→ الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۶۲
حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب الکافي جلد ۲ کتاب الإيمان و الکفر بَابُ أَنَّ الْإِيمَانَ يَشْرَکُ الْإِسْلَامَ وَ الْإِسْلَامَ لَا يَشْرَکُ الْإِيمَان
کتاب الإيمان و الکفر · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام
سند
محمد بن يحيي عن احمد بن محمد عن الحسن بن محبوب عن جميل بن صالح عن سماعه قال :
قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع أَخْبِرْنِي عَنِ اَلْإِسْلاَمِ وَ اَلْإِيمَانِ أَ هُمَا مُخْتَلِفَانِ فَقَالَ إِنَّ اَلْإِيمَانَ يُشَارِكُ اَلْإِسْلاَمَ وَ اَلْإِسْلاَمَ لاَ يُشَارِكُ اَلْإِيمَانَ فَقُلْتُ فَصِفْهُمَا لِي فَقَالَ اَلْإِسْلاَمُ شَهَادَةُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ وَ اَلتَّصْدِيقُ بِرَسُولِ اَللَّهِ ص بِهِ حُقِنَتِ اَلدِّمَاءُ وَ عَلَيْهِ جَرَتِ اَلْمَنَاكِحُ وَ اَلْمَوَارِيثُ وَ عَلَى ظَاهِرِهِ جَمَاعَةُ اَلنَّاسِ وَ اَلْإِيمَانُ اَلْهُدَى وَ مَا يَثْبُتُ فِي اَلْقُلُوبِ مِنْ صِفَةِ اَلْإِسْلاَمِ وَ مَا ظَهَرَ مِنَ اَلْعَمَلِ بِهِ وَ اَلْإِيمَانُ أَرْفَعُ مِنَ اَلْإِسْلاَمِ بِدَرَجَةٍ إِنَّ اَلْإِيمَانَ يُشَارِكُ اَلْإِسْلاَمَ فِي اَلظَّاهِرِ وَ اَلْإِسْلاَمَ لاَ يُشَارِكُ اَلْإِيمَانَ فِي اَلْبَاطِنِ وَ إِنِ اِجْتَمَعَا فِي اَلْقَوْلِ وَ اَلصِّفَةِ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۴, ۸۵
از سماعه، گوید: به امام صادق (ع) گفتم: به من خبر بده از اسلام و ایمان، که آیا این دو جدا هستند؟ فرمود: ایمان همه جا شریک اسلام است ولی اسلام شریک ایمان نیست، گفتم: آنها را برای من شرح بدهید، فرمود: اسلام شهادت به یگانگی خدا و تصدیق رسول خدا است (ص) و به وسیله آن، خونها محفوظ گردد و نکاح و ارث مجری شوند و همه مردم مسلمان بر ظاهر آن باشند و ایمان: هدایت معنوی و عقیدهای است که در دل نسبت به اسلام ثابت میشود و عملی که بدان انجام میشود، ایمان یک درجه برتر از اسلام است به راستی ایمان از نظر ظاهر با اسلام شریک است ولی اسلام در باطن با ایمان شریک نیست و اگر چه در بیان و شرح باهم جمع میشوند.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۳, ۴۰
سماعه گوید: بامام صادق علیه السّلام عرضکردم: بمن خبر ده آیا اسلام و ایمان دو چیز مختلفند؟
فرمود: ایمان شریک اسلام میشود، ولی اسلام شریک ایمان نیست، عرضکردم: آن دو را برایم وصف کن فرمود: اسلام شهادت بیگانگی خدا و تصدیق رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله است که بسبب آن خونها از ریختن محفوظ ماند و زناشوئی و میراث بر آن اجرا گردد و جماعت مردم طبق ظاهرش رفتار کنند.
ولی ایمان هدایت است و آنچه در دلها از صفت اسلام پا بر جا میشود و عمل بآن هویدا میگردد پس ایمان یکدرجه از اسلام بالاتر است. ایمان در ظاهر شریک اسلام است، ولی اسلام در باطن شریک ایمان نیست، اگر چه هر دو در گفتار و وصف گرد آیند (یعنی اگر چه گفتن شهادتین و تصدیق بتوحید و رسالت از شرایط هر دو میباشد).
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۳, ۷۱
محمد بن یحیی، از احمد بن محمد، از حسن بن محبوب، از جمیل بن صالح، از سماعه روایت کرده است که گفت: به خدمت امام جعفر صادق علیه السلام عرض کردم: مرا خبر ده از اسلام و ایمان، که آیا این دو مختلفاند؛ یعنی در حقیقت دو چیزاند، یا دو لفظاند که یک معنی دارند؟ فرمود: «ایمان با اسلام مشارکت میکند، و اسلام با ایمان مشارکت نمیکند»؛ یعنی مشارکت کلّی. عرض کردم: پس هر دو را از برای من بیان فرما.
فرمود: «اسلام، گواهی دادن است به اینکه خدایی نیست، مگر خدا، و تصدیق کردن به رسول خدا صلی الله علیه و آله، و به همین (یعنی اسلام) خونها از ریختن باز داشته میشود، و نکاحها و میراثها بر آن جاری میگردد (چه به محض اسلام، نکاح و ارثی که به جهت کفر بر او حرام بود و حق نداشت، حلال میشود و حق به هم میرساند.). و جماعت مردمان بر ظاهر اسلامند. و ایمان، هدایت است، و آنچه در دلها ثابت میشود از صفت اسلام، و آنچه
__________________________________________________
(۲). یعنی در میان این دو، عموم و خصوص مطلق است. چه در هر جا که ایمان هست، البته اسلام هست، و در بعضی ازموادّ اسلام هست، و ایمان نیست؛ پس مؤمن و مسلمان، مانند انسان و حیوان [عام و خاصّ] اند. (مترجم)
ظاهر میشود از عمل. و ایمان، یک درجه از اسلام بلندتر است؛ زیرا که ایمان با اسلام در ظاهر شرکت دارد، و اسلام با ایمان در باطن شرکت ندارد، و هر چند که در گفتار و صفت با هم جمع باشند». «۱» __________________________________________________
(۱). و مراد این است که ایمان با اسلام، در جمیع احوال ظاهر که در اسلام معتبر است؛ مانند نماز و زکات و غیر آن، شرکت دارد، و اسلام با ایمان در همه امور باطنه که در ایمان معتبر است، شرکت ندارد؛ زیرا که در تصدیق به ولایت با آن مشارکت ندارد، و هر چند که در شهادتین با هم اجتماع بسته باشند. (مترجم)
راویان