کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۲, ۲۰۳
هشام بن حکم در حدیث بُرَیْه (بُرَیْهَه خ ل) (گفتهاند مصغر ابراهیم است و بنا بر این باید به ضم باء موحده و فتح راء باشد و این تصغیر اصطلاحی نیست بلکه عبارت از مختصر کردن نام یا جمله است چنانچه امروز هم معمول است مثلا فاطمه را فاطی میگویند و ویکتوریا را ویکی برای اختصار) گوید که: چون بهمراه او خدمت امام صادق (ع) آمد به ابو الحسن موسی بن جعفر (ع) برخورد و هشام داستان او را برای آن حضرت نقل کرد و در پایان ابو الحسن به بریه فرمود: ای بریه، کتاب مذهبی خود را چطور می دانی؟ گفت: من بدان عالم هستم، فرمود: آن را خوب میفهمی؟
گفت: بسیار خوب میفهمم، هشام گوید: أبو الحسن آغاز کرد به خواندن انجیل، بریه گفت: من پنجاه سال است که تو یا مانند تو را میجستم، بریه به پروردگار خود ایمان آورد و ایمان ثابت و درستی آورد و آن زنی که همراهش بود ایمان آورد و هشام و بریه و آن زن خدمت امام صادق (ع) رسیدند و هشام گفتگوی میان ابو الحسن (ع) و بریه را گزارش داد به آن حضرت، امام صادق (ع) فرمود: «ذُرِّیَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ» نژادی است که از هم باز گرفته شدند و خدا شنوا و دانا است، بریه عرض کرد: تورات و انجیل و کتب انبیاء از کجا به دست شما آمده است؟ فرمود: همه آنها از خودشان به ما ارث رسیده و چنانچه میخواندند آنها را میخوانیم و چنانچه خود انبیاء بیان میکردند بیان میکنیم، به راستی خدا در زمین خود حجتی نمیگذارد که از چیزی پرسش شود و گوید: من نمیدانم.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۳۲۹
چون هشام بن حکم با بریه خدمت امام صادق آمد، بحضرت موسی بن جعفر برخوردند، هشام داستان بریه را برای آن حضرت نقل کرد، چون پایان یافت، حضرت ابو الحسن علیه السلام به بریه فرمود: ای بریه: علمت بکتاب دینت تا چه حد است؟ گفت: آن را میدانم فرمود: تا چه حد اطمینان داری که معنیش را بدانی؟ گفت، آن را خوب میدانم و بسیار اطمینان دارم، سپس امام علیه السلام بخواندن انجیل شروع فرمود، بریه گفت: پنجاه سال است که من ترا یا مانند ترا میجستم، پس او به خدا ایمان آورد و خوب هم ایمان آورد و زنی هم که با او بود، ایمان آورد، سپس هشام و بریه و آن زن، خدمت امام صادق علیه السلام آمدند، هشام گفتگوی میان حضرت ابو الحسن و بریه را نقل کرد، امام صادق (آیه ۳۴ سوره ۳) «نژاد ابراهیم و عمران بعض آن از بعض دیگر است و خدا شنوا و داناست» را قرائت فرمود بریه گفت: تورات و انجیل و کتب پیغمبران از کجا بشما رسیده؟ فرمود: اینها از خودشان بما
بارث رسیده و چنان که آنها میخواندند ما هم میخوانیم و چنان که آنها بیان میکردند ما هم بیان میکنیم، خدا حجتی در زمینش نمیگذارد که چیزی از او بپرسند و او بگوید نمیدانم.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۷۲۹
علی بن ابراهیم، از پدرش، از حسن بن ابراهیم، از یونس، از هشام بن حکم در حدیث بریه «۳» روایت کرده است که چون بریه با هشام به خدمت امام جعفر صادق علیه السلام آمد، بعد از آن با ابوالحسن حضرت موسی بن جعفر علیهم السلام ملاقات نمود و هشام این حکایت را به آن حضرت عرض نمود (و کلینی ذکر نفرموده که آن حکایت چیست. و بعضی گفتهاند که شاید مراد از آن، حکایتِ علم و نصرانیّت او باشد، و تمام آن در توحید صدوق است «۴»). هشام چون فارغ شد، حضرت علیه السلام به بریه فرمود که: «ای بریه، دانش تو به کتاب خویش (که انجیل است) چگونه است؟ آیا آن را میدانی؟» گفت که: من دانایم به آن. بعد از آن، حضرت فرمود که: «اعتماد تو بر تأویل و تفسیر آنچه قدر است؟» عرض کرد: بسیار بر خود اعتماد دارم به دانشی که در آن دارم.
هشام میگوید که پس حضرت کاظم علیه السلام شروع فرمود که: انجیل را میخواند. بریه عرض کرد که: مدّت پنجاه سال است که تو یا مثل تو را طلب میکردم، پس بریه ایمان آورد و مؤمن بسیار خوبی شد، و آن زنی که با او بود نیز ایمان آورد. بعد از آن، هشام و بریه و آن زن، به خدمت امام جعفر صادق علیه السلام آمدند و هشام آن سخنی را که در میان ابوالحسن حضرت امام موسی علیه السلام و بریه جاری شده بود، از برای آن حضرت حکایت نمود، حضرت فرمود: «ذُرِّیَّةً
__________________________________________________
(۳). بر وزن قریه، یا بُریه بر وزن حسین که تصغیر ابراهیم است. و در بعضی از نسخ کافی، بُریهه بر وزن غفیله، مردیبود نصرانی که عالم بود به انجیل و مسلمان شد؛ چنانچه مذکور خواهد شد. (مترجم)
(۴). التوحید، ص ۲۷۵، باب الرد (۳۷) ح ۱.
بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ» «۱»، یعنی: ایشان فرزندانیاند که بعضی از ایشان از بعضی دیگر زاده شدهاند (یعنی اولاد پسندیده از پدران برگزیده)، و خدا شنواست به اقوال مردمان، داناست به اعمال ایشان».
بریه عرض کرد که: از کجا شما را تورات و انجیل و کتابهای پیغمبران و علم به آنها دست به هم داده؟ حضرت فرمود که: «اینها در نزد ما است به طریقه میراث از نزد ایشان و اینها را میخوانیم؛ چنانچه ایشان خواندهاند و اینها را میگوییم و تفسیر مینماییم؛ چنانچه ایشان گفتهاند. به درستی که خدا در زمین خویش حجّتی را قرار نمیدهد که از چیزی سؤال شود، پس بگوید که نمیدانم». __________________________________________________
(۱). آل عمران، ۳۴.