حدیث حضرت محمد (ص) در کتاب الکافي جلد ۲ کتاب الإيمان و الکفر بَابُ حَقِيقَةِ الْإِيمَانِ وَ الْيَقِين
کتاب الإيمان و الکفر · روایت شده از حضرت محمد صلی الله علیه و آله
سند
محمد بن يحيي عن احمد بن محمد بن عيسي و علي بن ابراهيم عن ابيه جميعا عن ابن محبوب عن ابي محمد الوابشي و ابراهيم بن مهزم عن اسحاق بن عمار قال سمعت ابا عبد الله ع يقول :
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۴, ۱۷۱
از اسحق بن عمار، گوید: شنیدم امام صادق (ع) میفرمود: به راستی رسول خدا نماز بامداد را با مردم گزارد و به جوانی در مسجد نگاه کرد که چرت میزد و سر به زیر میداشت، رنگش زرد بود و تنش لاغر و دیدههایش به گودی فرو رفته بود، پس رسول خدا به او فرمود: ای فلانی، چگونه صبح کردی؟ گفت: یا رسول الله، در حال یقین صبح کردم، رسول خدا (ص) از گفته او در شگفت شد و فرمود: برای هر یقینی حقیقتی است، حقیقت یقین تو چیست؟ در پاسخ گفت: یا رسول الله، همان یقین من است که مرا غمنده کرده و شبم را به بیخوابی کشیده و روز گرمم را به تحمل تشنگی (روزه) جانم از دنیا، و آنچه در آن است به تنگ آمده و رو گردان است تا آنجا که گویا میبینم عرش پروردگارم برای رسیدن به حساب برپا است، و همه مردم برای آن محشور شدند و من در میان آنها هستم، گویا مینگرم به اهل بهشت که در نعمت اندرند و در بهشت با هم تعارف میکنند و بر پشتیها تکیه زدهاند و گویا نگاه میکنم به دوزخیان که در آن زیر شکنجهاند و فریاد میکشند، گویا من هم اکنون نعره آتش دوزخ را میشنوم که در گوشم میگردد و میچرخد، رسول خدا به اصحابش فرمود: این بندهای است که خدا دلش را با ایمان روشن کرده، سپس به او فرمود: بدان چه بر آنی بچسب، عرض کرد یا رسول الله، برای من دعا کن که به همراه تو شربت شهادت نوشم، رسول خدا (ص) برایش دعا کرد و درنگی نکرد که در یکی از غزوات پیغمبر به جبهه جهاد رفت و پس از نه تن دیگر شهید شد، و او نفر دهم بود.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۳, ۸۹
امام صادق علیه السّلام فرمود: روزی رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله نماز صبح را با مردم گزارد، سپس در مسجد نگاهش بجوانی افتاد که چرت میزد و سرش پائین میافتاد، رنگش زرد بود و تنش لاغر و چشمانش بگودی فرو رفته، رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله باو فرمود: حالت چگونه است؟ عرضکرد: من با یقین گشتهام، رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله از گفته او در شگفت شد [خوشش آمد] و فرمود: همانا هر یقینی را حقیقتی است. حقیقت یقین تو چیست؟.
عرضکرد: یا رسول اللَّه همین یقین من است که مرا اندوهگین ساخته و بیداری شب و تشنگی روزهای گرمم بخشیده و از دنیا و آنچه در دنیا هست بیرغبت گشتهام تا آنجا که گویا عرش پروردگارم را میبینم که برای رسیدگی بحساب خلق برپا شده و مردم برای حساب گرد آمدهاند و گویا اهل بهشت را مینگرم که در نعمت میخرامند و بر کرسیها تکیه زده، یک دیگر را معرفی میکنند و گویا اهل دوزخ را میبینم که در آنجا معذبند و بفریادرسی ناله میکنند و گویا اکنون آهنگ زبانه کشیدن آتش دوزخ در گوشم طنین انداز است.
رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله باصحاب فرمود: این جوان بندهایست که خدا دلش را بنور ایمان روشن ساخته، سپس بخود او فرمود: بر این حال که داری ثابت باش. جوان گفت: یا رسول اللَّه از خدا بخواه شهادت در رکابت را روزیم کند. رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله برای او دعا فرمود. مدتی نگذشت که در جنگی همراه پیغمبر بیرون رفت و بعد از ۹ نفر شهید گشت و او دهمین (شهیدان آن جنگ) بود.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۳, ۱۵۹
محمد بن یحیی، از احمد بن محمد بن عیسی و علی بن ابراهیم، از پدرش هر دو روایت کردهاند، از ابنمحبوب، از ابومحمد وابشی و ابراهیم بن مهزم، از اسحاق بن عمّاد که گفت: شنیدم از امام جعفر صادق علیه السلام که می فرمود: «رسول خدا صلی الله علیه و آله نماز صبح را با مردم به جا آورد. بعد از آن به جوانی که در مسجد بود نظر فرمود. آن جوان در عالم پینکی «۱» سر خویش را میجنباند و مکرّر آن را فرود میآورد و به زیر میافکند، و رنگش زرد شده و تنش لاغر و نزار گشته و چشمهایش در سرش فرو رفته؛ پس رسول خدا به آن جوان فرمود: بر چه حال صبح کردهای ای فلان؟! عرض کرد: صبح کردهام با یقین که هیچ شک ندارم.
رسول خدا از گفتار آن جوان تعجب فرمود، و فرمود: هر چیز را حقیقتی و دلیلی هست، پس حقیقت یقین تو چیست؟ عرض کرد: یا رسول اللَّه! یقین من همان است که مرا اندوهناک ساخته، و شب، مرا بیدار گردانید، و ساعتهای بسیار گرم، مرا تشنه نموده است «۲»، و دل خویش را از دنیا و آنچه در آن است بریده و برکندهام و به آن هیچ رغبت ندارم، تا آنکه گویا به عرش پروردگار خویش نظر میکنم که از برای حساب خلایق برپا شده، و خلایق از برای حساب محشور شدهاند. و گویا که من نظر میکنم به اهل بهشت که در بهشت تنعّم میکنند و یکدیگر را میشناسند و با هم تعارف مینمایند و بر تختهای خویش تکیه زدهاند. و گویا که من به اهل جهنّم مینگرم که ایشان در آن معذّبند و فریاد میکنند و میخروشند. و گویا که من الحال بانگ خروش آتش جهنم را میشنوم که در گوشهای من میگردد.
رسول خدا صلی الله علیه و آله به اصحاب خویش فرمود: اینک بندهای است که خدا دلش را به ایمان منوّر ساخته. بعد از آن به آن جوان فرمود: دست از آنچه بر آنی برمدار و همیشه بر این حال و بدین منوال باش. آن جوان عرض کرد: یا رسول اللَّه! دعا کن که مرا شهادت روزی شود و همراه تو در راه خدا شهید شوم. رسول خدا از برایش دعا فرمود. بعد از آن پر مکث نکرد تا آنکه در بعضی ازجنگهای پیغمبر صلی الله علیه و آله بیرون رفت، و بعد از آنکه نه نفر شهید شدند، شهید شد، و او دهم شهیدان آن جنگ بود». __________________________________________________
(۱). یعنی چرت و خواب سبک.
(۲). و نظیر این عبارت در دعای سجده الیاس مذکور شد، در باب اینکه همه کتابها که از نزد خدای عز و جل فرود آمده درنزد ائمه علیهم السلام است. حاصل مراد آنکه، یقین من باعث بیدارخوابی من شده در شبها به عبادت، و موجب تشنگی من گردیده در روزها به روزه داشتن. (مترجم)