الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۱۴۴۴

محمد بن يحيي عن احمد بن محمد عن ابن فضال عن ابن بكير و علي بن ابراهيم عن محمد بن عيسي عن يونس عن رجل جميعا عن زراره قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۵, ۴۵۵ از زراره، گوید: امام باقر (ع) به من فرمود: چه می‏گوئی در باره اصحاب اعراف؟ گفتم: آنها یا مؤمن باشند و یا کافر، اگر به بهشت روند مؤمنند و اگر به دوزخ شوند کافرند، فرمود: به خدا نه مؤمن باشند و نه کافر، اگر مؤمن بودند مانند مؤمنان به بهشت می‏رفتند و اگر کافر بودند به دوزخ می‏شدند چونان کافران که به دوزخ شدند ولی آنها مردمی بودند که نیک و بدشان برابر بود و کردارشان کوتاه آمد برایشان، و راستی که آنان چنانند که خدا عز و جل فرموده است، من گفتم: آنها از اهل بهشتند یا از اهل دوزخ؟ فرمود: آنها را در مقامی نه که خدا نهادستشان، من گفتم: شما کار آنها را به تأخیر میاندازید و در باره آنها با رجاء قائلید؟ فرمود: آری، من کار آنها را با خدا می‏گذارم چنانچه خدا کار آنها را با خود گذاشته، اگر خواهد به رحمت خود آنان را به بهشت برد و اگر خواهد به سزای گناهانشان آنان را به دوزخ کشد و ستمی به آنها نکرده است. گفتم: آیا کافر به بهشت می‏رود؟ فرمود: نه، گفتم: آیا جز کافر به دوزخ می‏رود؟ گوید: در پاسخ فرمود: نه، جز آنچه خدا می‏خواهد. ای زراره! راستش این است که من می‏گویم آنچه هست که خدا خواهد و تو نمی‏گوئی آنچه هست که خدا خواهد، هلا اگر تو سال خورده شوی بر گردی و گرههای دلت گشوده شوند (این جزئی است از حدیث مفصّلی که در باب ضلال گذشت). مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۴, ۱۳۲ زراره گوید: امام باقر علیه السّلام بمن فرمود: چه گوئی در باره اصحاب اعراف؟ عرضکردم: اینها نیستند جز اینکه یا مؤمنند و یا کافرند، اگر ببهشت روند مؤمنند و اگر بدوزخ روند کافرند فرمود: نه بخدا سوگند نه مؤمنند و نه کافر، و اگر مؤمن بودند ببهشت میرفتند چنانچه مؤمنان بروند، و اگر کافر بودند بدوزخ میرفتند چنانچه کافران روند، ولی اینان مردمانی هستند که کارهای نیک و کارهای بدشان برابر بود، و کردار نیک آنها را (ببهشت) نرساند، و آنها چنانند که خدای عز و جل فرموده است، من عرضکردم: آیا ایشان از اهل بهشتند یا از اهل دوزخ؟ فرمود: آنها را واگذار همان جا که خدا واگذارده (یعنی کارشان با خدا است)، من عرضکردم: آیا کار آنها را بتاخیر اندازی؟ فرمود: آری بتأخیر اندازم چنانچه خداوند کارشان را بخود (و سرانجام نامعلومی) واگذار کرده، اگر خواهد برحمت خود آنها را ببهشت برد، و اگر خواهد آنان را بسبب گناهانشان بدوزخ کشد و ستم بآنها نکرده است، پس عرضکردم: آیا کافری ببهشت رود؟ فرمود: نه عرضکردم: آیا بجز کافر کسی بدوزخ رود؟ گوید: فرمود: نه مگر اینکه خدا خواهد، ای زراره من گویم: آنچه خدا خواهد و تو نمیگوئی: آنچه خدا خواهد همانا چون تو بزرگ شوی از این حرف برگردی و عقده‏های دلت باز شود. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۴, ۱۷۷ محمد بن یحیی، از احمد بن محمد، از ابن فضّال، از ابن بکیر؛ و علی بن ابراهیم، از محمد بن عیسی، از یونس، از مردی، هر دو [طریق‏] روایت کرده‏اند از زراره که گفت: امام محمد باقر علیه السلام به من فرمود که: «چه می‏گویی در اصحاب اعراف؟» عرض کردم که: ایشان نیستند، مگر مؤمنان یا کافران. اگر داخل بهشت می‏شوند، پس ایشان مؤمن‏اند، و اگر داخل آتش دوزخ می‏شوند، پس ایشان کافرند. فرمود: «به خدا سوگند که ایشان، نه مؤمن‏اند و نه کافر. و اگر مؤمن می‏بودند، هر آینه داخل بهشت می‏شدند، چنان که مؤمنان در آن داخل شدند، و اگر کافر می‏بودند، هر آینه داخل آتش دوزخ می‏شدند، چنان که کافران در آن داخل شدند، ولیکن ایشان، گروهی‏اند که ثواب‏ها و گناهان و خوبی‏ها و بدی‏های ایشان، برابر است؛ پس عمل‏ها، ایشان را قاصر گردانیده. و به درستی که ایشان، چنان که خدای عز و جل فرموده، خواهند بود». عرض کردم که: آیا ایشان از اهل بهشت‏اند، یا از اهل دوزخ؟ فرمود که: «ایشان را وا گذار، چنان که خدای عز و جل ایشان را وا گذاشته». عرض کردم که: آیا ایشان را به تأخیر می‏افکنی و حکم ایشان را موقوف می‏داری؟ فرمود: «آری، ایشان را به تأخیر می‏افکنم، چنان که خدا ایشان را به تأخیر افکنده. اگر خواهد، ایشان را به رحمت خویش داخل بهشت گرداند، و اگر خواهد، ایشان را به گناهان ایشان به سوی دوزخ می‏راند، و بر ایشان ستم نکرده است». عرض کردم که: آیا هیچ کافری داخل بهشت می‏شود؟ فرمود: «نه». عرض کردم: آیا غیر از کافر، کسی داخل آتش دوزخ می‏شود؟ زراره می‏گوید که: حضرت فرمود: «نه، مگر آنکه خدای عز و جل خواسته باشد. ای زراره! به درستی که من می‏گویم، آنچه خدا خواهد، می‏باشد، و تو نمی‏گویی، آنچه خدا خواهد، می‏باشد. بدان و آگاه باش! که تو اگر بزرگ شوی، برمی‏گردی از این گفته، و این قلاده را باز می‏کنی» «۱». __________________________________________________ (۱). و در حدیث سابق که مذکور شد، چنین است که: این قلاده را از خود باز می‏کنی. یا معنا این است که: این اعتقاد و رأی را که دل بر آن بسته‏ای، از هم خواهی گشود. و احتمالی که بعضی داده‏اند که معنی این باشد که: اگر بزرگ شوی، برگردی از دین حق، و عهد و بیعت را از خود باز کنی، بسیار بعید است. (مترجم)