→ الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۶۸۸
حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب الکافي جلد ۱ کِتَابُ الْحُجَّة بَابُ التَّفْوِيضِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ص وَ إِلَى الْأَئِمَّةِ ع فِي أَمْرِ الدِّين
کتاب الحجة · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام
سند
علي بن ابراهيم عن ابيه عن يحيي بن ابي عمران عن يونس عن بكار بن بكر عن موسي بن اشيم قال :
كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع فَسَأَلَهُ رَجُلٌ عَنْ آيَةٍ مِنْ كِتَابِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ فَأَخْبَرَهُ بِهَا ثُمَّ دَخَلَ عَلَيْهِ دَاخِلٌ فَسَأَلَهُ عَنْ تِلْكَ اَلْآيَةِ فَأَخْبَرَهُ بِخِلاَفِ مَا أَخْبَرَ بِهِ اَلْأَوَّلَ فَدَخَلَنِي مِنْ ذَلِكَ مَا شَاءَ اَللَّهُ حَتَّى كَأَنَّ قَلْبِي يُشْرَحُ بِالسَّكَاكِينِ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي تَرَكْتُ أَبَا قَتَادَةَ بِالشَّامِ لاَ يُخْطِئُ فِي اَلْوَاوِ وَ شِبْهِهِ وَ جِئْتُ إِلَى هَذَا يُخْطِئُ هَذَا اَلْخَطَأَ كُلَّهُ فَبَيْنَا أَنَا كَذَلِكَ إِذْ دَخَلَ عَلَيْهِ آخَرُ فَسَأَلَهُ عَنْ تِلْكَ اَلْآيَةِ فَأَخْبَرَهُ بِخِلاَفِ مَا أَخْبَرَنِي وَ أَخْبَرَ صَاحِبَيَّ فَسَكَنَتْ نَفْسِي فَعَلِمْتُ أَنَّ ذَلِكَ مِنْهُ تَقِيَّةٌ قَالَ ثُمَّ اِلْتَفَتَ إِلَيَّ فَقَالَ لِي يَا اِبْنَ أَشْيَمَ إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ فَوَّضَ إِلَى سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ فَقَالَ هََذََا عَطََاؤُنََا فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِكْ بِغَيْرِ حِسََابٍ وَ فَوَّضَ إِلَى نَبِيِّهِ ص فَقَالَ مََا آتََاكُمُ اَلرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ مََا نَهََاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا فَمَا فَوَّضَ إِلَى رَسُولِ اَللَّهِ ص فَقَدْ فَوَّضَهُ إِلَيْنَا
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۲, ۳۲۱
موسی بن أشیم گوید: من نزد امام صادق (ع) بودم مردی از آن حضرت یک آیه قرآن پرسید و به او جواب داد و دیگری آمد و از همان آیه پرسید و جوابی دیگر به او داد، در دل من آنچه خدا خواهد از این اختلاف گوئی امام وارد شد تا آنجا که گویا دل مرا با کارد تیکه تیکه میکنند تا آنجا که با خود گفتم: من أبا قتاده استاد خود را در شام واگذاردم با اینکه در یک واو خطا نمیکرد و آمدم اینجا خدمت این امام که تا این حد مرتکب خطا و اشتباه میشود، در این میان که من در این اوهام آتشین اندر بودم یکباره مرد دیگری بر آن حضرت وارد شد و از همین آیه پرسید به او جوابی داد جز جوابی که به من و رفیق من داد (در روایت سؤالی از او مطرح نیست، مجلسی (ره) گفته شاید در سؤال اول شرکت داشته و یا اینکه در روایت تحریفی شده و روایتی به سند دیگر از صفار شاهد تحریف آورده است) و دلم آرام شد و دانستم که اختلاف در جواب برای تقیه است، گوید: سپس رو به من کرد و فرمود: ای پسر أشیم، به راستی خدا اختیاراتی به سلیمان بن داود داد و فرمود (۴۰ سوره ص): «این بخشش ما است بده یا دست نگهدار (اختیار با تو است) و حسابی نیست، و اختیاراتی هم به پیغمبر خود داد و فرمود (۷ سوره حشر): «آنچه رسول خدا به شما داد بگیرید و آنچه را غدقن کرد وانهید» آنچه به رسول خدا واگذار شده آن را به ما واگذارده.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۲, ۴
موسی بن اشیم گوید: خدمت امام صادق علیه السلام بودم که مردی راجع بآیهئی از قرآن پرسید و حضرت جوابش فرمود، سپس مردی وارد شد و همان آیه را پرسید، حضرت بر خلاف آنچه باولی فرموده بود، باو جواب گفت، از اختلاف گوئی آن حضرت آنچه خدا خواهد، در دلم وارد شد، بطوری که گویا دلم را با کاردها میبرند. با خود گفتم من ابو قتاده را که در یک «واو» اشتباه نمیکرد، در شام رها کردم و نزد این مرد آمدم که چنین اشتباه بزرگی میکند، در آن میان که من آن افکار داشتم، مرد دیگری وارد شد و از همان آیه سؤال کرد، حضرت بر خلاف آنچه بمن و [دو] رفیقم گفته بود، باو جواب داد، من دلم آرام گرفت، زیرا دانستم اختلاف گوئی حضرت بخاطر تقیه است.
سپس آن حضرت بمن توجه کرد و فرمود: پسر اشیم! خدای عز و جل امر را بسلیمان بن داود واگذار کرد و فرمود «اینست عطاء ما خواهی ببخش یا نگهدار، حسابی بر تو نیست- ۴۰ سوره ۳۸-» و بپیغمبرش صلّی اللَّه علیه و آله واگذار کرد و فرمود: «آنچه را رسول برای شما آورده بگیرید و از آنچه منعتان کرده باز ایستید- ۷ سوره ۵۹-» و آنچه برسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله واگذار نموده، بما واگذار کرده است.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۸۴۱
علی بن ابراهیم، از پدرش، از یحیی بن ابی عمران، از یونس، از بکّار بن ابی بکر، از موسی بن اشیم روایت کرده است که گفت: در نزد امام جعفر صادق علیه السلام بودم، پس مردی از آن حضرت سؤال کرد از معنی آیهای از کتاب خدای عزّوجلّ و آن حضرت او را به آن، خبر و جواب داد. و بعد از آن، دیگری بر آن حضرت داخل شد و او را از همان آیه سؤال نمود، پس حضرت او را خبر داد به خلاف آنچه اوّل را خبر داده بود. پس در من از دیدن این مخالفت، داخل شد آنچه خدا خواست، یعنی: اندوه بسیار در دلم به هم رسید، به مرتبهای که گویا دل من به کاردها بریده و پاره پاره میشد. در دل خود گفتم که ابو قتاده را در شام وا گذاشتم که در واو و مانند آن خطا نمیکند، و آمدم به سوی این مرد که این نوع خطا از او سر میزند که همه مطلب را خطا میکند. پس در بین اینکه من همچنین محزون و متفکّر بودم، ناگاه دیگری بر او داخل شد، و او را از همان آیه سؤال کرد، پس او را خبر داد به خلاف آنچه مرا خبر داده بود (یعنی: اعلام فرموده بود؛ زیرا که حضرت او را جواب و خبری نداده بود و به خلاف آنچه رفیق مرا خبر داده بود). پس دل من آرام گرفت و دانستم که این نوع رفتار و گفتار که از آن حضرت سر میزند، تقیّه است.
موسی میگوید که: بعد از آن، حضرت به جانب من التفات نمود و فرمود که: «ای پسر اشیم، به درستی که خدای عزّوجلّ به سلیمان بن داود علیه السلام تفویض نمود، پس فرمود که:
«هذا عَطاؤُنا فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِکْ بِغَیْرِ حِسابٍ» «۱» (که در باب اهل ذکر گذشت) و خدا به پیغمبر خود صلی الله علیه و آله تفویض نمود، بعد از آن فرمود: «وَ ما آتاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاکُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا» «۲».
پس آنچه به رسول خدا تفویض شد، آن را به ما تفویض فرمود». __________________________________________________
(۱). ص، ۳۹.
(۲). حشر، ۷.
راویان