الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۱۰۳

حدیث حضرت محمد (ص) در کتاب الکافي جلد ۲ کتاب الإيمان و الکفر‏‏ بَابُ حَقِيقَةِ الْإِيمَانِ وَ الْيَقِين‏

کتاب الإيمان و الکفر · روایت شده از حضرت محمد صلی الله علیه و آله

سند
محمد بن يحيي عن احمد بن محمد بن عيسي و علي بن ابراهيم عن ابيه جميعا عن ابن محبوب عن ابي محمد الوابشي و ابراهيم بن مهزم عن اسحاق بن عمار قال سمعت ابا عبد الله ع يقول :

إِنَ‏ رَسُولَ اَللَّهِ ص‏ صَلَّى بِالنَّاسِ اَلصُّبْحَ فَنَظَرَ إِلَى شَابٍ‏ فِي اَلْمَسْجِدِ وَ هُوَ يَخْفِقُ‏ وَ يَهْوِي بِرَأْسِهِ‏ مُصْفَرّاً لَوْنُهُ قَدْ نَحِفَ جِسْمُهُ وَ غَارَتْ عَيْنَاهُ فِي رَأْسِهِ فَقَالَ لَهُ‏ رَسُولُ اَللَّهِ ص‏ كَيْفَ أَصْبَحْتَ يَا فُلاَنُ قَالَ أَصْبَحْتُ يَا رَسُولَ اَللَّهِ‏ مُوقِناً فَعَجِبَ‏ رَسُولُ اَللَّهِ ص‏ مِنْ قَوْلِهِ‏ وَ قَالَ إِنَّ لِكُلِّ يَقِينٍ‏ حَقِيقَةً فَمَا حَقِيقَةُ يَقِينِكَ‏ فَقَالَ إِنَّ يَقِينِي يَا رَسُولَ اَللَّهِ‏ هُوَ اَلَّذِي أَحْزَنَنِي‏ وَ أَسْهَرَ لَيْلِي‏ وَ أَظْمَأَ هَوَاجِرِي‏ فَعَزَفَتْ نَفْسِي عَنِ اَلدُّنْيَا وَ مَا فِيهَا حَتَّى كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى عَرْشِ رَبِّي وَ قَدْ نُصِبَ لِلْحِسَابِ وَ حُشِرَ اَلْخَلاَئِقُ لِذَلِكَ وَ أَنَا فِيهِمْ‏ وَ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى أَهْلِ‏ اَلْجَنَّةِ يَتَنَعَّمُونَ فِي‏ اَلْجَنَّةِ وَ يَتَعَارَفُونَ‏ وَ عَلَى اَلْأَرَائِكِ مُتَّكِئُونَ وَ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى أَهْلِ‏ اَلنَّارِ وَ هُمْ فِيهَا مُعَذَّبُونَ مُصْطَرِخُونَ‏ وَ كَأَنِّي اَلْآنَ أَسْمَعُ زَفِيرَ اَلنَّارِ يَدُورُ فِي مَسَامِعِي‏ فَقَالَ‏ رَسُولُ اَللَّهِ ص‏ لِأَصْحَابِهِ هَذَا عَبْدٌ نَوَّرَ اَللَّهُ قَلْبَهُ بِالْإِيمَانِ‏ ثُمَّ قَالَ لَهُ اِلْزَمْ مَا أَنْتَ عَلَيْهِ‏ فَقَالَ اَلشَّابُّ اُدْعُ اَللَّهَ لِي يَا رَسُولَ اَللَّهِ‏ أَنْ أُرْزَقَ اَلشَّهَادَةَ مَعَكَ فَدَعَا لَهُ‏ رَسُولُ اَللَّهِ ص‏ فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ خَرَجَ فِي بَعْضِ غَزَوَاتِ‏ اَلنَّبِيِّ ص‏ فَاسْتُشْهِدَ بَعْدَ تِسْعَةِ نَفَرٍ وَ كَانَ هُوَ اَلْعَاشِرَ

ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۴, ۱۷۱ از اسحق بن عمار، گوید: شنیدم امام صادق (ع) می‏فرمود: به راستی رسول خدا نماز بامداد را با مردم گزارد و به جوانی در مسجد نگاه کرد که چرت می‏زد و سر به زیر می‏داشت، رنگش زرد بود و تنش لاغر و دیده‏هایش به گودی فرو رفته بود، پس رسول خدا به او فرمود: ای فلانی، چگونه صبح کردی؟ گفت: یا رسول الله، در حال یقین صبح کردم، رسول خدا (ص) از گفته او در شگفت شد و فرمود: برای هر یقینی حقیقتی است، حقیقت یقین تو چیست؟ در پاسخ گفت: یا رسول الله، همان یقین من است که مرا غمنده کرده و شبم را به بی‏خوابی کشیده و روز گرمم را به تحمل تشنگی (روزه) جانم از دنیا، و آنچه در آن است به تنگ آمده و رو گردان است تا آنجا که گویا می‏بینم عرش پروردگارم برای رسیدن به حساب برپا است، و همه مردم برای آن محشور شدند و من در میان آنها هستم، گویا می‏نگرم به اهل بهشت که در نعمت اندرند و در بهشت با هم تعارف می‏کنند و بر پشتیها تکیه زده‏اند و گویا نگاه می‏کنم به دوزخیان که در آن زیر شکنجه‏اند و فریاد می‏کشند، گویا من هم اکنون نعره آتش دوزخ را می‏شنوم که در گوشم می‏گردد و می‏چرخد، رسول خدا به اصحابش فرمود: این بنده‏ای است که خدا دلش را با ایمان روشن کرده، سپس به او فرمود: بدان چه بر آنی‏ بچسب، عرض کرد یا رسول الله، برای من دعا کن که به همراه تو شربت شهادت نوشم، رسول خدا (ص) برایش دعا کرد و درنگی نکرد که در یکی از غزوات پیغمبر به جبهه جهاد رفت و پس از نه تن دیگر شهید شد، و او نفر دهم بود. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۳, ۸۹ امام صادق علیه السّلام فرمود: روزی رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله نماز صبح را با مردم گزارد، سپس در مسجد نگاهش بجوانی افتاد که چرت میزد و سرش پائین می‏افتاد، رنگش زرد بود و تنش لاغر و چشمانش بگودی فرو رفته، رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله باو فرمود: حالت چگونه است؟ عرضکرد: من با یقین گشته‏ام، رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله از گفته او در شگفت شد [خوشش آمد] و فرمود: همانا هر یقینی را حقیقتی است. حقیقت یقین تو چیست؟. عرضکرد: یا رسول اللَّه همین یقین من است که مرا اندوهگین ساخته و بیداری شب و تشنگی روزهای گرمم بخشیده و از دنیا و آنچه در دنیا هست بی‏رغبت گشته‏ام تا آنجا که گویا عرش پروردگارم را میبینم که برای رسیدگی بحساب خلق برپا شده و مردم برای حساب گرد آمده‏اند و گویا اهل بهشت را مینگرم که در نعمت میخرامند و بر کرسیها تکیه زده، یک دیگر را معرفی میکنند و گویا اهل دوزخ را می‏بینم که در آنجا معذبند و بفریادرسی ناله میکنند و گویا اکنون آهنگ زبانه کشیدن آتش دوزخ در گوشم طنین انداز است. رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله باصحاب فرمود: این جوان بنده‏ایست که خدا دلش را بنور ایمان روشن ساخته، سپس بخود او فرمود: بر این حال که داری ثابت باش. جوان گفت: یا رسول اللَّه از خدا بخواه شهادت در رکابت را روزیم کند. رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله برای او دعا فرمود. مدتی نگذشت که در جنگی همراه پیغمبر بیرون رفت و بعد از ۹ نفر شهید گشت و او دهمین (شهیدان آن جنگ) بود. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۳, ۱۵۹ محمد بن یحیی، از احمد بن محمد بن عیسی و علی بن ابراهیم، از پدرش هر دو روایت کرده‏اند، از ابن‏محبوب، از ابومحمد وابشی و ابراهیم بن مهزم، از اسحاق بن عمّاد که گفت: شنیدم از امام جعفر صادق علیه السلام که می فرمود: «رسول خدا صلی الله علیه و آله نماز صبح را با مردم به جا آورد. بعد از آن به جوانی که در مسجد بود نظر فرمود. آن جوان در عالم پینکی «۱» سر خویش را می‏جنباند و مکرّر آن را فرود می‏آورد و به زیر می‏افکند، و رنگش زرد شده و تنش لاغر و نزار گشته و چشمهایش در سرش فرو رفته؛ پس رسول خدا به آن جوان فرمود: بر چه حال صبح کرده‏ای ای فلان؟! عرض کرد: صبح کرده‏ام با یقین که هیچ شک ندارم. رسول خدا از گفتار آن جوان تعجب فرمود، و فرمود: هر چیز را حقیقتی و دلیلی هست، پس حقیقت یقین تو چیست؟ عرض کرد: یا رسول اللَّه! یقین من همان است که مرا اندوهناک ساخته، و شب، مرا بیدار گردانید، و ساعت‏های بسیار گرم، مرا تشنه نموده است «۲»، و دل خویش را از دنیا و آنچه در آن است بریده و برکنده‏ام و به آن هیچ رغبت ندارم، تا آنکه گویا به عرش پروردگار خویش نظر می‏کنم که از برای حساب خلایق برپا شده، و خلایق از برای حساب محشور شده‏اند. و گویا که من نظر می‏کنم به اهل بهشت که در بهشت تنعّم می‏کنند و یکدیگر را می‏شناسند و با هم تعارف می‏نمایند و بر تخت‏های خویش تکیه زده‏اند. و گویا که من به اهل جهنّم می‏نگرم که ایشان در آن معذّبند و فریاد می‏کنند و می‏خروشند. و گویا که من الحال بانگ خروش آتش جهنم را می‏شنوم که در گوش‏های من می‏گردد. رسول خدا صلی الله علیه و آله به اصحاب خویش فرمود: اینک بنده‏ای است که خدا دلش را به ایمان منوّر ساخته. بعد از آن به آن جوان فرمود: دست از آنچه بر آنی برمدار و همیشه بر این حال و بدین منوال باش. آن جوان عرض کرد: یا رسول اللَّه! دعا کن که مرا شهادت روزی شود و همراه تو در راه خدا شهید شوم. رسول خدا از برایش دعا فرمود. بعد از آن پر مکث نکرد تا آنکه در بعضی ازجنگ‏های پیغمبر صلی الله علیه و آله بیرون رفت، و بعد از آنکه نه نفر شهید شدند، شهید شد، و او دهم شهیدان آن جنگ بود». __________________________________________________ (۱). یعنی چرت و خواب سبک. (۲). و نظیر این عبارت در دعای سجده الیاس مذکور شد، در باب اینکه همه کتاب‏ها که از نزد خدای عز و جل فرود آمده درنزد ائمه علیهم السلام است. حاصل مراد آن‏که، یقین من باعث بیدارخوابی من شده در شب‏ها به عبادت، و موجب تشنگی من گردیده در روزها به روزه داشتن. (مترجم)

راویان