَ» «۳». حضرت فرمود: «تا بشناساند و آگاه گرداند ایشان را آنچه او را خشنود می‏سازد، و آنچه او را به خشم می‏آورد». (و همین حدیث بسند دیگر در این باب گذشت). __________________________________________________ (۱). بقره، ۲۸۶. (۲). طلاق، ۷. (۳). توبه، ۱۱۵.