حدیث امام رضا (ع) در کتاب الکافي جلد ۱ کِتَابُ الْحُجَّة بَابُ أَنَّ أَهْلَ الذِّکْرِ الَّذِينَ أَمَرَ اللَّهُ الْخَلْقَ بِسُؤَالِهِمْ هُمُ الْأَئِمَّةُ ع
کتاب الحجة · روایت شده از امام رضا عليه السلام
سند
الحسين بن محمد عن معلي بن محمد عن الوشا قال :
سَأَلْتُ اَلرِّضَا ع فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَسْئَلُوا أَهْلَ اَلذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لاََ تَعْلَمُونَ فَقَالَ نَحْنُ أَهْلُ اَلذِّكْرِ وَ نَحْنُ اَلْمَسْئُولُونَ قُلْتُ فَأَنْتُمُ اَلْمَسْئُولُونَ وَ نَحْنُ اَلسَّائِلُونَ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ حَقّاً عَلَيْنَا أَنْ نَسْأَلَكُمْ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ حَقّاً عَلَيْكُمْ أَنْ تُجِيبُونَا قَالَ لاَ ذَاكَ إِلَيْنَا إِنْ شِئْنَا فَعَلْنَا وَ إِنْ شِئْنَا لَمْ نَفْعَلْ أَ مَا تَسْمَعُ قَوْلَ اَللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى هََذََا عَطََاؤُنََا فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِكْ بِغَيْرِ حِسََابٍ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۲, ۱۵۵
وشاء گوید: از امام رضا (ع) پرسیدم، به او گفتم: قربانت، «فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ» (یعنی چه؟) فرمود: یعنی ما اهل ذکریم و ما مسئولیم، عرض کردم: شما مسئول هستید و ما سائل؟ فرمود: آری، عرض کردم: بر عهده ما است که از شما بپرسیم؟ فرمود: آری، عرض کردم: بر عهده شما است که پاسخ ما را بدهید؟ فرمود: نه، این با ما است، اگر خواستیم می کنیم و اگر نخواستیم نمیکنیم، مگر نشنیدی گفته خدای تبارک و تعالی را (۳۹ سوره ص): «این است عطای ما ببخش یا دریغ کن (اختیار با تو است، حساب و مسئولیتی در میان نیست) یا اینکه ببخش بیحساب، دریغ کن بیحساب» (نه در اندازه بخشش محدودی و نه در اندازه دریغ).
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۳۰۴
وشاء گوید بحضرت رضا علیه السلام عرضکردم: قربانت گردم «اگر نمیدانید از اهل ذکر بپرسید» یعنی چه؟ فرمود: مائیم اهل ذکر و مائیم پرسششوندگان عرضکردم: شما پرسششونده و ما پرسشکنندهایم؟ فرمود: آری:، عرضکردم، بر ماست که از شما بپرسیم؟ فرمود: آری عرضکردم:
بر شماست که بما پاسخ دهید؟ فرمود: نه، اختیار با ماست، اگر خواستیم پاسخ دهیم و اگر نخواستیم پاسخ ندهیم، مگر نمیشنوی قول خدای تبارک و تعالی را (۳۹- سوره ۳۸) «اینست بخشش بیحساب ما خواهی ببخش یا نگهدار [این بخشش ما است خواهی ببخش یا نگهدار حسابی بر تو نیست].
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۶۸۷
حسین بن محمد، از مُعلّی بن محمد، از وشّاء روایت کرده است که گفت: از حضرت امام رضا علیه السلام سؤال کردم و عرض کردم که: فدای تو گردم «فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ»، حضرت فرمود: «ما اهل ذکریم، و ماییم سؤالشدگان». عرض کردم: پس شمایید سؤال شدگان و ماییم سؤال کنندگان؟ فرمود: «آری». عرض کردم که: بر ما واجب است که از شما سؤال کنیم؟ فرمود: «آری». عرض کردم که: واجب است بر شما که ما را جواب فرمایید؟
فرمود: «نه، اختیار این، با ما است؛ اگر خواهیم میکنیم، و اگر خواهیم نمیکنیم. آیا قول خدای عزّوجلّ را نمیشنوی که میفرماید: «هذا عَطاؤُنا فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِکْ بِغَیْرِ حِسابٍ» «۳»، یعنی:
این پادشاهی، به این عظمت و شوکت، بخشش ما است به تو. پس عطا کن از آن به هر که خواهی، یا منع بخشش کن و باز دار آن را از هر که خواهی» (یعنی تصرّف در آن، بسته به خواست تو است. در حالتی که این عطا، از شمار بیرون است، یا منّت و امساک تو در روز حساب، بر آن حسابی نیست. و هر چند که نزول این آیه در شأن سلیمان است، لیکن در باب پیغمبر صلی الله علیه و آله و ائمّه جاری است). __________________________________________________
(۳). ص، ۳۹.