→ الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۳۹
حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب الکافي جلد ۲ کتاب الإيمان و الکفر بَابُ الشَّرَائِع
کتاب الإيمان و الکفر · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام
سند
علي بن ابراهيم عن ابيه عن احمد بن محمد بن ابي نصر و عده من اصحابنا عن احمد بن محمد بن خالد عن ابراهيم بن محمد الثقفي عن محمد بن مروان جميعا عن ابان بن عثمان عمن ذكره عن ابي عبد الله ع قال :
إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَعْطَى مُحَمَّداً ص شَرَائِعَ نُوحٍ وَ إِبْرَاهِيمَ وَ مُوسَى وَ عِيسَى ع اَلتَّوْحِيدَ وَ اَلْإِخْلاَصَ وَ خَلْعَ اَلْأَنْدَادِ وَ اَلْفِطْرَةَ اَلْحَنِيفِيَّةَ اَلسَّمْحَةَ وَ لاَ رَهْبَانِيَّةَ وَ لاَ سِيَاحَةَ أَحَلَّ فِيهَا اَلطَّيِّبَاتِ وَ حَرَّمَ فِيهَا اَلْخَبَائِثَ وَ وَضَعَ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَ اَلْأَغْلاَلَ اَلَّتِي كَانَتْ عَلَيْهِمْ ثُمَّ اِفْتَرَضَ عَلَيْهِ فِيهَا اَلصَّلاَةَ وَ اَلزَّكَاةَ وَ اَلصِّيَامَ وَ اَلْحَجَّ وَ اَلْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ اَلنَّهْيَ عَنِ اَلْمُنْكَرِ وَ اَلْحَلاَلَ وَ اَلْحَرَامَ وَ اَلْمَوَارِيثَ وَ اَلْحُدُودَ وَ اَلْفَرَائِضَ وَ اَلْجِهَادَ فِي سَبِيلِ اَللَّهِ وَ زَادَهُ اَلْوُضُوءَ وَ فَضَّلَهُ بِفَاتِحَةِ اَلْكِتَابِ وَ بِخَوَاتِيمِ سُورَةِ اَلْبَقَرَةِ وَ اَلْمُفَصَّلِ وَ أَحَلَّ لَهُ اَلْمَغْنَمَ وَ اَلْفَيْءَ وَ نَصَرَهُ بِالرُّعْبِ وَ جَعَلَ لَهُ اَلْأَرْضَ مَسْجِداً وَ طَهُوراً وَ أَرْسَلَهُ كَافَّةً إِلَى اَلْأَبْيَضِ وَ اَلْأَسْوَدِ وَ اَلْجِنِّ وَ اَلْإِنْسِ وَ أَعْطَاهُ اَلْجِزْيَةَ وَ أَسْرَ اَلْمُشْرِكِينَ وَ فِدَاهُمْ ثُمَّ كُلِّفَ مَا لَمْ يُكَلَّفْ أَحَدٌ مِنَ اَلْأَنْبِيَاءِ وَ أُنْزِلَ عَلَيْهِ سَيْفٌ مِنَ اَلسَّمَاءِ فِي غَيْرِ غِمْدٍ وَ قِيلَ لَهُ فَقََاتِلْ فِي سَبِيلِ اَللََّهِ لاََ تُكَلَّفُ إِلاََّ نَفْسَكَ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۴, ۵۹
از امام صادق (ع) که فرمود: به راستی خدا تبارک و تعالی بمحمد (ص) شرایع نوح و ابراهیم و موسی و عیسی (ع) را داد که توحید و اخلاص و ترک بتپرستی است با فطرت حنیف مسلمانی آسان بر کنار از گوشهگیری و خانه بدوشی، هر چیز پاکیزه را در آن حلال کرد و هر بد و نفرت انگیز را حرام نمود و بار سنگین را برداشت و زنجیرهائی که به گردن آنها بود به دور انداخت، سپس در ضمن دستورهای اسلامی نماز و زکاة و روزه و حج و امر به معروف و نهی از منکر و حلال و حرام و مواریث و حدود و فرائض را بر آنها مقرر داشت با جهاد در راه خدا و وضوء را بر آن افزود و آن را بفاتحة الکتاب برتری داد و به آیات آخر سوره بقره و سورهای پر فصل قرآن (از سوره محمد با آخر قرآن) غنیمت را برای او حلال کرد با فیء (آنچه از کفّار بینبرد به دست آید) و با هراس در دل دشمن او را یاری کرد و همه زمین را برای او سجدهگاه ساخت و وسیله طهارت (بعنوان تیمّم بر زمین) و او را رسول همه ساخت از سفید و سیاه و جن و انس، به او جزیه را (سرانهای که از کفار اهل کتاب دریافت شود) بخشید و اسیران مشرکان را و فدائیی که دهند (مالی که برای آزاد کردن اسیر می دادند) سپس به او تکلیفی متوجه شد که به هیچ کدام از پیغمبران متوجه نشده بود و شمشیری بیجلد از آسمان برایش فرود آمد و به او گفته شد که (۸۴ سوره نساء): «باید در راه خدا نبرد کنی و جز خودت را در درجه اول مکلّف بدان ندانی» (یعنی پیش جنگ باشی) ..
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۳, ۲۷
امام صادق علیه السّلام فرمود: همانا خدای تبارک و تعالی شریعتهای نوح و ابراهیم و موسی و عیسی علیهم السلام را بمحمد صلی اللَّه علیه و آله عطا فرمود، و آن شرایع یکتاپرستی است و اخلاص و ترک بتپرستی و فطرت حنیفیه آسان (که همان طریقه و روش اسلامست) و اینکه گوشهگیری و صحرا گردی (کنارهگیری از جماعت مسلمین) نیست، چیزهای پاکیزه را در این شرایع حلال کرد و پلیدیها را حرام نمود و تکلیف سنگین و زنجیرهائی که بگردن آنها بود برداشت آنگاه در آن شرایع مقرر فرمود، نماز و زکاة روزه و حج و امر بمعروف و نهی از منکر و حلال و حرام و میراثها و حدود و فرائض و جهاد در راه خدا را، باضافه وضو [و وضو را برای محمد صلی اللَّه اضافه فرمود] و آن حضرت را فضیلت بخشید بسبب سوره فاتحة الکتاب و آیات آخر سوره بقره و سورههای پر فصل (از سوره ق یا محمد یا فتح تا آخر قرآن) و غنیمت و فیء را برای او حلال فرمود و او را با رعب (و ترسی که در دل دشمنانش میافکند) نصرت بخشید، و زمین را برایش سجدهگاه و پاککننده (در تیمم) قرار داد، و او را بسوی همگان از سفید و سیاه و جن و انس ارسال فرمود، و گرفتن جزیه و اسیر کردن مشرکین و فدیه گرفتن را باو عطا فرمود، سپس تکلیفی باو متوجه شد که بهیچ یک از پیغمبران آن تکلیف متوجه نشده بود، و از آسمان شمشیری بیغلاف بر او نازل شد و باو گفته شد «در راه خدا جنگ کن (و اگر ترا تنها گذاشتند) تنها خودت تکلیف داری (که با دشمنان دین بجنگی).
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۳, ۴۷
علی بن ابراهیم، از پدرش، از احمد بن محمد بن ابینصر و چند نفر از اصحاب ما، از احمد بن محمد بن خالد، از ابراهیم بن محمد ثقفی، از محمد بن مروان و همه، از ابان بن عثمان، از آنکه او را ذکر کرده، از امام جعفر صادق علیه السلام روایت کردهاند که فرمود:
«خدای- تبارک و تعالی- محمد صلی الله علیه و آله را شریعتهای نوح و ابراهیم و موسی و عیسی علیهم السلام عطا فرمود، و آنها توحید است و اخلاص در عمل و انداختن همتایان و شریکان در عبادت، از برای خدا. و خلقت حنیفیه و ملّت مستقیمه، درست و آسان، و رهبانیت و سیاحت «۲» در آن نیست.
و چیزهای پاکیزه را در این شریعت، مجموعه حلال کرد، و چیزهای پلید را در آن حرام گردانید، و بار گرانی را که بر ایشان بار بود، بر زمین گذاشت، و غلها و بندها را که بر ایشان بود، برداشت.
(و مراد آن است که تکالیف شاقّه و امور مشکله را ساقط نمود.)
بعد از آن، در میان آنها نماز و زکات و روزه و حجّ و امر به معروف و نهی از منکر و حلال و حرام و میراثها و حدود و واجبات و جهاد در راه خدا را بر او واجب گردانید، و پیغمبر را وضو زیاد فرمود [که] به هیچیک از ایشان نداده بود، و او را زیادتی داد به فاتحةالکتاب که
__________________________________________________
(۲). و رهبانیت، امری است مرکّب از ترک زنان و عزلت از مردمان و ترک مطعومات و مشروبات لذیذه و ملبوساتفاخره. و سیاحت به معنی دنیاگردی است. (مترجم)
سوره حمد است، و به خواتیم سوره بقره (که از «آمَنَ الرَّسُولُ» «۱» است تا آخر)، و مفصّل از قرآن (که از سوره جاثیه یا قتال [/ سوره محمد] یا حجرات است تا آخر آن)، و غنیمت و فیء را از برای او حلال گردانید، و او را به ترس یاری نمود (چه رو به هر سمتی که می فرمود، تا شصت منزل میترسیدند و ترس آن حضرت در دل ایشان میافتاد)، و زمین را از برایش مسجد و پاککننده قرار داد (که در هر موضع از آن نماز تواند کرد، و بر هر جزوی از آن تیمّم مینمود، مگر آنچه به دلیل بیرون باشد)، و او را فرستاد، فرستادنی عامّ و شامل، که هر کسی را فرا گرفت، و مبعوث بود به سوی سفید و سیاه و جنّ و انس.
و جزیه و اسیر کردن مشرکان و فداء گرفتن «۲» از ایشان را به او عطا فرمود.
بعد از آن، تکلیف شد به چیزی که هیچیک از پیغمبران به آن مکلّف نشده بودند، و آن، این است که خدا شمشیر برهنهای را که در غلاف نبود، از آسمان بر او فرو فرستاد و به آن حضرت فرمود: «فَقاتِلْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ لا تُکَلَّفُ إِلَّا نَفْسَکَ» «۳»». و در قرآن «فَقاتِلْ»، با فاء است؛ یعنی: «پس کارزار کن با کافران، که تکلیف نشدی در باب جهاد، مگر به فعل نفس خویش».
(یعنی نه فعل غیر خود؛ زیرا که از تخلف دیگران از جهاد، ضرری به تو نمیرسد؛ بلکه ضرر تو، به ترک امر جهاد نفس است؛ پس سبقت نما به جهاد، اگرچه هیچکس تو را یاری و همراهی نکند، در آنچه نصرتدهنده و یاور و معین تو خدای- تعالی- است، نه لشکر). __________________________________________________
(۱). بقره، آیه ۲۸۵.
(۲). و فداء- به مدّ و کسر فاء و به قصر و فتح آن-، مالی است که از برای خریدن خود داده شود.
(۳). نساء، ۸۴.
راویان