الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۱۴۵۸

علي بن ابراهيم عن ابيه عن ابن ابي عمير عن عمر بن اذينه عن الفضيل و زراره عن ابي جعفر ع :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۵, ۴۶۹ از فضیل و زراره، از امام باقر (ع) در تفسیر قول خدا عز و جل (۱۱ سوره حج): «برخی مردمند که خدا را به محض حرف می‏پرستند و اگر خوبی دید آسوده خاطر است و اگر گرفته‏ای به او رسید روی برگرداند، در دنیا و آخرت زیان کار است» زراره گوید: از امام باقر (ع) تفسیر آن را پرسیدم، در پاسخ فرمود: اینان مردمی هستند که خدا را می‏پرستیدند و از پرستش هر که جز خدا بر کنار شده بودند و در باره محمد (ص) و آنچه آورده بود شک داشتند و زبانی مسلمان شدند و گفتند: أشهد أن لا اله الّا اللَّه و ان محمداً رسول اللَّه‏ و به قرآن هم اعتراف کردند و آنها با این حال در باره محمد و آنچه آورده بود شک داشتند و در باره خدا شک نداشتند، خدا عز و جل فرماید: «برخی مردمند که می‏پرستند خدا را به حرف» یعنی با شک در باره محمد (ص) و آنچه آورده است «و اگر به او خوبی رسد» یعنی عافیت در خود و مال و فرزندش بیند «بدان آسوده خاطر و دل بسته شود» و بدان خشنود گردد «و اگر فتنه‏ای به او رسد» یعنی بلائی در تنش یا مالش به فال بد گیرد و از ادامه اقرار بر پیغمبر (ص) بدش آید و به توقف و شک بر گردد و به دشمنی خدا و رسول و انکار به پیغمبر و آنچه‏ آورده است برخیزد. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۴, ۱۳۹ زراره گوید: از حضرت باقر علیه السّلام از گفتار خدای عز و جل: «و برخی از مردم خدا را بر حرف پرستش کنند. پس اگر خوبی و خوشی بدو رسید بدان آسوده خاطر است، و اگر آزمایش و فتنه بدو رسد روی برتابد در دنیا و آخرت زیانکار است» (سوره حج آیه ۱۱) پرسیدم؟ فرمود: اینان مردمی بودند که خدا را پرستش کردند، و دست از پرستش آنچه جز خدا پرستش میشد کشیدند، ولی در باره محمد (ص) و آنچه آورده بود شبهه کردند، و در شک بودند، پس اسلام را بزبان جاری کردند و گواهی دادند که معبودی جز خدای یگانه نیست و این که محمد (ص) رسول خدا است، و بقرآن نیز اعتراف کردند، ولی با این حال آنها در باره محمد (ص) و آنچه آورده بود در شک بودند، اگر چه در باره خدا شک نداشتند، خدای عز و جل فرماید: «و برخی از مردمند که خدا را بر حرف پرستش کنند» یعنی بر شک در باره محمد (ص) و آنچه آورده است «پس اگر باو خوبی رسد» یعنی عافیت در خود و مال و فرزندش «بآن آسوده گردد» و خوشنود گردد «و اگر فتنه‏ای باو رسد» یعنی بلائی در تن و یا مالش، آن را بفال بد گیرد و از پا برجا بودن بر اقرار پیغمبر (ص) بدش آید و بتوقف و شک برگردد، و بدشمنی خدا و رسولش و انکار بپیغمبر و آنچه آورده است برخیزد. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۴, ۱۸۷ علی بن ابراهیم، از پدرش، از ابن ابی عمیر، از عمر بن اذینه، از فضیل و زراره، از امام محمد باقر علیه السلام روایت کرده است در قول خدای عز و جل: «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَعْبُدُ اللَّهَ عَلی‏ حَرْفٍ‏ فَإِنْ أَصابَهُ خَیْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَ إِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلی‏ وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْیا وَ الْآخِرَةَ ذلِکَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِینُ» «۱» یعنی: «و از جمله مردمان، کسی است که می‏پرستد خدا را بر طرف و کناره‏ای «۲»، پس اگر برسد او را نیکویی (چون صحّت و توانگری)، آرام گیرد به آن، یا به سبب آن، و اگر برسد او را ابتلا و آزمایشی، چون فقر و بیماری، برگردد بر روی خود (یعنی از آن وجه که متوجّه شده باشد به اسلام، که عبارت است از کفر، باز بر آن عود کند؛ یعنی مرتد گردد، و دین اسلام را از دست دهد). زیان کرد در دنیا که به مراد نرسید، و زیان کرد در آخرت که معذّب گردید، و این زیان هر دو جهان، همان زیانی است پیدا، و نقصانی است هویدا». زراره می‏گوید که: حضرت باقر علیه السلام را از این آیه سؤال کردم. فرمود که: «این گروه، گروهی‏اند که خدای عز و جل را عبادت کردند، و از عبادت کسی که پرستیده می‏شود از غیر خدا، دوری کردند، و در حقّ محمد صلی الله علیه و آله و آنچه آن حضرت آن را آورده بود، شک کردند؛ پس به ظاهرِ اسلام تکلّم نمودند، و شهادت دادند به اینکه غیر از خدا، خدایی نیست، و به اینکه محمد، رسول خدا است، و به قرآن اقرار کردند، و حال آنکه ایشان در آن یا با وجود آن، صاحبان شک بودند در باب محمد صلی الله علیه و آله، و در آنچه آن حضرت آن را آورده بود، و در باب خدای- تعالی- شک نداشتند. خدای عز و جل فرمود که: «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَعْبُدُ اللَّهَ عَلی‏ حَرْفٍ»؛ یعنی: بر شک و با عدم یقین در باب محمد صلی الله علیه و آله، و آنچه آن را آورده. «فَإِنْ أَصابَهُ خَیْرٌ»؛ یعنی: عافیتی به او برسد در جان و مال و فرزندانش، «اطْمَأَنَّ بِهِ»؛ یعنی: مطمئن گردد، و به آن راضی شود، و «إِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَةٌ»؛ یعنی: بلاء و زحمتی در تن یا مالش به او برسد، فال بد زند، و ایستادگی بر اقرار به حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله را ناخوش دارد؛ پس به سوی وقوف و شک برگردد، و دشمنی خدا و رسول او صلی الله علیه و آله را بر پا کند، و پیغمبر صلی الله علیه و آله و آنچه را که آن حضرت آورده، انکار کند». __________________________________________________ (۱). حج، ۱۱. (۲). و این کنایه است از عدم ثبات در دین، و بی‏آرامی و سکون در آن، همچنان که کسی بر کناره‏ی لشکری ایستاده، می‏نگرد. اگر فتح و ظفر، ایشان را دریابد، آرام گرفته، در میان ایشان در آید، و با ایشان در غنیمت شرکت کند، و اگر شکست خورند، قرار بر فرار دهد، و از ایشان بگریزد. (مترجم)