الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۴۳۱

عده من اصحابنا عن احمد بن محمد بن عيسي عن علي بن الحكم عن ابان قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۲, ۳۵ احوال گزارش داده است که زید بن علی بن الحسین (ع) در وقتی که در پنهانی دعوت می‏کرده او را خواسته، گوید: نزد او رفتم و به من گفت: ای ابو جعفر، اگر شبانه از طرف ما کسی به دنبال تو آید و تو را به یاری ما بخواند در پاسخ چه گوئی؟ با او به جبهه مبارزه بیرون شوی؟ گفتم: قربانت نه، من این کار را نمی کنم، فرمود: تو جان خود را از من دریغ می‏کنی و از من رو گردانی؟ گفتم: یک جان در تن است، اگر در زمین برای خدا حجتی باشد، آنکه از تو تخلف کند و آنکه با تو شورش کند هلاک است و اگر خدا در زمین حجتی نداشته باشد آنکه از تو تخلف کند و آنکه با تو بشورد برابرند، گوید: به من فرمود: ای ابو جعفر، من با پدرم سر یک سفره می‏نشستیم پاره گوشت چرب را برای من لقمه می‏کرد و لقمه داغ را برایم خنک می‏کرد، برای دلسوزی به من و در این صورت از سوختن در دوزخ برای من دلسوزی نمی‏کرد؟ و تو را از دین و امام خبر می‏داد و مرا خبر نمی‏داد؟ به او عرض کردم: قربانت، از اینکه نسبت به دوزخ برای تو دلسوزی کرده به تو خبر نداده، ترسیده نپذیری و به دوزخ روی، به من خبر داده تا اگر بپذیرم ناجی باشم و اگر نپذیرفتم او را از دوزخ رفتن من باکی نباشد، سپس به او عرض کردم: قربانت، شما بهترید یا پیغمبران، فرمود: بلکه پیغمبران، گفتم: یعقوب به یوسف می‏فرماید: ای پسر جانم خوابت را به برادرانت مگو، مبادا برایت نیرنگی بریزند چرا به آنها خبر نداد؟ تا کیدی در باره او نکنند و بلکه آن را پنهان داشت از آنها، همچنین پدرت امر امامت را از تو پنهان داشت، چون بر تو می‏ترسید، گوید: فرمود هلا به خدا اگر تو چنین گوئی سرور تو در مدینه به من باز گفته است که من کشته شوم و به دار روم در کناسه‏ و گفته نزد او دفتری است که کشته شدن و به دار رفتن من در آن درج است، من به حج رفتم و گفتار زید را به امام صادق باز گفتم با آنچه در پاسخش گفته بودم، به من فرمود: راه را از پیش و پس و راست و چپ و بالای سر و زیر پا بر او بستی و برای برای او رخنه‏ای نگذاشتی که از آن به در برود. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۲۴۴ احول گوید: زید بن علی بن حسین علیهما السلام زمانی که متواری و پنهان بود مرا خواست، نزدش رفتم، بمن گفت ای ابا جعفر اگر از ما خانواده کسی نزد تو آید (و ترا بیاری طلبد) چه جواب میدهی، با او بجبهه جنگ میروی؟ باو گفتم: اگر پدرت یا برادرت مرا بخواهند میروم، زید گفت من میخواهم بجنگ این قوم (بنی امیه) بروم با من بیا، گفتم: نه قربانت گردم. بمن گفت: جان خودت را بر من ترجیح میدهی؟! گفتم من یک نفرم [یک جان بیش ندارم‏] اگر در روی زمین امامی جز تو باشد، هر کس از تو کناره گیرد نجات یافته و هر کس با تو آید هلاک گشته و اگر برای خدا امامی روی زمین نباشد، کسی که از تو کناره کند با آنکه همراهیت کند برابرست، بمن گفت: ای ابا جعفر من با پدرم سر یکسفره مینشستم، او پاره گوشت چرب را برایم لقمه میکرد و لقمه داغ را برای دلسوزی بمن سرد میکرد، او از گرمی آتش دوزخ بمن دلسوزی نکرده است؟، از روش دینداری بتو خبر داده و بمن خبر نداده است؟!! عرض کردم قربانت گردم، چون از آتش دوزخ بتو دلسوزی کرده خبرت نداده است، زیرا میترسید که تو نپذیری و از آن جهت بدوزخ روی ولی بمن خبر داده که اگر بپذیرم نجات یابم و اگر نپذیرم از دوزخ رفتن من باکی بر او نباشد (زیرا هر چه باشم فرزند او نیستم پس بمن فرمود با بنی امیه نجنگ ولی بتو نفرمود) سپس باو گفتم: قربانت گردم، شما بهترید یا پیغمبران؟ فرمود: پیغمبران گفتم: یوسف بیعقوب میگوید «داستان خوابت را ببرادرانت؟؟؟ گو، مبادا برایت نیرنگی بریزند» او خوابش را نگفت و پنهان داشت که برایش نیرنگی نریزند، همچنین پدر تو مطلب را از تو پنهان کرد زیرا بر تو بیم داشت، زید فرمود: اکنون که چنین گوئی بدان که مولایت در مدینه بمن خبر داد که: من کشته میشوم و در کناسه کوفه بدار روم و خبر داد که کتابی نزد اوست که کشتن و بدار رفتن من در آن نوشته است، احول گوید من بحج رفتم و گفتگوی خودم را با زید بحضرت صادق (ع) عرضکردم، فرمود: تو که راه پیش و پس و راست و چپ و زبر و زیر را بر او بستی و نگذاشتی براهی قدم بردارد (هر چه گفت جوابش را دادی). محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۵۴۵ چند نفر از اصحاب ما روایت کرده‏اند، از احمد بن محمد بن عیسی، از علی بن حکم از ابان که گفت: ابوجعفر احول مرا خبر داد که: زید بن علی الحسین علیهما السلام به سوی او فرستاد، و زید خویش را از دشمنان پنهان ساخته بود. احول گفت: به نزد او آمدم، به من گفت: ای ابو جعفر، چه می‏گویی اگر درْ کوبنده‏ای از ما، درِ خانه تو را بکوبد، یا شب در آینده‏ای از ما، در شب به نزد تو آید؟ (حاصل معنی، آن‏که اگر یکی از ما، یا فرستادگان ما به نزد تو آید و خواسته باشد که با او بیرون آیی، آیا با او بیرون می‏آیی و بر دشمن ما خروج می‏کنی یا نه؟). احول می‏گوید: به زید گفتم که: اگر آن کس پدر، یا برادر تو باشد، با او بیرون می‏آیم و خروج می‏کنم. زید گفت: من می‏خواهم که خروج نمایم و با این گروه، مجاهده و کارزار کنم. پس تو با من بیرون آی. گفتم: نه، این را نخواهم کرد، فدای تو گردم. زید گفت: آیا خودداری و تن‏پروری می‏کنی و جان خویش را از من مضایقه می‏نمایی؟ گفتم: جز این نیست که این نفس، یک نفس است (یعنی من یک نفرم و از این تن تنها، چه آید در این امر عظیمی که تو در نظر داری؟ یا مراد این است که نفس، یکی است و او را چاره‏ای نیست از فرمان‏برداری خدا و متعدد نیست که اگر به یکی از نافرمانی به عمل آید، به دیگری تدارک آن شود. و این معنی انسب است به آنچه بعد از این می‏گوید که:) پس اگر برای خدا در زمین، حجتی باشد، آن‏که از تو تخلّف ورزیده و بازمانده، رستگار، و آن‏که با تو خروج نموده، هلاک گردیده است. و اگر خدا را در زمین حجتی نباشد، آن‏که از تو تخلف ورزیده و آن‏که همراه تو آمده، با هم برابرند. زید گفت که: ای ابوجعفر، من با پدرم بر سر سفره می‏نشستم و پدرم پارچه گوشت فربه و پاکیزه را به من لقمه می‏داد و لقمه‏ای که گرم بود، برای من سرد می‏نمود، و بعد از آن‏که سرد می‏شد، به من عطا می‏فرمود از روی شفقت (و مهربانی که نسبت به من داشت و می‏ترسید که طعام گرم مرا اذیت رساند). آیا با این مهربانی که با من داشت، شفقت نداشت و بر من نترسید از آتش جهنّم که مرا اذیت کند در هنگامی که تو را به امر دین خبر داد، و مرا به آن خبر نداد؟ گفتم که: فدای تو گردم، از شفقت آن جناب با تو و از ترس گرمی آتش جهنم، تو را خبر نداده؛ زیرا که بر تو ترسیده که آن را قبول نکنی، و به این سبب داخل جهنّم شوی و مرا خبر داد؛ زیرا که با من چنان نبود که با تو بود. پس اگر قبول کنم، نجات یابم و اگر قبول نکنم، پروایی ندارد که من داخل جهنّم شوم. بعد از آن، به زید گفتم که: فدای تو گردم، آیا شما بهترید یا پیغمبران؟ گفت: بلکه پیغمبران بهترند. گفتم که: یعقوب به یوسف می‏فرماید که: «یا بُنَیَّ لا تَقْصُصْ رُؤْیاکَ عَلی‏ إِخْوَتِکَ فَیَکِیدُوا لَکَ کَیْداً» «۱»، یعنی: «ای فرزند من، قصّه مکن خواب خویش را بر برادران خود (و آن را به ایشان نقل مکن)، پس حیله کنند از برای تو؛ حیله کردنی به غایت». آیا می‏دانی که چرا ایشان را خبر نداد به پیغمبری و مرتبه یوسف، تا آن‏که برادران او با حیله و مکری ننمایند (یا معنی، آن است که چرا ایشان را خبر نداد تا باشد که با وی مکر نکنند)، ولیکن این امر را از ایشان پوشید (نه از راه عداوت با یوسف و رضا به آنچه با او کردند، و محبت با پسران دیگر و رضا به فعل ایشان، بلکه چون می‏دانست که اگر ایشان را خبر دهد، هر آینه با یوسف می‏کنند با علم پیغمبری او، آنچه با او کردند با جهل به آن، که اگر می‏دانستند موجب کفر ایشان بود). پس همچنین پدرت از تو کتمان کرده و پوشید؛ زیرا که آن حضرت بر تو ترسیده که اگر بگوید، قبول نکنی. احول می‏گوید که: زید گفت: به خدا سوگند که هر آینه اگر این سخن را می‏گویی و در مادّه من این گمان می‏نمایی، بدان‏که صاحب تو (حضرت باقر، یا صادق علیهما السلام) در مدینه مرا خبر داد که: من کشته می‏شوم و در کُناسه کوفه، مرا به دار می‏کشند. و مرا خبر داد که صحیفه‏ای در نزد اوست که خبر کشته شدن و بر دار زدن من، در آن است (یعنی: اگر تو آنچه را گفتی برای این‏ __________________________________________________ (۱). یوسف، ۵. می‏گویی که من طالب ریاست نباشم، یا از خروج ممنوع شوم و قتال نکنم، فایده ندارد؛ زیرا که من بالاتر از این را دانسته و شنیده‏ام و ممنوع نشدم، و آن همان است که از باقر، یا صادق علیهما السلام شنیدم که کشته می‏شوم و بر دار می‏روم، و با آن‏که صدق گفتار ایشان را می‏دانم و به امامت ایشان اقرار و اعتراف دارم؛ چه مجاهده من به جهت طلب ریاست نیست، بلکه به جهت رفع و دفع دشمنان دین است و لهذا از کشته شدن و بر دار رفتن پروا ندارم). احول می‏گوید که: بعد از آن، به حجّ رفتم و امام جعفر صادق علیه السلام خبر دادم و به گفتار زید و آنچه من با او گفته بودم، و حضرت فرمود که: «او را گرفته‏ای از همه اطرافش از پیش رو و از پشت سر و از جانب راست و جانب چپ و از بالای سر و از زیر پای‏ها و از برای او، راهی را وانگذاشته‏ای که در آن تواند رفت» (و آنچه حضرت صادق علیه السلام به احول فرمود، از قبیل آن است که در حدیث سابق فرمود، نه تصویب و اظهار رضامندی به آنچه با زید رضی الله عنه کرده است؛ چنانچه مطلع بر حال زید، پوشیده نیست).