الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۱۲۳۹

علي بن ابراهيم عن ابيه عن احمد بن محمد بن ابي نصر عن حماد بن عثمان عن الحسن الصيقل قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۵, ۲۹۵ از حسن صیقل، گوید: به امام صادق (ع) گفتم: راستی ما از امام باقر (ع) روایتی داریم در باره گفتار یوسف (ع) که: «أَیَّتُهَا الْعِیرُ إِنَّکُمْ لَسارِقُونَ: «ای کاروان هر آینه شما دزد هستید»، در پاسخ فرمود: به خدا دزدی نکردند، یوسف هم دروغ نگفت، ابراهیم (ع) فرمود: «بلکه بزرگ آنان این کار را کرده بپرسید از آنها اگر که می‏توانستند سخن بگویند» امام (ع) فرمود: به خدا آنها نکرده بودند و ابراهیم (ع) هم دروغ نگفت، امام صادق (ع) فرمود: ای صیقل! نزد شما در توجیه این آیه چیست؟ گوید: گفتم: نزد ما جز تسلیم در آن نیست، گوید: فرمود: راستی خدا دو چیز را دوست دارد و دو چیز را دشمن دارد، دوست دارد مردان بزرگ‏منشانه را در میان دو صف (قشون اسلام و قشون کفر) و دوست دارد دروغ را در مقام اصلاح (میان دو برادر دینی) و دشمن دارد گام زدن بزرگ‏منشانه را در میان جاده‏ها (و خیابانها) و دشمن دارد دروغ گفتن را در غیر مورد اصلاح، به راستی ابراهیم (ع) گفت: «بلکه بزرگشان این کار را کرده است» به قصد اصلاح (حال گمراهی بت پرستان و حفظ جان خود) و استدلال بر اینکه بت‏ها کاری نمی‏کنند و نمی‏توانند کرد، و یوسف (ع) هم به قصد اصلاح (حال پدر و برادران خود) فرمود (به راستی شماها دزد هستید). مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۴, ۳۸ حسن صیقل گوید: بحضرت صادق عرضکردم: برای ما از حضرت باقر علیه السّلام روایت شده که در باره گفتار یوسف علیه السلام (که فرمود): «ای کاروان هر آینه شما دزد هستید» (سوره یوسف آیه ۷۰) آن حضرت فرموده است: بخدا سوگند دزدی نکردند و یوسف هم دروغ نگفت، و (هم چنین در باره آنچه) ابراهیم فرمود: «بلکه بزرگ آن بتان کرده است پس بپرسید از ایشان اگر هستند سخن گویان» (سوره انبیاء آیه ۶۳) آن حضرت علیه السّلام فرموده است: بخدا سوگند آنان نکرده بودند و ابراهیم نیز دروغ نگفت؟ حضرت صادق (که این کلام را شنید) فرمود: ای صیقل نزد شما در این باره چیست؟ گوید: عرضکردم: نزد ما جز تسلیم چیزی نیست، گوید: پس آن حضرت فرمود: خداوند دو چیز را دوست دارد و دو چیز را دشمن دارد، دوست دارد خرامندگی (و با تبختر راه رفتن) را در میان دو صف (از لشکر اسلام و کفر) و دوست دارد، دروغ گفتن را در جای اصلاح (بین دو نفر یا دو جمعیت از مسلمانان) و دشمن دارد خرامندگی در راهها و کوهها را، و (هم چنین) دشمن دارد دروغ گفتن را در غیر مقام اصلاح، بدرستی که ابراهیم علیه السلام که فرمود: «بلکه بزرگ ایشان این کار را کرده است» بخاطر اصلاح (حال بت پرستان و نجات آنها از گمراهی) بوده، و راهنمائی (کردن آن جماعتی) باینکه آن بتان نمی توانند کاری انجام دهند و یوسف علیه السلام نیز بخاطر اصلاح (حال فامیل خود یا دیگران آن کلام را) فرمود محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۴, ۴۱ علی بن ابراهیم، از پدرش، از احمد بن محمد بن ابی نصر، از حمّاد بن عثمان، از حسن صیقل روایت کرده است که گفت: به خدمت امام جعفر صادق علیه السلام عرض کردم که:روایت به ما رسیده از امام محمد باقر علیه السلام، در قول یوسف علیه السلام که خدا از او حکایت فرموده: «أَیَّتُهَا الْعِیرُ إِنَّکُمْ لَسارِقُونَ» «۲». که آن حضرت فرموده: «به خدا سوگند که ایشان دزدی نکردند، و او دروغ نگفت». و ابراهیم علیه السلام فرمود: آنچه را که خدا از او حکایت فرموده و فرموده که: __________________________________________________ (۲). یوسف، ۷۰. «بَلْ فَعَلَهُ کَبِیرُهُمْ هذا فَسْئَلُوهُمْ إِنْ کانُوا یَنْطِقُونَ» «۱»؛ و حضرت فرموده: «به خدا سوگند که ایشان نکردند، و حضرت ابراهیم دروغ نگفت». راوی می‏گوید که: پس حضرت صادق علیه السلام فرمود که: «ای صیقل! چیست در نزد شما در این آیه، و در شرح آنچه می‏گویید؟» عرض کردم که: در این آیه، در نزد ما چیزی غیر از تسلیم و گردن نهادن نیست. راوی می‏گوید که: حضرت صادق علیه السلام فرمود که: «خدای عز و جل دو چیز را دوست داشته و دو چیز را دشمن داشته: راه رفتن را به ناز و کرشمه در میان دو صف [کارزار] دوست داشته، و دروغ گفتن در اصلاح را دوست داشته، و متکبّرانه رفتن را در کوچه‏ها و راه‏ها دشمن داشته، و دروغ گفتن را در غیر اصلاح، دشمن داشته. به درستی که ابراهیم علیه السلام، جز این نیست که گفت: «بَلْ فَعَلَهُ کَبِیرُهُمْ هذا»، به جهت اراده اصلاح و دلالت کردن بر اینکه آن بت‏ها این را نمی‏کنند، و یوسف علیه السلام، به جهت اراده اصلاح، گفت، آنچه گفت». __________________________________________________ (۱). أنبیاء، ۶۳. یعنی: «حضرت ابراهیم گفت که: بلکه کرده است این کار را بزرگ ایشان، که این بت است. پس بپرسیداز ایشان، که کی ایشان را شکسته است، اگر چنان باشند که سخن گویند؛ یعنی: این عمل، از فعل بت بزرگ است، اگر گویا شوند. پس از ایشان بپرسید. و این مثل آن است، اگر شخصی می‏گوید که: فلان کس راست می‏گوید، در آنچه می‏گوید، اگر آسمان در بالای سر ما نباشد. پس خلاصه معنی آن است که، بت بزرگ، ایشان را شکسته، اگر چنان باشد که اینها به سخن درآیند و جواب شما بدهند، ولیکن جواب گفتن ایشان، امری است محال. پس اینکه بزرگ ایشان، ایشان را شکسته باشد، محال باشد. (مترجم)