→ الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۱۴۳۵
حدیث امام محمّد باقر (ع) در کتاب الکافي جلد ۲ کتاب الإيمان و الکفر بَابُ الْمُسْتَضْعَف
کتاب الإيمان و الکفر · روایت شده از امام محمّد باقر عليه السلام
سند
الحسين بن محمد عن معلي بن محمد عن الوشا عن مثني عن اسماعيل الجعفي قال :
سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنِ اَلدِّينِ اَلَّذِي لاَ يَسَعُ اَلْعِبَادَ جَهْلُهُ فَقَالَ اَلدِّينُ وَاسِعٌ وَ لَكِنَ اَلْخَوَارِجَ ضَيَّقُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ مِنْ جَهْلِهِمْ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَأُحَدِّثُكَ بِدِينِيَ اَلَّذِي أَنَا عَلَيْهِ فَقَالَ بَلَى فَقُلْتُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ وَ أَشْهَدُ أَنَ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ اَلْإِقْرَارَ بِمَا جَاءَ مِنْ عِنْدِ اَللَّهِ وَ أَتَوَلاَّكُمْ وَ أَبْرَأُ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَ مَنْ رَكِبَ رِقَابَكُمْ وَ تَأَمَّرَ عَلَيْكُمْ وَ ظَلَمَكُمْ حَقَّكُمْ فَقَالَ مَا جَهِلْتَ شَيْئاً هُوَ وَ اَللَّهِ اَلَّذِي نَحْنُ عَلَيْهِ قُلْتُ فَهَلْ سَلِمَ أَحَدٌ لاَ يَعْرِفُ هَذَا اَلْأَمْرَ فَقَالَ لاَ إِلاَّ اَلْمُسْتَضْعَفِينَ قُلْتُ مَنْ هُمْ قَالَ نِسَاؤُكُمْ وَ أَوْلاَدُكُمْ ثُمَّ قَالَ أَ رَأَيْتَ أُمَّ أَيْمَنَ فَإِنِّي أَشْهَدُ أَنَّهَا مِنْ أَهْلِ اَلْجَنَّةِ وَ مَا كَانَتْ تَعْرِفُ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۵, ۴۴۹
از اسماعیل جعفی، گوید: از امام باقر (ع) پرسیدم از دینی که برای بندگان روا نیست بدان نادان بمانند، در پاسخ فرمود:
دین واسع است و رسا و خوارج از نادانی بر خود تنگ گرفتند، گفتم: قربانت! من دین خودم را که بدان معتقدم باز گویم؟ فرمود:
آری، گفتم: گواهم که تنها معبود شایسته خدا است و گواهم که محمد بنده و رسول او است و آنچه از جانب خدا آورده قبول دارم و شما را دوست دار و پیروم و از دشمن شما بیزارم و از هر که بر گردن شما سوار شود و بر شما به زور فرمان روائی کند و حق شما را به ستم ببرد، فرمود: تو چیزی کم نداری و نادان نیستی، همان است که سوگند به خدا ما هم بدان معتقدیم، گفتم: آیا کسی که این امر را نداند سلامت بماند؟ فرمود: نه، مگر مستضعفان، گفتم: آنها کیانند؟ فرمود: زنان و فرزندان شماها سپس فرمود: تو ام ایمن را میدانی (آزاد کرده رسول خدا بوده و از گواهان فدک است) به راستی من گواهم که او از اهل بهشت است و او هم نمیفهمید این مذهب و عقیدهای که شما دارید (یعنی امامت سائر ائمه جز امیر المؤمنین را نمیدانست و نسبت بدان معذور بود- از مجلسی ره).
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۴, ۱۲۸
اسماعیل جعفی گوید: از حضرت باقر علیه السّلام پرسیدم: از آن دینی که بر بندگان روا نیست نسبت بدان نادان باشند (و باید بدانند که آن چه دینی است؟) فرمود: دین وسیع است، ولی خوارج از روی نادانی خودشان بر خود تنگ گرفتند (و گرفتار شدند) عرضکردم: قربانت (اجازه میفرمائید) من دین خودم را که بر آن هستم برای شما باز گویم؟ فرمود: آری، عرضکردم: گواهی دهم که معبودی جز خدای یگانه نیست، و گواهی دهم که محمد بنده و رسول اوست، و آنچه از جانب خداوند آورده است قبول دارم، و شما را دوست دارم، و از دشمن شما و هر که بر شما بزرگی کند و استیلاء خواهد و خود را امیر و حاکم بر شما داند، و حق شما را بستم بگیرد بیزارم؟ فرمود: تو چیزی را نادان نیستی، این همانست که بخدا سوگند ما هم بر آن هستیم (و بدان معتقدیم) عرضکردم: آیا کسی که این امر را نداند (و از عذاب خداوند یا خلود در آتش) سالم ماند؟ فرمود: نه، مگر مستضعفان، عرضکردم: آنها کیانند، فرمود:
زنان و فرزندان شما، سپس فرمود: آیا ام ایمن را دیدهای؟ همانا من گواهی دهم که او اهل بهشت است در صورتی که آنچه شما بر آیند (و بدان معتقدید) نمیدانست.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۴, ۱۷۱
حسین بن محمد، از معلّی بن محمد، از وشّاء، از مثنّی، از اسماعیل جعفی روایت کرده است که گفت: امام محمد باقر علیه السلام را سؤال کردم از دینی که بندگان را نمیرسد که آن را ندانند. فرمود که: «دین، وسعت و گشادگی دارد، ولیکن خارجیها «۱» از نادانی که دارند، بر خویش تنگ کردهاند». عرض کردم که: فدای تو گردم! آیا تو را خبر دهم به دین خود که من بر آنم؟ فرمود: «بلی». عرض کردم که: شهادت میدهم به اینکه غیر از خدا، خدایی نیست، و به اینکه محمد، بنده و رسول صلی الله علیه و آله او است، و اقرار دارم به آنچه از جانب خدای- تعالی- آورده، و شما را دوست میدارم، و بیزارم از دشمنان شما و از آنکه بر گردنهای شما سوار شده و بر شما امیر گردیده، و از روی غصب، حق شما را گرفته و بر شما ستم کرده است. فرمود که: «چیزی را جاهل نیستی؛ بلکه همه چیز را میدانی. به خدا
__________________________________________________
(۱). یعنی خوارج که نگاهی سختگیرانه به دین داشتند و ارتکاب گناه را موجب کفر میدانستند.
سوگند، این همان اعتقادی است که ما برآنیم». عرض کردم: پس آیا کسی هست که این امر را نشناسد و سالم باشد؟ فرمود: «نه، مگر مستضعفان». عرض کردم که: ایشان کیانند؟ فرمود: «زنان و فرزندان شما». و فرمود که: «آیا امّایمن را دیدهای و قصّه او را شنیدهای؟ پس به درستی که من شهادت میدهم که او از اهل بهشت است، و امّایمن نمیشناخت، آنچه را که شما بر آنید».
راویان