کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۲, ۳۴۹
ابی حمزه گوید: از امام صادق (ع) پرسیدم، علم و دانش همان است که از دهان مردم میآموزند و از استاد یاد میگیرند و یا این که در کتابی باشد نزد خود شما که آن را میخوانید و یاد می گیرند؟ فرمود: موضوع علم از این مهمتر و ثابتتر است، مگر قول خدای عز و جل را نشنیدی (۵۲ سوره شوری): «و هم چنین به تو وحی کردیم یک روحی از امر خود، تو نمیدانستی که کتاب چیست؟ و نه ایمان چیست؟» سپس فرمود: اصحاب شما در این آیه چه میگویند؟
آیا اعتراف میکنند که آن حضرت در حالی هم به سر برد که نمی دانست کتاب چیست و ایمان چیست، گفتم: قربانت، من نمیدانم چه میگویند، به من فرمود: آری، در حالی هم بود که نمیدانست کتاب چیست و نه ایمان چیست تا خدا روحی که در قرآن نام برده بعث کرد و چون آن را به وی وحی کرد، علم و فهم را بدان آموخت و دانست، و این روحی است که خدا به هر که خواهد عطا کند و چون آن را به بندهای عطا کرد، به او فهم آموزد.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۲, ۱۹
بو حمزه گوید: از امام صادق علیه السلام راجع بعلم امام پرسیدم، که آیا امام آن علم را از دهان رجال علم فرا میگیرد یا آنکه نزد شما کتابیست که آن را میخوانید و فرا میگیرید؟ فرمود: این مطلب از آنچه تو گفتی بزرگتر و استوارتر است، مگر نشنیدهئی قول خدای عز و جل را: «و همچنین روحی از امر خود بتو وحی کردیم، و تو نمیدانستی که کتاب و ایمان چیست- ۵۲ سوره ۴۲-».
سپس فرمود: اصحاب شما در باره این آیه چه میگویند؟ آیا اقرار دارند که پیغمبر صلّی اللَّه علیه و آله در حالی بود که کتاب و ایمان نمیدانست؟ عرضکردم: قربانت گردم، نمیدانم چه میگویند فرمود: آری در حالی بسر میبرد که نمیدانست کتاب و ایمان چیست، تا آنکه خدای تعالی روحی را که در کتابش ذکر میکند مبعوث کرد، و چون آن را بسوی او وحی فرمود: بسبب آن علم و فهم آموخت، و آن همان روحست که خدای تعالی بهر که خواهد عطا کند، و چون آن را به بندهئی عطا فرماید، باو فهم آموزد.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۸۶۵
محمد بن یحیی، از عمران بن موسی، از موسی بن جعفر، از علی بن اسباط، از محمد بن فُضیل، از ابو حمزه روایت کرده است که گفت: از امام جعفر صادق علیه السلام سؤال کردم از علم امام که آیا آن علم چیزی است که عالم (یعنی: امام) آن را از دهانهای مردان تعلیم میگیرد، و از استادان میشنود، یا آن را میخوانید در کتابی که در نزد شما است؟ (یعنی: مطالعه میکنید و از آن علم به هم میرسانید؟).
حضرت فرمود که: «امر علم ما، از این بزرگتر و سزاوارتر است که به درس خواندن و مطالعه کردن حاصل شود. آیا قول خدای عزّوجلّ را نشنیدهای که میفرماید: «وَ کَذلِکَ أَوْحَیْنا إِلَیْکَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا ما کُنْتَ تَدْرِی مَا الْکِتابُ وَ لَا الْإِیمانُ»». بعد از آن فرمود که: «اصحاب شما در این آیه، چه چیز میگویند، آیا اقرار میکنند که پیغمبر صلی الله علیه و آله در حالی چنان بود که نمیدانست که کتاب و ایمان چیست؟». من عرض کردم که: فدای تو گردم، نمیدانم که ایشان چه میگویند؟ حضرت فرمود: «بلی، پیغمبر در حالی چنان بود که نمیدانست که کتاب و ایمان چیست، تا آنکه خدای عزّوجلّ مبعوث گردانید آن روح را که در کتاب خود ذکر فرموده، و چون آن روح را به سوی آن حضرت وحی فرمود، به واسطه آن، علم و فهم را دانست و آن، روحی است که خدای عزّوجلّ به هر که خواهد، آن را عطا میفرماید. پس چون آن را به بندهای عطا کند، فهم را به او تعلیم دهد».