→ الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۱۹۳۵
حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب الکافي جلد ۲ کِتَابُ الدُّعَاء بَابُ الدُّعَاءِ لِلْکَرْبِ وَ الْهَمِّ وَ الْحُزْنِ وَ الْخَوْف
کتاب الدعاء · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام
سند
علي بن محمد عن ابراهيم بن اسحاق الاحمر عن ابي القاسم الكوفي عن محمد بن اسماعيل عن معاويه بن عمار و العلا بن سيابه و ظريف بن ناصح قال :
لَمَّا بَعَثَ أَبُو اَلدَّوَانِيقِ إِلَى أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع رَفَعَ يَدَهُ إِلَى اَلسَّمَاءِ ثُمَّ قَالَ اَللَّهُمَّ إِنَّكَ حَفِظْتَ اَلْغُلاَمَيْنِ بِصَلاَحِ أَبَوَيْهِمَا فَاحْفَظْنِي بِصَلاَحِ آبَائِي مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍ وَ اَلْحَسَنِ وَ اَلْحُسَيْنِ وَ عَلِيِّ بْنِ اَلْحُسَيْنِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍ اَللَّهُمَّ إِنِّي أَدْرَأُ بِكَ فِي نَحْرِهِ وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّهِ ثُمَّ قَالَ لِلْجَمَّالِ سِرْ فَلَمَّا اِسْتَقْبَلَهُ اَلرَّبِيعُ بِبَابِ أَبِي اَلدَّوَانِيقِ قَالَ لَهُ يَا أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ مَا أَشَدَّ بَاطِنَهُ عَلَيْكَ لَقَدْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ وَ اَللَّهِ لاَ تَرَكْتُ لَهُمْ نَخْلاً إِلاَّ عَقَرْتُهُ وَ لاَ مَالاً إِلاَّ نَهَبْتُهُ وَ لاَ ذُرِّيَّةً إِلاَّ سَبَيْتُهَا قَالَ فَهَمَسَ بِشَيْءٍ خَفِيٍّ وَ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَلَمَّا دَخَلَ سَلَّمَ وَ قَعَدَ فَرَدَّ ع ثُمَّ قَالَ أَمَا وَ اَللَّهِ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ لاَ أَتْرُكَ لَكَ نَخْلاً إِلاَّ عَقَرْتُهُ وَ لاَ مَالاً إِلاَّ أَخَذْتُهُ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ ع يَا أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ إِنَّ اَللَّهَ اِبْتَلَى أَيُّوبَ فَصَبَرَ وَ أَعْطَى دَاوُدَ فَشَكَرَ وَ قَدَّرَ يُوسُفَ فَغَفَرَ وَ أَنْتَ مِنْ ذَلِكَ اَلنَّسْلِ وَ لاَ يَأْتِي ذَلِكَ اَلنَّسْلُ إِلاَّ بِمَا يُشْبِهُهُ فَقَالَ صَدَقْتَ قَدْ عَفَوْتُ عَنْكُمْ فَقَالَ لَهُ يَا أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ إِنَّهُ لَمْ يَنَلْ مِنَّا أَهْلَ اَلْبَيْتِ أَحَدٌ دَماً إِلاَّ سَلَبَهُ اَللَّهُ مُلْكَهُ فَغَضِبَ لِذَلِكَ وَ اِسْتَشَاطَ فَقَالَ عَلَى رِسْلِكَ يَا أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ إِنَّ هَذَا اَلْمُلْكَ كَانَ فِي آلِ أَبِي سُفْيَانَ فَلَمَّا قَتَلَ يَزِيدُ حُسَيْناً سَلَبَهُ اَللَّهُ مُلْكَهُ فَوَرَّثَهُ آلَ مَرْوَانَ فَلَمَّا قَتَلَ هِشَامٌ زَيْداً سَلَبَهُ اَللَّهُ مُلْكَهُ فَوَرَّثَهُ مَرْوَانَ بْنَ مُحَمَّدٍ فَلَمَّا قَتَلَ مَرْوَانُ إِبْرَاهِيمَ سَلَبَهُ اَللَّهُ مُلْكَهُ فَأَعْطَاكُمُوهُ فَقَالَ صَدَقْتَ هَاتِ أَرْفَعْ حَوَائِجَكَ فَقَالَ اَلْإِذْنُ فَقَالَ هُوَ فِي يَدِكَ مَتَى شِئْتَ فَخَرَجَ فَقَالَ لَهُ اَلرَّبِيعُ قَدْ أَمَرَ لَكَ بِعَشَرَةِ آلاَفِ دِرْهَمٍ قَالَ لاَ حَاجَةَ لِيَ فِيهَا قَالَ إِذَنْ تُغْضِبَهُ فَخُذْهَا ثُمَّ تَصَدَّقْ بِهَا
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۶, ۲۸۳
از معاویة بن عمّار و علاء بن سیابه و ظریف بن ناصح که: چون منصور عبّاسی به دنبال امام صادق (ع) فرستاد، آن حضرت دست به آسمان برداشت و گفت: بار خدایا تو آن دو پسر بچه را بخاطر خوبی پدر و مادرشان نگه داشتی، مرا هم بخاطر خوبیِ پدرانم محمد و علی و حسن و حسین و علی بن الحسین و محمد بن علی (ع) نگهدار، بار خدایا من به وسیله تو گلوی او را بگیرم و از شرّ او به تو پناه برم.
سپس به شتربان فرمود: حرکت کن، و چون ربیع حاجب درِ خانه منصور خدمت آن حضرت رسید به او گفت: وه، چه اندازه دلش به تو سختگیر است، من از او شنیدم میگفت: به خدا هر چه نخل خرما دارند میبرم و هر چه دارائی دارند چپاول میکنم و هر چه کودک دارند به اسیری میگیرم، گوید: زیر لب چیزی نهانی فرمود، و چون به منصور وارد شد سلام کرد و نشست و منصور جواب داد به آن حضرت و گفت: به خدا تصمیم گرفته بودم نخلی برایت نگذارم و همه را ببرم و هر چه داری بگیرم. امام صادق (ع) فرمود:
یا امیر المؤمنین راستی خداوند ایّوب را گرفتار کرد و او صبر کرد و به داود نعمت داد و او شکر کرد و به یوسف قدرت انتقام از برادران عطا کرد و او هم گذشت کرد و تو هم از این نژادی و این نژاد کاری نکنند جز آنچه بدان ماند، گفت: راست گفتی من از شماها در گذشتم، پس امام صادق (ع) به او گفت: یا امیر المؤمنین هیچ کس از خاندان ما خونی نریخته است جز اینکه خداوند ملک او را برگرفته است. پس برای این سخن بخشم آمد و آتش گرفت، امام فرمود: آرام باش یا امیر المؤمنین راستی این سلطنت در خاندان ابی سفیان بود و چون یزید حسین (ع) را کشت خدا از آنها برگرفتش و به آل مروان رسید و چون هشام زید را کشت به دست مروان بن محمد افتاد و چون مروان ابراهیم را کشت ملک او را گرفت و به شماها داد. منصور گفت: راست گفتی مهمترین حاجتِ خود را بخواه، فرمود: اذن در برگشت است، منصور گفت: آن به دست خودِ شما است هر وقت بخواهی برگرد. امام صادق (ع) بیرون آمد و ربیع حاجب به او عرض کرد: دستور ده هزار درهم برای شما داده است، امام فرمود: من بدان حاجتی ندارم، گفت: در این صورت به تو خشمگین میشود، آن را بگیر و در راه خدا صدقه بده.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۴, ۳۴۸
معاویه بن عمار و علاء بن سیابه و ظریف بن ناصح گویند: چون ابو الدوانیق منصور دوانیقی) بسراغ حضرت صادق علیه السلام فرستاد آن حضرت دست بآسمان برداشت سپس گفت:
«اللهم انک حفظت الغلامین بصلاح ابویهما فاحفظنی بصلاح آبائی محمد و علی و الحسن و الحسین و علی بن الحسین و محمد بن علی، اللهم انی أدرع بک فی نحره و اعوذ بک من شره»
یعنی بار خدایا تو آن دو پسر بچه را بخاطر نیکی و خوبی پدر و مادرشان نگهداری کردی مرا هم بخاطر خوبی پدرانم: محمد و علی و حسن و حسین و علی بن الحسین و محمد بن علی نگهداری فرما، بار خدایا من بوسیله تو در گلویش او را دور سازم، و از شرش بتو پناه برم) سپس بشتربان (که مهار شتر حضرت در دستش بود) فرمود: برو، پس همین که ربیع (حاجب منصور) در خانه منصور او را دیدار کرد بوی عرضکرد: ای ابا عبد اللَّه وه چه اندازه دلش نسبت بشما سخت شده، و من همانا شنیدم که میگفت: بخدا سوگند هیچ نخل خرمائی برای آنها باقی نگذارم جز اینکه همه را ببرم، و هیچ مالی برای آنها باقی نگذارم و همه را غارت کنم، و هیچ کودکی برای ایشان باقی نگذارم و همه را با سیری ببرم؟ گوید: پس آن حضرت زیر لب چیزی گفت و لبانش را جنبانید، پس همین که بر منصور وارد شد سلام کرد و نشست، منصور جواب سلام حضرت را داد سپس گفت: بخدا قسم آهنگ داشتم که یک درخت خرما برایت باقی نگذارم و همه را قطع کنم، و هر چه داری بگیرم؟ حضرت صادق علیه السّلام فرمود: یا امیر المؤمنین همانا خداوند ایوب را گرفتار کرد و او صبر کرد، و بداود نعمت داد او شکر کرد، و یوسف را بر برادران چیره کرد (ولی او انتقام نگرفت) و از آنها در گذشت، و تو از این نژادی و این نژاد کاری نکنند جز بدان چه مانند کردار آنان باشد، گفت: راست گفتی و من از شما در گذشتم و (شما را) بخشیدم، فرمود: یا امیر المؤمنین هر آینه هیچ کس دست خود را بخون ما خاندان نیالوده است جز اینکه خداوند سلطنتش را برگرفته، منصور از این سخن برآشفت و خشم کرد، حضرت فرمود:
یا امیر المؤمنین آرام باش (تا دنباله سخن را بگویم) همانا این سلطنت در خاندان أبی سفیان بود تا اینکه یزید حسین علیه السّلام را کشت پس خداوند سلطنتش را از او برگرفت و آل مروان بدان رسیدند، و چون هشام زید را کشت خداوند سلطنتش را گرفت و بمروان بن محمد رسید، و چون مروان ابراهیم را که برادر منصور و بابراهیم امام معروف بود) کشت خداوند سلطنتش را گرفت و بشما داد، گفت: راست گفتی بزرگترین حاجتت را) بگو (تا برآورم) فرمود: اذن بده (که برگردم) گفت: آن بدست شما است هر گاه بخواهی (در بازگشت آزادید) پس آن حضرت بیرون آمد، ربیع حاجب عرضکرد: ده هزار درهم برای شما داده فرمود: من بدان حاجتی ندارم، عرضکرد: اگر نپذیری او را خشمگین خواهی کرد (و از نپذیرفتن شما بخشم آید) آن را بگیر و در راه خدا صدقه بده.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۴, ۵۱۵
علی بن محمد، از ابراهیم بن اسحاق احمر، از ابوالقاسم کوفی، از محمد بن اسماعیل، از معاویه بن عمّار و علا بن سیابه و ظریف بن ناصح روایت کرده است که گفت: چون ابوالدّوانیق (ابوجعفر منصور) به سوی امام جعفر صادق علیه السلام فرستاد که به سوی او رود، حضرت دستش را به سوی آسمان برداشت، بعد از آن فرمود که: «اللَّهُمَّ إِنَّکَ حَفِظْتَ الْغُلَامَیْنِ ...
وَأَعُوذُ بِکَ مِنْ شَرِّهِ؛ خداوندا! به درستی که تو نگاه داشتی آن دو پسر را به نیکی پدر و مادر ایشان. پس نگاه دار مرا به نیکی پدرانم محمد و علی و حسن و حسین و علی، پسر حسین و محمد، پسر علی. خداوندا! به درستی که من میل میکنم به تو، (یا میل میدهم تو را در سینه او)، و پناه میبرم به تو از بدی او»، بعد از آن به جمّال فرمود که: «روانه شو». و چون ربیع حاجب بود و [در] خانه ابوالدّوانیق آن حضرت را استقبال کرد، به وی عرض نمود که: یا اباعبداللَّه! باطنش بر تو چه سخت است، و بسیار عداوت تو را در دل دارد، هر آینه از او شنیدم که میگفت: به خدا سوگند که درخت خرمایی را از برای ایشان وا نگذارم، مگر آنکه آن را قطع کنم و ببرم، و نه مالی را، مگر آنکه آن را غارت کنم، و نه ذرّیّهای را، مگر آنکه ایشان را اسیر کنم و به بردگی بگیرم. ربیع گفت که: حضرت به طریق همس چیز پنهانی گفت و لبهای خود را جنبانید، و چون داخل شد، سلام کرد و نشست، و ابوجعفر جواب سلام آن حضرت را باز داد.
بعد از آن گفت: بدان و آگاه باش! به خدا سوگند که قصد کردهام که نخلی را از برای شما وا نگذارم، مگر آنکه آن را ببرم، و نه مالی را، مگر آنکه آن را فرا گیرم. پس حضرت صادق علیه السلام به او فرمود که: «یا امیرالمؤمنین! به درستی که خدای عز و جل ایّوب را آزمود، پس صبر نمود، و به داود عطا کرد، پس شکر آن را به جا آورد، و یوسف را قدرت و توانایی داد، پس برادران را آمرزید، و تو از این نسلی و این نسل نمیآورد، مگر آنچه را که به آن شباهت داشته باشد». ابوالدّوانیق گفت که: راست گفتی، از شما عفو کردم.
حضرت به او فرمود که: «یا امیرالمؤمنین! به درستی که کسی خونی را از ما اهل بیت نیافته، و یکی از ما را نکشته، مگر آنکه خدا پادشاهیش را از او ربوده». ابوالدّوانیق به این جهت در خشم شد و آتش خشمش برافروخت و از شدّت آن سوخت. حضرت فرمود که: «یا امیرالمؤمنین! با مدارا باش و آرام بگیر! به درستی که این پادشاهی در آل ابیسفیان بود، وچون یزید، امام حسین علیه السلام را شهید کرد، خدا پادشاهیاش را از او ربود و آن را به آل مروان میراث داد. و چون هشام، زید را شهید کرد، خدا پادشاهیش را از او ربود و آن را به مروان بن محمد میراث داد. و چون مروان، ابراهیم را کشت، خدا پادشاهیاش را از او ربود و آن را به شما عطا فرمود».
ابوالدّوانیق گفت: راست گفتی، آنچه میخواهی بیاور و هر مطلبی که داری بگو تا حاجتهای تو را رفع کنم.
حضرت فرمود که: «حاجتم آن است که مرا رخصت دهی که برگردم». گفت که: آن در دست تو است در هر زمان که خواسته باشی. پس حضرت بیرون رفت و ربیع به آن حضرت عرض کرد که: از برایت به ده هزار درهم امر کرد و گفت که آن را به تو دهند. فرمود که: «مرا در آن حاجتی نیست». ربیع عرض کرد که: در آن هنگام که آن را نگیری، او را به خشم میآوری. آن را بگیر و به آن تصدّق کن.
راویان