→

الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۱۴۲۸

حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب الکافي جلد ۲ کتاب الإيمان و الکفر‏‏ بَابُ الضَّلَال‏

کتاب الإيمان و الکفر · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام

سند
علي بن ابراهيم عن ابيه عن ابن ابي عمير عن عبد الرحمن بن الحجاج عن هاشم صاحب البريد قال :

كُنْتُ أَنَا وَ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ‏ وَ أَبُو اَلْخَطَّابِ‏ مُجْتَمِعِينَ فَقَالَ لَنَا أَبُو اَلْخَطَّابِ‏ مَا تَقُولُونَ فِيمَنْ لَمْ يَعْرِفْ هَذَا اَلْأَمْرَ فَقُلْتُ مَنْ لَمْ يَعْرِفْ هَذَا اَلْأَمْرَ فَهُوَ كَافِرٌ فَقَالَ‏ أَبُو اَلْخَطَّابِ‏ لَيْسَ‏ بِكَافِرٍ حَتَّى تَقُومَ عَلَيْهِ اَلْحُجَّةُ فَإِذَا قَامَتْ عَلَيْهِ اَلْحُجَّةُ فَلَمْ يَعْرِفْ فَهُوَ كَافِرٌ فَقَالَ لَهُ‏ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ‏ سُبْحَانَ اَللَّهِ مَا لَهُ إِذَا لَمْ يَعْرِفْ وَ لَمْ يَجْحَدْ يَكْفُرُ لَيْسَ‏ بِكَافِرٍ إِذَا لَمْ يَجْحَدْ قَالَ فَلَمَّا حَجَجْتُ دَخَلْتُ عَلَى‏ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ‏ فَأَخْبَرْتُهُ بِذَلِكَ فَقَالَ إِنَّكَ قَدْ حَضَرْتَ وَ غَابَا وَ لَكِنْ مَوْعِدُكُمُ اَللَّيْلَةَ اَلْجَمْرَةُ اَلْوُسْطَى بِمِنًى‏ فَلَمَّا كَانَتِ اَللَّيْلَةُ اِجْتَمَعْنَا عِنْدَهُ وَ أَبُو اَلْخَطَّابِ‏ وَ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ‏ فَتَنَاوَلَ وِسَادَةً فَوَضَعَهَا فِي صَدْرِهِ ثُمَّ قَالَ لَنَا مَا تَقُولُونَ فِي خَدَمِكُمْ وَ نِسَائِكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ أَ لَيْسَ يَشْهَدُونَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ قُلْتُ بَلَى قَالَ أَ لَيْسَ يَشْهَدُونَ أَنَ‏ مُحَمَّداً رَسُولُ اَللَّهِ ص قُلْتُ بَلَى قَالَ أَ لَيْسَ يُصَلُّونَ وَ يَصُومُونَ وَ يَحُجُّونَ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَيَعْرِفُونَ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ قُلْتُ لاَ قَالَ فَمَا هُمْ عِنْدَكُمْ قُلْتُ مَنْ لَمْ يَعْرِفْ هَذَا اَلْأَمْرَ فَهُوَ كَافِرٌ قَالَ سُبْحَانَ اَللَّهِ أَ مَا رَأَيْتَ أَهْلَ اَلطَّرِيقِ وَ أَهْلَ اَلْمِيَاهِ قُلْتُ بَلَى قَالَ أَ لَيْسَ يُصَلُّونَ وَ يَصُومُونَ وَ يَحُجُّونَ أَ لَيْسَ يَشْهَدُونَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ وَ أَنَ‏ مُحَمَّداً رَسُولُ اَللَّهِ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَيَعْرِفُونَ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ قُلْتُ لاَ قَالَ فَمَا هُمْ عِنْدَكُمْ قُلْتُ مَنْ لَمْ يَعْرِفْ هَذَا اَلْأَمْرَ فَهُوَ كَافِرٌ قَالَ سُبْحَانَ اَللَّهِ أَ مَا رَأَيْتَ‏ اَلْكَعْبَةَ وَ اَلطَّوَافَ وَ أَهْلَ اَلْيَمَنِ‏ وَ تَعَلُّقَهُمْ بِأَسْتَارِ اَلْكَعْبَةِ قُلْتُ بَلَى قَالَ أَ لَيْسَ يَشْهَدُونَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ وَ أَنَ‏ مُحَمَّداً رَسُولُ اَللَّهِ ص وَ يُصَلُّونَ وَ يَصُومُونَ وَ يَحُجُّونَ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَيَعْرِفُونَ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ قُلْتُ لاَ قَالَ فَمَا تَقُولُونَ فِيهِمْ قُلْتُ مَنْ لَمْ يَعْرِفْ فَهُوَ كَافِرٌ قَالَ سُبْحَانَ اَللَّهِ هَذَا قَوْلُ‏ اَلْخَوَارِجِ‏ ثُمَّ قَالَ إِنْ شِئْتُمْ أَخْبَرْتُكُمْ فَقُلْتُ أَنَا لاَ فَقَالَ أَمَا إِنَّهُ شَرٌّ عَلَيْكُمْ أَنْ تَقُولُوا بِشَيْ‏ءٍ مَا لَمْ تَسْمَعُوهُ مِنَّا قَالَ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ يُدِيرُنَا عَلَى قَوْلِ‏ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ‏

ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۵, ۴۳۷ از هاشم صاحب پست، گوید: من با محمد بن مسلم و ابو الخطاب گردهم بودیم، أبو الخطاب به ما گفت: چه گوئید در باره کسی که امر امامت را نشناسد؟ من گفتم: هر که امر امامت را نشناسد، کافر است، أبو الخطاب گفت: کافر نیست تا حجّت بر او تمام شود و چون حجت بر او اقامه شود و آن را نپذیرد پس او کافر است، محمد بن مسلم گفت: سبحان اللَّه! اگر نپذیرد، انکار هم نکند، چرا کافر باشد؟ هر گاه انکار نکند کافر نیست، گوید: به حج رفتم خدمت امام صادق (ع) رسیدم و این موضوع را به او گزارش دادم، فرمود: تو حاضری و آن طرف غایبند، موعد شما امشب نزد جمره وسطی در منی باشد (که در حضور همه مسأله مطرح شود)، چون شب شد همه نزد او گرد آمدیم، أبو الخطاب و محمد بن مسلم هم بودند و آن حضرت بالشی گرفت و به سینه نهاد (به رسم عرب که بالش بر سینه نهند و بر آن تکیه دهند) سپس به ما فرمود: در باره خدمتکاران و زنان و خاندان خود چه گوئید؟ آیا اقرار به یگانگی خدا ندارند؟ گفتم: چرا، فرمود: محمد (ص) را رسول خدا ندانند؟ گفتم: چرا، فرمود: نماز نمی‏خوانند و روزه نمی‏گیرند و حج نمی‏کنند؟ گفتم: چرا، فرمود: آنچه را شما عقیده دارید می‏فهمند و معتقدند؟ گفتم: نه، فرمود: آنها در نزد شما چه وضعی دارند؟ گفتم: هر که امر امامت را نشناسد کافر است، فرمود: سبحان اللَّه! آیا این مردمی که در راهها و سر آبها هستند دیدی؟ گفتم: آری، فرمود: نیست که نماز می‏خوانند و روزه می‏دارند و حج می‏روند؟ نیست که خدا را یگانه می‏دانند و محمد (ص) را رسول خدا می‏دانند؟ گفتم: آری، فرمود: می‏فهمند آنچه را شما عقیده دارید؟ گفتم: نه، فرمود: آنها نزد شما چه حالی دارند؟ گفتم: هر که این امر امامت را نداند کافر است. فرمود: سبحان اللَّه! تو خانه کعبه را نبینی و آن همه طواف‏کنندگان بر آن را و اهل یمن را و اینکه همه به پرده کعبه چسبیدند؟ گفتم: چرا، فرمود: همه نمی‏گویند: اشهد ان لا اله الّا اللَّه و اشهد ان محمداً رسول اللَّه و نماز می‏خوانند و روزه می‏دارند و به حج می‏روند؟ گفتم: چرا، گفت: اینها می‏دانند آنچه را شماها عقیده دارید؟ گفتم: نه، فرمود: در باره آنها چه گوئی؟ گفتم: هر که این امر امامت را نداند کافر است، فرمود: سبحان اللَّه! این عقیده خوارج است، سپس فرمود: اگر بخواهید به شما خبر دهم، من گفتم: نه، پس فرمود: هلا برای شما بد است که چیزی را بگوئید تا از ما نشنوید، گوید: من پنداشتم که او ما را به گفته محمد بن مسلم می‏چرخاند. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۴, ۱۲۰ هاشم صاحب برید گوید: من با محمد بن مسلم و أبو الخطاب گرد هم بودیم پس ابو الخطاب بما گفت: چه گوئید در باره کسی که امر امامت را نشناسد؟ من گفتم: هر که آن را نشناسد کافر است، ابو الخطاب گفت: کافر نیست تا حجت بر او اقامه شود و چون حجت بر او اقامه شد و آن را نپذیرفت آنگاه کافر است، محمد بن مسلم باو گفت: سبحان اللَّه اگر نپذیرد و انکار هم نکند کافر است؟ اگر انکار نکند کافر نیست، گوید (این جریان گذشت تا بحج رفتیم) همین که حج کردم خدمت حضرت صادق علیه السّلام شرفیاب شدم و جریان را خدمتش عرضه داشتم، فرمود: تو اکنون هستی ولی آن دو غایبند موعد شما (هر سه) امشب نزد جمره وسطی در منی باشد. گوید: همین که شب شد من و محمد بن مسلم و أبو الخطاب خدمتش رفتیم، پس حضرت بالشی برداشت و بسینه نهاد (و بر آن تکیه زد) سپس بما فرمود: شما در باره خدمتکاران و زنان و خاندان خود چه گوئید؟ آیا شهادت و گواهی بیگانگی خدای یگانه ندهند؟ عرضکردم: چرا، فرمود: آیا گواهی ندهند که محمد (ص) رسول (و فرستاده) خدا است؟ عرضکردم: چرا، فرمود: آیا نماز نمیخوانند، و روزه نمیگیرند، و حج نمیکنند؟ عرضکردم: چرا، فرمود: آیا آنچه شما بر آنید (از شناسائی امام و امر امامت) آنها می‏شناسند و میفهمند؟ عرضکردم: نه، فرمود: آنها در نظر شما چگونه هستند؟ عرضکردم: هر که امر امامت را نشناسد کافر است. فرمود: سبحان اللَّه: آیا اینان که سر راهها (ی مکه و غیر آن) و کنار آبها (ی چاه و غیره منزل کرده‏اند) ندیده‏ای؟ عرضکردم: چرا، فرمود: آیا نیست که اینها نماز میخوانند و روزه میگیرند و حج میکنند؟ آیا نیست که گواهی دهند که معبودی جز خدای یگانه نیست و محمد (ص) رسول خدا است؟ عرضکردم: چرا، فرمود: آنچه شما برآنید (از أمر امامت) میدانند؟ عرضکردم: نه، فرمود: آنها در نزد شما چگونه هستند؟ عرضکردم: هر که این امر امامت را نشناسد کافر است. فرمود: سبحان اللَّه: آیا تو خانه کعبه و طواف‏کنندگان آن و اهل یمن و آویختن آنها را بپرده کعبه ندیده‏ای؟ عرضکردم: چرا، فرمود: آیا گواهی ندهند که معبودی جز خدای یگانه نیست و محمد (ص) رسول خدا است و [آیا] نماز نخوانند و روزه نگیرند و حج نکنند؟ عرضکردم: چرا، فرمود: آیا آنچه شما بر آیند (از امر امامت) میدانند؟ عرضکردم: نه، فرمود: در باره انها چه گوئید؟ عرضکردم: هر که نشناسد (امر امامت را) او کافر است. فرمود: سبحان اللَّه: این گفتار خوارج است، سپس فرمود: اگر بخواهید آگاهتان کنم؟ من عرضکردم: نه، پس فرمود: همانا برای شما بد است که چیزی را تا از ما نشنیده‏اید بگوئید، گوید: من فهمیدم که حضرت ما را بگفتار محمد بن مسلم وامیدارد. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۴, ۱۶۱ علی بن ابراهیم، از پدرش، از ابن ابی عمیر، از عبد الرحمان بن حجّاج، از هاشم صاحب برید روایت کرده است که گفت: من و محمد بن مسلم و ابو الخطّاب، با هم مجتمع بودیم. پس ابو الخطّاب به محمد بن مسلم گفت که: چه می‏گویید در باب کسی که این امر- یعنی امامت- را نشناسند. من گفتم که: هر که این امر را نمی‏شناسد، کافر است. ابوالخطّاب گفت که: کافر نیست، تا آنکه حجّت بر او اقامه شود؛ پس چون حجّت بر او اقامه شود و بعد از آن نشناسد، کافر است. پس محمد بن مسلم به ابوالخطّاب گفت: سبحان اللَّه! او را چه می‏شود که چون شناسند و انکار نکند، کافر باشد؟ و کافر نیست، چون انکار نکند؟ هاشم می‏گوید که: پس چون به حج رفتم، بر امام جعفر صادق علیه السلام داخل شدم و آن حضرت را به این امر خبر دادم. فرمود که: «تو حاضر شده‏ای و ایشان غائب‏اند، ولیکن‏ زمان وعده شما، امشب است، در نزد جمره وسطی در منی» پس چون شب شد، من و ابوالخطّاب و محمد بن مسلم، در نزد آن حضرت جمع شدیم؛ پس بالشی را فرا گرفت و آن را در سینه خود گذاشت. بعد از آن، به ما فرمود که: «در باب خدمتکاران و زنان و فرزندان و کسان خود چه می‏گویید؟ آیا گواهی نمی‏دهند که خدایی نیست، مگر خدا؟» عرض کردم:بلی، گواهی می‏دهند. فرمود که: «آیا گواهی نمی‏دهند که محمد، رسول خدا صلی الله علیه و آله است؟» عرض کردم: بلی، گواهی می‏دهند. فرمود که: «آیا نماز نمی‏کنند و روزه نمی‏گیرند و حج را به جا نمی‏آورند؟» عرض کردم: بلی، همه اینها را می‏کنند. فرمود: «پس آنچه را که شما برآنید، می‏شناسند؟» عرض کردم: نه. فرمود: «پس ایشان، در نزد شما چه حکم دارند؟» عرض کردم که: هر که این امر را نشناسد، کافر است. فرمود: «سبحان اللَّه! آیا آنها که در این راه‏ها و آنها که بر سر آبها می‏باشند، ندیده‏ای؟» عرض کردم: بلی، دیده‏ام. فرمود: «آیا نماز نمی‏کنند و روزه نمی‏گیرند و حجّ را به جا نمی‏آورند؟ آیا گواهی نمی‏دهند به اینکه غیر از خدا، خدایی نیست؟ و به اینکه محمد، رسول و فرستاده خدا است؟» عرض کردم: بلی. فرمود: «پس می‏شناسند، آنچه را که شما بر آنید؟» عرض کردم: نه. فرمود: «پس ایشان، در نزد شما چه حکم دارند؟» عرض کردم که:هر که این امر را نشناسد، کافر است. فرمود: «سبحان اللَّه! آیا خانه کعبه و طواف در دور آن، و اهل یمن و چسبیدن ایشان را به پرده‏های کعبه، ندیده‏ای؟» عرض کردم: بلی، دیده‏ام. فرمود: «آیا گواهی نمی‏دهند به اینکه خدایی غیر از خدا نیست، و به اینکه محمد، رسول خدا است؟ و آیا نماز نمی‏کنند و روزه نمی‏گیرند و حجّ نمی‏گذارند؟» عرض کردم: بلی، همه اینها، از ایشان صادر می‏شود. فرمود: «پس می‏شناسند، آنچه را که شما بر آنید؟» عرض کردم: نه. فرمود: «پس در حقّ ایشان چه می‏گویید؟» عرض کردم که: هر که این امر را نشناسد، کافر است. فرمود: «سبحان اللَّه! این قول، قول خارجی‏ها «۱» است». بعد از آن فرمود: «اگر خواهید، شما را خبر دهم؟» عرض کردم که: من نمی‏خواهم. فرمود: «بدانید و آگاه باشید! که بد است از برای شما و شما را زیان می‏رساند، آنکه به چیزی قائل شوید، مادامی که آن را از ما نشنیده باشید». هاشم می‏گوید که: پس من گمان کردم که آن حضرت ما را می‏گرداند- و بنا بر بعضی‏ __________________________________________________ (۱). یعنی خوارج که نگاهی سختگیرانه به دین داشتند و ارتکاب گناه را موجب کفر می‏دانستند. از نسخ کافی: می‏خواهد که ما را بر سر گفتار محمد بن مسلم فرود آورد-

راویان