→ الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۴۳۸
حدیث امام محمّد باقر (ع) در کتاب الکافي جلد ۱ کِتَابُ الْحُجَّة بَابُ طَبَقَاتِ الْأَنْبِيَاءِ وَ الرُّسُلِ وَ الْأَئِمَّةِ ع
کتاب الحجة · روایت شده از امام محمّد باقر عليه السلام
سند
محمد بن يحيي عن احمد بن محمد عن الحسن بن محبوب عن الاحول قال :
سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنِ اَلرَّسُولِ وَ اَلنَّبِيِّ وَ اَلْمُحَدَّثِ قَالَ اَلرَّسُولُ اَلَّذِي يَأْتِيهِ جَبْرَئِيلُ قُبُلاً فَيَرَاهُ وَ يُكَلِّمُهُ فَهَذَا اَلرَّسُولُ وَ أَمَّا اَلنَّبِيُّ فَهُوَ اَلَّذِي يَرَى فِي مَنَامِهِ نَحْوَ رُؤْيَا إِبْرَاهِيمَ وَ نَحْوَ مَا كَانَ رَأَى رَسُولُ اَللَّهِ ص مِنْ أَسْبَابِ اَلنُّبُوَّةِ قَبْلَ اَلْوَحْيِ حَتَّى أَتَاهُ جَبْرَئِيلُ ع مِنْ عِنْدِ اَللَّهِ بِالرِّسَالَةِ وَ كَانَ مُحَمَّدٌ ص حِينَ جُمِعَ لَهُ اَلنُّبُوَّةُ وَ جَاءَتْهُ اَلرِّسَالَةُ مِنْ عِنْدِ اَللَّهِ يَجِيئُهُ بِهَا جَبْرَئِيلُ وَ يُكَلِّمُهُ بِهَا قُبُلاً وَ مِنَ اَلْأَنْبِيَاءِ مَنْ جُمِعَ لَهُ اَلنُّبُوَّةُ وَ يَرَى فِي مَنَامِهِ وَ يَأْتِيهِ اَلرُّوحُ وَ يُكَلِّمُهُ وَ يُحَدِّثُهُ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَكُونَ يَرَى فِي اَلْيَقَظَةِ وَ أَمَّا اَلْمُحَدَّثُ فَهُوَ اَلَّذِي يُحَدَّثُ فَيَسْمَعُ وَ لاَ يُعَايِنُ وَ لاَ يَرَى فِي مَنَامِهِ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۲, ۴۵
احوال گوید: از امام باقر (ع) پرسیدم از رسول و نبی و محدث، فرمود: رسول آن کس باشد که جبرئیل برابرش آید و او را بیند و با او سخن کند، این شخص رسول است، پیغمبر آن کس است که در خواب بیند چون رؤیای ابراهیم و چون خوابی که رسول خدا (ص) پیش از دریافت وحی نسبت به وسائل و اسباب نبوت میدید، تا وقتی جبرئیل از نزد خدا پیش او به رسالت آمد و پیغمبر پس از اینکه نبوت برای او فراهم شد و رسالت از طرف خدا دریافت، به این مقام رسید که جبرئیل برابر او میآمد و روبرو با او سخن میگفت، بعضی از پیغمبرانند که نبوت برای آنها فراهم شود، در خواب بیند و روح نزد او آید و با او سخن کند و به او بازگو کند بیآنکه در بیداری فرشته را بیند، ولی محدث کسی است که به او حدیث گویند و شنود ولی معاینه و روبرو با فرشته نشود و در خواب نبیند.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۲۴۹
احول گوید از امام باقر (ع) در باره رسول و نبی و محدث پرسیدم، فرمود رسول کسی است که جبرئیل پیشش آید و او را ببیند و با او سخن گوید، این است رسول و اما نبی آنست که در خواب بیند مانند خواب دیدن ابراهیم (فرمان سربریدن پسرش را) و مانند آنچه رسول خدا (ص) پیش از آمدن وحی از اسباب و علائم نبوت میدید تا آنکه جبرئیل رسالت را برای او از جانب خدا آورد و محمد (ص) هنگامی که نبوت برایش فراهم گشت و رسالت از جانب خدا برای او آمد، جبرئیل برایش پیغام میآورد و شفاها با او سخن میگفت، بعضی از انبیاء نبوت برایش جمع شود و در خواب بیند و روح القدس نزدش آید و با او سخن گوید و بازگو نماید، بدون آنکه در بیداری به بیند و اما محدث آنست که خبر داده شود، صدا را شنود ولی نه مشاهده کند و نه در خواب بیند.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۵۵۷
محمد بن یحیی، از احمد بن محمد، از حسن بن محبوب، از احول روایت کرده است که گفت: امام محمد باقر علیه السلام را سؤال کردم از رسول و نبی و محدّث. حضرت فرمود که: «رسول، آن است که جبرئیل به نزد او میآید روبه رو، پس او را میبیند، و با او تکلم میکند. پس چنین کسی رسول است. و اما نبی، آن است که در خواب بیند، چون خواب دیدن ابراهیم و مثل آنچه رسول خدا صلی الله علیه و آله در خواب میدید از اسباب پیغمبری پیش از وحی تا جبرئیل از جانب خدا به نزد او آمد و رسالت را از برایش آورد، و محمد در هنگامی که اسباب نبوت از برایش جمع شد و رسالت از جانب خدا به او رسید، جبرئیل به وساطت آن، به خدمت آن حضرت میآمد و به سبب آن، با او روبهرو سخن میگفت و از جمله پیغمبران، پیغمبری بود که اسباب پیغمبری از برایش جمع شده بود و در خواب میدید و روح (که فرشته بزرگی است) به نزد او میآمد و با او سخن میگفت و او را حدیث میکرد، و خبر میداد در بیداری، بی آنکه او را ببیند. و اما محدث، کسی است که فرشته او را خبر میدهد و به او حدیث میکند و صحبت میدارد. پس آواز را میشنود، ولیکن او را معاینه نمیبیند و در خواب نمیبیند».
راویان