→ الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۷۹۴
حدیث در کتاب الکافي جلد ۲ کتاب الإيمان و الکفر بَابُ التَّقِيَّة
کتاب الإيمان و الکفر · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام
سند
علي بن ابراهيم عن هارون بن مسلم عن مسعده بن صدقه قال :
قِيلَ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع إِنَّ اَلنَّاسَ يَرْوُونَ أَنَ عَلِيّاً ع قَالَ عَلَى مِنْبَرِ اَلْكُوفَةِ أَيُّهَا اَلنَّاسُ إِنَّكُمْ سَتُدْعَوْنَ إِلَى سَبِّي فَسُبُّونِي ثُمَّ تُدْعَوْنَ إِلَى اَلْبَرَاءَةِ مِنِّي فَلاَ تَبَرَّءُوا مِنِّي فَقَالَ مَا أَكْثَرَ مَا يَكْذِبُ اَلنَّاسُ عَلَى عَلِيٍّ ع ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا قَالَ إِنَّكُمْ سَتُدْعَوْنَ إِلَى سَبِّي فَسُبُّونِي ثُمَّ سَتُدْعَوْنَ إِلَى اَلْبَرَاءَةِ مِنِّي وَ إِنِّي لَعَلَى دِينِ مُحَمَّدٍ وَ لَمْ يَقُلْ لاَ تَبَرَّءُوا مِنِّي فَقَالَ لَهُ اَلسَّائِلُ أَ رَأَيْتَ إِنِ اِخْتَارَ اَلْقَتْلَ دُونَ اَلْبَرَاءَةِ فَقَالَ وَ اَللَّهِ مَا ذَلِكَ عَلَيْهِ وَ مَا لَهُ إِلاَّ مَا مَضَى عَلَيْهِ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ حَيْثُ أَكْرَهَهُ أَهْلُ مَكَّةَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمََانِ فَأَنْزَلَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِيهِ إِلاََّ مَنْ أُكْرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمََانِ فَقَالَ لَهُ اَلنَّبِيُّ ص عِنْدَهَا يَا عَمَّارُ إِنْ عَادُوا فَعُدْ فَقَدْ أَنْزَلَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عُذْرَكَ وَ أَمَرَكَ أَنْ تَعُودَ إِنْ عَادُوا
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۴, ۶۴۷
از مسعدة بن صدقه، گوید: به امام صادق (ع) گفته شد: مردم روایت کنند که علی (ع) بر منبر کوفه فرموده است: أیا مردم، به راستی شما به زودی دعوت شوید که مرا دشنام دهید، و مرا دشنام دهید، سپس دعوت شوید که از من بیزاری جوئید، از من بیزاری مجوئید، در پاسخ فرمود: مردم چه اندازه به علی (ع) دروغ میبندند، سپس فرمود: همانا علی (ع) فرموده است: راستی شما به دشنام بر من دعوت شوید، مرا دشنام دهید، سپس به بیزاری از من دعوت شوید، و به راستی که من بر کیش محمدم، نفرمود: از من بیزاری مجوئید، سائل گفت: بفرمائید اگر کشته شدن را بر بیزاری جستن برگزید؟ فرمود: که به خدا این وظیفه را ندارد، و وظیفه او همان است که عمار بن یاسر بدان عمل کرد که اهل مکه او را به زور وادار کردند (کفر گوید) ولی دلش به ایمان، مطمئن بود، و خدا عز و جل در باره او فرو فرستاد (۱۰۶ سوره نحل): «جز کسی که وادارش کند و دلش مطمئن است به ایمان» در این وقت، پیغمبر (ص) به او فرمود: اگر برگشتند به کار خود، تو هم برگرد بدان چه کردی، خدا عز و جل عذر تو را پذیرفت و نازل کرد و به تو فرمان داد که برگردی اگر برگشتند.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۳, ۳۱۰
مسعدة بن صدقه گوید: بامام صادق علیه السّلام عرض شد: مردم عقیده دارند که علی علیه السّلام بر منبر کوفه فرموده است: ای مردم شما را بناسزا گفتن بمن میخوانند، مرا ناسزا گوئید، سپس به بیزاری از من میخوانند، از من بیزاری نجوئید، امام فرمود: مردم چه بسیار بر علی علیه السّلام دروغ میبندند، سپس فرمود: همانا علی فرموده است: «شما را بناسزا گفتن بمن میخوانند، مرا ناسزا گوئید، سپس به بیزاری از من میخوانند، و من بدین محمدم» و نفرمود. از من بیزاری نجوئید.
سائل عرضکرد: بمن بفرما اگر کشته شدن را اختیار کند و بیزاری نجوید چگونه است؟ فرمود بخدا این تکلیف را ندارد. تکلیف او همانست که عمار بن یاسر کرد زمانی که اهل مکه او را مجبور (به بیزاری از پیغمبر صلی اللَّه علیه و آله) کردند. ولی دلش بایمان مطمئن بود، سپس خدای عز و جل در باره او نازل فرمود: «جز کسی که مجبور شود، ولی دلش بایمان مطمئن باشد ۱۰۶ سوره ۱۶» آنگاه پیغمبر صلی اللَّه علیه و آله باو فرمود: ای عمار! اگر دوباره مجبورت کردند تو هم چنان کن که کردی (بزبان از دینت بیزاری بجو) که خدای عز و جل عذر ترا نازل فرموده و دستورت داده که تکرار کنی اگر تکرار کردند.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۳, ۵۴۵
علی بن ابراهیم، از هارون بن مسلم، از مسعدة بن صدقه روایت کرده است که گفت: به خدمت امام جعفر صادق علیه السلام عرض شد که: مردم روایت میکنند که علی علیه السلام بر بالای منبر مسجد کوفه فرمود که: ای گروه مردمان! به درستی که زود باشد که شما خوانده شوید به سوی دشنام دادن به من، پس مرا دشنام دهید. بعد از آن خوانده شوید به سوی بیزاری از من، پس از من بیزار مشوید. حضرت صادق علیه السلام فرمود: «چه بسیار است دروغ گفتن مردم بر علی علیه السلام». بعد از آن فرمود: «جز این نیست که علی علیه السلام فرمود: به درستی که زود باشد که شما خوانده شوید به سوی دشنام دادن به من، پس مرا دشنام دهید. بعد از آن خوانده شوید به سوی بیزاری از من، و به درستی که من بر دین محمدم. و نفرمود که: از من بیزار مشوید».
پس سائل به حضرت عرض کرد که: مرا خبر ده که اگر کشتن را اختیار کند و بیزاری نجوید چه صورت دارد؟ «فرمود: به خدا سوگند که این کشته شدن بر او واجب نیست و او را روا نیست، مگر آنچه عمّار بن یاسر بر آن گذشت و به آن رفتار کرد، در وقتی که اهل مکّه او را جبر کردند بر کفر و دلش آرمیده بود به ایمان. پس خدای عز و جل این آیه را فرو فرستاد که: «إِلَّا مَنْ أُکْرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِیمانِ» «۱» و پیغمبر صلی الله علیه و آله در نزد نزول این آیه به عمّار فرمود که:
ای عمّار! اگر ایشان برگردند، تو نیز برگرد؛ زیرا که خدای عز و جل عذر «۲» تو را فرو فرستاد و تو را امر فرموده که: برگردی اگر ایشان برگردند» (یعنی کفر را اظهار کنی اگر تو را جبر کنند).
__________________________________________________
(۱). نحل، ۱۰۶. مگر کسی که اجبار شود، در حالی که دلش آرمیده به ایمان است.
(۲). و عذر- به ضمّ عین و سکون ذال-، سبب گناه گفتن است، و به معنی محو کردن بدی نیز آمده است. (مترجم)
راویان