الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۶۹۰

علي بن ابراهيم عن ابيه عن ابن ابي عمير عن عمر بن اذينه عن فضيل بن يسار قال سمعت ابا عبد الله ع يقول لبعض اصحاب قيس الماصر :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۲, ۳۲۵ فضیل بن یسار گوید: شنیدم امام صادق به یکی از یاران قیس ماصر می‏فرمود: به راستی خدا عز و جل پیغمبر خود را پرورش داد و او را خوب پرورید و پرورش او به حد کمال رسید به او فرمود (۴ سوره قلم): إِنَّکَ لَعَلی‏ خُلُقٍ عَظِیمٍ سپس امر دین و کار امت را به او واگذارد تا بندگان او را تدبیر کند و پرورش دهد و فرمود (۷ سوره حشر): ما آتاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاکُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا و به راستی رسول خدا مسدد و موفق بود، از روح القدس تأیید می‏شد، و در پرورش خلق و تدبیر آنها به هیچ وجه لغزش و خطائی نداشت و به آداب خدا پرورش یافته بود، سپس خدا عز و جل نماز را دو رکعت دو رکعت در هر وقتی واجب کرده و همه پنج وقت ده رکعت بود و رسول خدا به دو رکعت (ظهر و عصر و عشاء) دو رکعت افزود و به نماز مغرب یک رکعت و این هم مانند همان فریضه الهی واجب شد و ترک آنها جز در سفر روا نیست و به مغرب همان یک رکعت افزود و آن را در سفر و حضر بر جا گذارد و خدا همه این مقررات را اجازه کرد و نماز واجب یومیه هفده رکعت شد، سپس رسول خدا (ص) نمازهای نافله را سنت نهاد در سی و چهار رکعت، دو برابر فریضه، و خدا این را هم برای او اجازه کرد و همه نماز شبانه روزی از فریضه و نافله پنجاه و یک رکعت شد که دو رکعت آن بعد از نماز عشاء است و نشسته است و به جای یک رکعت است عوض نماز وتر (در صورتی که به واسطه غلبه خواب ترک شود). و خدا در همه سال روزه ماه رمضان را واجب کرد و رسول خدا (ص) روزه ماه شعبان را سنت نهاد و روزه سه روز در هر ماه را که دو برابر فریضه می‏شود (۱۰ ۲- ۱۲ و ۳۰ ۳* ۱۰) خدا این را هم برایش اجازه کرد و خدا عز و جل خصوص خمر (شراب انگور) را حرام کرد و رسول خدا (ص) هر نوشابه مست‏کننده را حرام کرد و خدا برایش اجازه نمود و رسول خدا از چیزهائی کناره کرد و آنها را بد شمرد و بطور غدقن از آنها نهی نکرد و همانا برای بد بودنِ آنها، از آنها نهی کرد و سپس در ارتکابِ آنها رخصت داد و اخذ به رخصت هم بر بندگان لازم شد مانند وجوب أخذ و عمل به غدقن او و تصمیمات او، ولی رسول خدا نسبت به آنچه به طور غدقن حتمی نهی کرد و یا در آنچه به طور حتم دستور داد رخصتی نداده، پس از شرب مقدار زیاد از هر مُسکِری نهی حتمی کرده و به أحدی در ارتکاب آن رخصت نداده. و رسول خدا به أحدی رخصت نداده آن دو رکعت که به دو رکعتِ واجب از طرف خدا افزوده ترک کند بلکه به طور لزوم آن را بر همه واجب کرد و رخصت نداده به احدی در ترک چیزی از آن جز برای شخص مسافر و أحدی حق ندارد رخصت دهد نسبت به چیزی که رسول خدا در آن رخصتی نداده و أمر رسول خدا (ص) موافق امر خدا عز و جل است و نهی او موافق نهی خدا عز و جل، و واجب است بر بندگان تسلیم بدان مانند تسلیم برای خدای تبارک و تعالی. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۲, ۵ فضیل بن یسار گوید: شنیدم امام صادق علیه السلام ببعضی از اصحاب قیس ماصر میفرمود: همانا خدای عز و جل پیغمبرش را تربیت کرد و نیکو تربیت کرد، چون تربیت او را تکمیل نمود، فرمود: «تو بر خلق عظیمی استواری- ۴ سوره ۶۸-» سپس امر دین و امت را باو واگذار فرمود تا سیاست بندگانش را بعهده گیرد، سپس فرمود: «آنچه را رسول برای شما آورده بگیرید و از آنچه شما را نهی کرده باز- ایستید- ۷ سوره ۵۹-» همانا رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله استوار و موفق و مؤید بروح القدس بود، نسبت بسیاست و تدبیر خلق هیچ گونه لغزش و خطائی نداشت، بآداب خدا تربیت شد. خدای عز و جل نمازهای پنجگانه را دو رکعت دو رکعت واجب ساخت تا ده رکعت شد. سپس رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله بدو رکعت (ظهر و عصر و عشا) دو رکعت و بمغرب یک رکعت افزود، و این اضافات با واجب خدای تعالی همدوش گشت، بطوری که ترک آنها جز در سفر جایز نیست و چون در نماز مغرب یک رکعت افزود، آن را در سفر و حضر بر جا گذاشت. خدای عز و جل تمام این اضافات پیغمبر را اجازه کرد و نمازهای یومیه واجب هفده رکعت گشت. سپس رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله نمازهای نافله را که سی و چهار رکعت دو برابر نمازهای واجب است مستحب قرار داد. خدای عز و جل هم آن را اجازه کرد، و نمازهای واجب و مستحب پنجاه و یک رکعت گشت دو رکعت نماز نشسته بعد از عشا بجای نماز وتر است و یک رکعت بحساب می‏آید. و خدا در میان سال، تنها روزه ماه رمضان را واجب ساخت و رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله روزه ماه شعبان و سه روز از هر ماه را سنت کرد تا دو برابر مقدار واجب شد (زیرا چون در ده ماه غیر از رمضان و شعبان ماهی سه روز روزه بدارد، سی روز می‏شود و باضافه ماه شعبان، دو برابر سی روز رمضان میگردد) خدای عز و جل این را هم برای او اجازه کرد. و باز خدای عز و جل خصوص شراب انگور را حرام ساخت و رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله هر نوشابه مست‏کننده‏ای را حرام کرد، خدا هم برای او اجازه کرد، و رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله از چیزهائی خود- داری کرد و آنها را بد دانست ولی بطور حرمت از آنها نهی نکرد، و تنها نهی خودداری و کراهت نمود و در ارتکاب آنها رخصت داد، اخذ برخصت او هم بر بندگان واجب گشت، مانند واجب بودن اخذ بنهی‏ و غدقنهای او، رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله نسبت بآنچه نهی حرام نمود و امر واجب فرمود، بمردم رخصت تخلف نداد، از این جهت بیشتر نوشابه‏های مست‏کننده را که از آن نهی حرام فرمود، رخصت ارتکاب آن نداد و نیز نسبت بدو رکعت نمازی که بواجب خدای عز و جل اضافه فرموده بود، بهیچ کس رخصت تقصیر نداد، بلکه آن را بطور واجب بر ایشان ملزم ساخت، برای هیچ کس جز مسافر رخصت تقصیر نداد، و هیچ کس را نرسد که نسبت بآنچه رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله رخصت نداده رخصت دهد، پس امر رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله با امر خدای عز و جل و نهی او با نهیش موافق و برابر است، بر بندگان لازمست تسلیم او باشند همچنان که تسلیم خدای تبارک و تعالی هستند. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۸۴۳ علی بن ابراهیم، از پدرش، از ابن ابی عُمیر، از عمر بن اذینه، از فُضیل بن یسار روایت کرده است که گفت: شنیدم از امام جعفر صادق علیه السلام که به بعضی از اصحاب قیس ماصر می‏فرمود که: «خدای عزّوجلّ پیغمبر خویش را ادب آموخت و ادب او را نیکو ساخت. پس چون ادب را از برای او کامل گردانید، فرمود: «إِنَّکَ لَعَلی‏ خُلُقٍ عَظِیمٍ» «۳»، بعد از آن، امر دین و امّت را به او تفویض فرمود تا بندگان او را سیاست کند، و متوجّه امور ایشان باشد، و خدای عزّوجلّ فرمود که: «وَ ما آتاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاکُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا». و به درستی که رسول خدا صلی الله علیه و آله، بر راه راست بود که خدا او را تسدید فرموده بود، و موفّق و مؤیّد بود به روح القدس، که لغزش نمی‏نمود و خطا نمی‏کرد در چیزی، از آنچه خلائق را به آن سیاست و ادب می‏فرمود، و به آداب خدا ادب‏مند گردید. پس به درستی که خدای عزّوجلّ نماز را دو رکعت دو رکعت واجب گردانید که همه آن ده رکعت بود. بعد از آن، رسول خدا صلی الله علیه و آله به سوی آن دو رکعت، دو رکعت دیگر و به سوی نماز شام، یک رکعت دیگر را اضافه فرمود، و اضافه آن حضرت، همتای فریضه شد در وجوب که ترک آنها جائز نیست، مگر در سفر و یک رکعت را در نماز شام زیاد کرد، و آن را ثابت و برپا قرار داد در سفر و حضر که ترک آن، در هیچ یک تجویز نکرد. پس خدا همه اینها را از برای او اجازه فرمود و ممضی داشت و به این سبب، نماز فریضه هفده رکعت شد. بعد از آن رسول خدا صلی الله علیه و آله نمازهای نافله و مستحبّه را سی و چهار رکعت قرار داد، و برابر __________________________________________________ (۳). قلم، ۴. فریضه، و خدای عزّوجلّ این را از برای او اجازه فرمود و همه فریضه و نافله پنجاه و یک رکعت است که از جمله آنهاست دو رکعت بعد از نماز خفتن که مصلّی آن را نشسته به جا می‏آورد که به یک رکعت حساب می‏شود و به جای وتر است، و خدا در سال، روزه ماه رمضان را واجب گردانید و رسول خدا صلی الله علیه و آله روزه شعبان را و سه روز در هر ماهی قرار داد به طریق استحباب که دو چند فریضه باشد، و خدای عزّوجلّ این را از برای او اجازه فرمود. و خدای عزّوجلّ شراب انگور را به خصوص حرام گردانید، و رسول خدا صلی الله علیه و آله مست کننده‏ای از هر شرابی را حرام گرانید و خدا این را از برای او اجازه فرمود. و رسول خدا صلی الله علیه و آله چیزی چند را مرتکب نشد و آنها را ناخوش داشت و از آنها نهی نفرمود به نهیی که مستلزم حرمت آن باشد، بلکه نهی کرد از آنها به نهیی که موجب دوری و کراهت است. بعد از آن، در آنها رخصت داد. پس عمل کردن به رخصت، واجب شد بر بندگان، مانند وجوب عمل کردن به نهی و عزیمت‏های او (که مراد محرّمات و واجبات است)، و رسول خدا صلی الله علیه و آله ایشان را رخصت نداد در آنچه ایشان را از آن نهی فرمود به نهیی که مفید حرمت است و نه در آنچه امر فرمود به امری که دلالت بر وجوب کند، و لزوم داشته باشد. پس بسیار از مست کننده از همه شراب‏ها که ایشان را از آن نهی فرمود به نهی تحریمی، و هیچ‏کس را در آن رخصت نداد، و همچنین در اندک آن، اگرچه به قدر سر سوزنی باشد (و ظاهر عبارت حدیث، که دلالت می‏کند بر رخصت در خوردن کمی از مست کننده، متروک است بالنص و الأجماع). و رسول خدا صلی الله علیه و آله هیچ‏کس را رخصت نداد در تقصیر کردن دو رکعتی که آنها را ضمّ فرمود به سوی آنچه خدای عزّوجلّ واجب گردانیده، بلکه آن را بر ایشان الزام فرمود؛ الزامی واجب که هیچ‏کس را در چیزی از آن، رخصت نداد، مگر از برای مسافر و کسی را نمی‏رسد که رخصت دهد آنچه را که رسول صلی الله علیه و آله آن را رخصت نداده. پس امر و نهی رسول خدا صلی الله علیه و آله با امر و نهی خدای عزّوجلّ موافق آمد، و بر بندگان واجب است که پیغمبر امر او را تسلیم کنند، مانند تسلیم کردن ایشان خدای تبارک و تعالی و امر او را».