الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۸۲

ابو علي الاشعري عن محمد بن عبد الجبار و محمد بن يحيي عن احمد بن محمد بن عيسي جميعا عن ابن فضال عن الحسن بن الجهم عن ابي اليقظان عن يعقوب بن الضحاك عن رجل من اصحابنا سراج و كان خادما لابي عبد الله ع قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۴, ۱۳۹ از یکی از اصحاب ما که سرّاج بوده و خدمتکار امام صادق (ع) بوده، گوید: امام صادق (ع) در حیره (در نزدیک کوفه بوده است) مرا با جمعی از غلامانش دنبال کاری روانه کرد و شب هنگام برگشتیم، بستر من در حیاط خانه‏ای بود که در آن، منزل کرده بودیم، من در حال آزردگی و خستگی برگشتم و دراز کشیدم، در این میان امام صادق (ع) آمد. گوید: فرمود: نزد تو آمدیم، من برخاستم درست و نشستم و آن حضرت بالای بستر من‏ نشست و از کاری که مرا دنبال آن روانه کرده بود پرسید و من به او گزارش دادم و حمد خدا کرد و ذکر جمعی به میان آمد و من گفتم: قربانت، ما از آنها بیزاریم، آنها معتقد به عقیده ما نیستند، گوید: فرمود: آنها ما را دوست دارند و آنچه شما عقیده دارید، عقیده ندارند و شما از آنها بیزارید؟ گوید، گفتم: آری، فرمود: در این صورت نزد ما هم حقایقی است که نزد شما نیست، پس سزاوار است که ما هم از شما بیزار باشیم، گوید: گفتم: نه به خدا، قربانت؟ فرمود: اکنون خدا هم حقایقی می‏داند که ما نمی‏دانیم به نظر تو ما را دور می‏اندازد؟ گوید: گفتم: نه به خدا قربانت، ما این کار را نکنیم؟ فرمود: آنها را دوست بدارید و از آنها بیزار نباشید زیرا برخی از مسلمانان یک سهم دارند و برخی از آنها دو سهم و بعضی سه سهم و بعضی از آنها چهار سهم و بعضی پنج سهم و بعضی از شش سهم و برخی هم هفت سهم و شایسته نیست آنکه یک سهم دارد بر عقیده و ایمان آنکه دو سهم دارد وادار شود و نه آنکه دو سهم دارد بر آنچه که صاحب سه سهم دارد وادار شود و نه آنکه سه سهم دارد بر آنچه که صاحب چهار سهم دارد وادار شود و نه آنکه چهار سهم دارد بر آنچه که صاحب پنج سهم وادار شود و نه آنکه پنج سهم دارد بر آنچه صاحب شش سهم دارد وادار شود و نه آنکه شش سهم دارد بر آنچه صاحب هفت سهم دارد وادار شود، من برایت مثلی بزنم: مردی همسایه‏ای داشت ترسا او را به اسلام خواند و اسلام را در بر او جلوه داد و او هم پذیرفت، نزدیک سحر نزد آن تازه مسلمان رفت و در خانه‏اش را کوبید گفت: کیست؟ پاسخ داد، من فلانیم، گفت: چه کاری داری؟ گفت: وضوء ساز و جامه بپوش تا برویم نماز، فرمود: وضوء ساخت و جامه‏های خود را پوشید و با او بیرون شد فرمود: هر چه خدا خواست نماز خواندند تا نماز بامداد را هم خواندند و ماندند تا صبح روشن شد، آن ترسا برخاست به خانه‏اش برود، آن مرد گفت: کجا می‏روی؟ روز کوتاه است و به ظهر چیزی نمانده، فرمود: با او نشست تا نماز ظهر را هم خواند، سپس به او گفت: میان ظهر و عصر اندکی است و او را نگهداشت تا نماز عصر را هم خواند، فرمود: سپس آن نو مسلمان بر خواست برود خانه‏اش، به او گفت: اکنون دیگر پایان روز است و از آغازش کمتر است و او را نگهداشت تا نماز مغرب را هم خواند و سپس خواست به منزلش برگردد باز هم به او گفت: یک نماز دیگر مانده، فرمود: ماند تا نماز عشاء آخرین را هم خواند و از هم جدا شدند و سحرگاه دیگر به دنبال او رفت و در خانه او را زد، گفت: کیست؟ پاسخ داد: من فلانم، گفت: چه کاری داری؟ گفت: وضوء ساز و جامه در بر کن و بیا برویم نماز بخوانیم، گفت: برو برای این دین یک مرد بی‏کارتری از من پیدا کن، من مرد مستمندی هستم و عیال دارم. امام صادق (ع) فرمود: او را در چیزی در آورد و از آتش بر آورد یا فرمود: او را مانند این وارد دین کرد و مانند این از آن بیرون کرد. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۳, ۷۱ مردی سراج که خدمتگزار امام صادق علیه السّلام بود گوید: زمانی که امام صادق علیه السّلام در حیره بود، مرا با جماعتی از دوستانش پی کاری فرستاد، ما رفتیم، سپس وقت نماز عشا [اندوهگین‏] مراجعت کردیم، بستر من در گودی زمینی بود که در آنجا منزل کرده بودیم، من با حال خستگی و ضعف آمدم و خود را انداختم، در آن میان امام صادق علیه السّلام آمد و فرمود، نزد تو آمدیم «۱» من راست نشستم و حضرت هم سر بسترم نشست و از کاری که مرا دنبالش فرستاده بود پرسید، من هم گزارش دادم، حضرت حمد خدا کرد. سپس از گروهی سخن بمیان آمد که من عرضکردم: قربانت گردم، ما از آنها بیزاری میجوئیم زیرا __________________________________________________ (۱) راوی یادش نبوده که حضرت بلفظ اتیناک فرمود یا جئناک ولی هر دو بیک معنی است. آنها بآنچه ما عقیده داریم عقیده ندارند، فرمود: آنها ما را دوست دارند و چون عقیده شما را ندارند از آنها بیزاری میجوئید؟ گفتم: آری، فرمود: ما هم عقایدی داریم که شما ندارید، پس سزاوار است که ما هم از شما بیزاری جوئیم؟ عرضکردم: نه قربانت گردم. فرمود: نزد خدا هم حقایقی است که نزد ما نیست، گمان داری خدا ما را دور میاندازد؟ عرضکردم: نه بخدا، قربانت گردم، نمیکنیم (از آنها بیزاری نمیجوئیم) فرمود: آنها را دوست بدارید و از آنها بیزاری مجوئید، زیرا برخی از مسلمین یکسهم و برخی دو سهم و برخی سه سهم و برخی چهار سهم و برخی پنج سهم و برخی شش سهم و برخی هفت سهم (از ایمان را) دارند. پس سزاوار نیست که صاحب یکسهم را بر آنچه صاحب دو سهم دارد، وادارند و نه صاحب دو سهم را بر آنچه صاحب سه سهم دارد و نه صاحب سه سهم را بر آنچه صاحب چهار سهم دارد و نه صاحب چهار سهم را بر آنچه صاحب پنج سهم دارد و نه صاحب پنج سهم را بر آنچه صاحب شش سهم دارد و نه صاحب شش سهم را بر آنچه صاحب هفت سهم دارد (یعنی از مقدار استعداد و طاقت هر کس بیشتر نباید متوقع بود). اکنون برایت مثلی میزنم: مردی (از اهل ایمان) همسایه‏ئی نصرانی داشت، او را باسلام دعوت کرد و در نظرش جلوه داد تا بپذیرفت. سحرگاه نزد تازه مسلمان رفت و در زد، گفت: کیست؟ گفت: من فلانی هستم، گفت: چکار داری؟ گفت: وضو بگیر و جامه‏هایت را بپوش و همراه ما بنماز بیا، او وضو گرفت و جامه‏هایش را پوشید و همراه او شد، هر چه خدا خواست نماز خواندند (نماز بسیاری‏ خواندند) و سپس نماز صبح گزاردند و بودند تا صبح روشن شد، نصرانی دیروز (و مسلمان امروز) برخاست بخانه‏اش برود، آن مرد گفت: کجا میروی؟ روز کوتاه است، و چیزی تا ظهر باقی نمانده، همراه او نشست تا نماز ظهر را هم گزارد، باز آن مرد گفت: بین ظهر و عصر مدت کوتاهی است و او را نگه داشت تا نماز عصر را هم خواند سپس برخاست تا بمنزلش رود، آن مرد گفت: اکنون آخر روز است و از اولش کوتاه‏تر است، او را نگه داشت تا نماز مغرب را هم گزارد، باز خواست بمنزلش رود، باو گفت یک نماز بیش باقی نمانده. ماند تا نماز عشا را هم خواند، آنگاه از هم جدا شدند. چون سحرگاه شد نزدش آمد و در زد، گفت: کیست؟ گفت: من فلانی هستم، گفت: چه کار داری؟ گفت: وضو بگیر و جامه‏هایت را بپوش و بیا با ما نمازگزار، تازه مسلمان گفت: برای این دین شخصی بیکارتر از مرا پیدا کن، که من مستمند و عیال وارم. سپس امام صادق علیه السّلام فرمود: او را در دینی وارد کرد که از آن بیرونش آورد (زیرا ریاضت‏کشی و فشار یک روز عبادت سبب شد که بدین نصرانیت خود برگردد) یا آنکه فرمود: او را در چنین (سختی و فشار گذاشت و از چنان (دین محکم و مستقیم) خارج کرد. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۳, ۱۳۷ ابوعلی اشعری، از محمد بن عبدالجبّار و محمد بن یحیی، از احمد بن محمد بن عیسی هر دو روایت کرده‏اند، از ابن‏فضّال، از حسن بن جهم، از ابویقظان، از یعقوب بن ضحّاک، از مرد سرّاجی «۲»، از اصحاب ما که خدمتکار امام جعفر صادق علیه السلام بود که گفت: حضرت صادق علیه السلام مرا با گروهی از موالیان خویش در پی شغلی فرستاد، و آن حضرت در حیره کوفه تشریف داشت. راوی می‏گوید: ما در پی آن کار رفتیم. بعد از آن غمناک برگشتیم. و گفت: فرشی که داشتم در حائری «۳» بود که ما در آن فرود آمده بودیم؛ پس من آمدم با حال پریشان و مانده و خسته و خویش را انداختم، و در بین آنکه من همچنین بودم، ناگاه‏ __________________________________________________ (۲). سراج، زین فروش و یا سازنده زین را گویند. (۳). و حائر، بوستان و جمع شدنگاه آب را گویند. (مترجم) دیدم که حضرت صادق علیه السلام تشریف آورد. راوی می‏گوید: حضرت یکی از دو عبارت [را] فرمود. معنی هر یک این است که: «ما به نزد تو آمدیم»؛ پس من درست نشستم، و حضرت بر صدر فرش من نشست. بعد از آن، مرا سؤال کرد از آنچه مرا به جهت آن فرستاده بود. و من آن حضرت را به آنچه بود خبر دادم. خدا را حمد کرد؛ پس ذکر گروهی در میان آمد. عرض کردم: فدای تو گردم! ما از ایشان بیزاری می‏جوییم؛ زیرا که ایشان نمی‏گویند آنچه ما می‏گوییم. راوی می‏گوید: حضرت فرمود: «آیا ما را دوست می‏دارند، و آنچه شما می‏گویید، نمی‏گویند، که شما از ایشان بیزاری می‏جویید؟» عرض کردم: آری. فرمود: «اینک در نزد ما است آنچه در نزد شما نیست؛ پس سزاوار است از برای ما، از شما بیزاری جوییم؟!». راوی می‏گوید: عرض کردم: نه، فدای تو گردم! فرمود: «و اینک در نزد خدا است آنچه در نزد ما نیست. آیا خدا را چنان می‏بینی که ما را طرح کرده و انداخته باشد؟!» راوی می‏گوید: عرض کردم: نه، فدای تو گردم! به خدا سوگند که خدا چنین نخواهد کرد. فرمود: «پس ایشان را دوست دارید و از ایشان بیزاری مجویید. به درستی که از جمله مسلمانان کسی است که او را یک بهره است، و بعضی ازایشان کسی است که او را دو بهره است، و بعضی از ایشان کسی است که او را سه بهره است، و بعضی ازایشان کسی است که او را چهار بهره است، و بعضی ازایشان کسی است که او را پنج بهره است، و بعضی ازایشان کسی است که او را شش بهره است، و بعضی ازایشان کسی است که او را هفت بهره است؛ پس سزاوار نیست که صاحب یک بهره را بدارند بر آنچه صاحب دو بهره بر آن است، و او را تکلیف کنند به برداشتن آنچه او برمی‏دارد، و نه صاحب دو بهره بر آنچه صاحب سه بهره بر آن است، و نه صاحب سه بهره بر آنچه صاحب چهار بهره بر آن است، و نه صاحب چهار بهره بر آنچه صاحب پنج بهره بر آن است، و نه صاحب پنج بهره بر آنچه صاحب شش بهره بر آن است، و نه صاحب شش بهره بر آنچه صاحب هفت بهره بر آن است. و زود باشد که از برایت مثلی بزنم و داستانی بیان کنم، و آن، این است که مردی همسایه‏ای داشت و آن همسایه، ترسا [/ مسیحی‏] بود؛ پس او را به سوی اسلام دعوت نمود و آن را در نظرش جلوه داد، و ترسا او را اجابت کرد و مسلمان شد؛ پس در من فلانی‏ام. گفت: چه کار داری؟ گفت: وضو بساز و جامه خویش را بپوش و بیا با هم برویم به مسجد تا نماز کنیم». حضرت فرمود: «آن نومسلمان وضو ساخت و جامه‏اش را پوشید و بیرون آمد و با همسایه همراه شد». و فرمود: «به مسجد آمدند و آنچه خدا می‏خواست نماز کردند. بعد از آن نماز صبح را به جا آوردند و ماندند تا صبح روشن شد و داخل روز شدند. آنکه پیش از آن ترسا بود، برخاست و می‏خواست که به منزل خود رود. مرد همسایه گفت: به کجا می‏روی؟ روز کوتاه است و زمانی که میان تو و ظهر است کم است». حضرت فرمود: «پس با او نشست تا نماز ظهر را به جا آورد. بعد از آن گفت: زمانی که در میانه ظهر و عصر است کم است، و او را نگاه داشت تا نماز عصر را به جا آورد». فرمود: «پس برخاست و خواست که به منزل خویش برگردد. همسایه به او گفت: اینک آخر روز است و کمتر از اوّل آن است، و او را نگاه داشت تا نماز مغرب را به جا آورد. بعد از آن خواست که به منزل خویش برگردد. گفت: جز این نیست که یک نماز دیگر باقی مانده». فرمود: «ماند تا نماز خفتن را که آخر نمازها است به جا آورد. بعد از آن از هم جدا شدند. و چون سحر کوچکی شد نزدیک به صبح، بر در خانه آن نومسلمان آمد و در زد و گفت: منم فلانی. گفت: چه کار داری؟ گفت: وضو بساز و جامه‏ات را بپوش و بیرون آی و نماز کن. در جواب گفت: از برای این دین، کسی را طلب کن که از من فارغ‏تر باشد و به قدر من شغل نداشته باشد؛ چرا که، من انسانی گدا و بیچاره‏ام و عیال بسیاری دارم که باید بار ایشان را بکشم» پس حضرت صادق علیه السلام فرمود: «او را در چیزی داخل کرد که او را از آن بیرون برد»، یا فرمود: «او را در مثل این عبادت داخل کرد و او را از مثل این دین بیرون برد».