→ الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۸۳
حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب الکافي جلد ۲ کتاب الإيمان و الکفر بَابٌ آخَرُ مِنْه
کتاب الإيمان و الکفر · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام
سند
احمد بن محمد عن الحسن بن موسي عن احمد بن عمر عن يحيي بن ابان عن شهاب قال سمعت ابا عبد الله ع يقول :
لَوْ عَلِمَ اَلنَّاسُ كَيْفَ خَلَقَ اَللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى هَذَا اَلْخَلْقَ لَمْ يَلُمْ أَحَدٌ أَحَداً فَقُلْتُ أَصْلَحَكَ اَللَّهُ فَكَيْفَ ذَاكَ فَقَالَ إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى خَلَقَ أَجْزَاءً بَلَغَ بِهَا تِسْعَةً وَ أَرْبَعِينَ جُزْءاً ثُمَّ جَعَلَ اَلْأَجْزَاءَ أَعْشَاراً فَجَعَلَ اَلْجُزْءَ عَشْرَةَ أَعْشَارٍ ثُمَّ قَسَمَهُ بَيْنَ اَلْخَلْقِ فَجَعَلَ فِي رَجُلٍ عُشْرَ جُزْءٍ وَ فِي آخَرَ عُشْرَيْ جُزْءٍ حَتَّى بَلَغَ بِهِ جُزْءاً تَامّاً وَ فِي آخَرَ جُزْءاً وَ عُشْرَ جُزْءٍ وَ آخَرَ جُزْءاً وَ عُشْرَيْ جُزْءٍ وَ آخَرَ جُزْءاً وَ ثَلاَثَةَ أَعْشَارِ جُزْءٍ حَتَّى بَلَغَ بِهِ جُزْءَيْنِ تَامَّيْنِ ثُمَّ بِحِسَابِ ذَلِكَ حَتَّى بَلَغَ بِأَرْفَعِهِمْ تِسْعَةً وَ أَرْبَعِينَ جُزْءاً فَمَنْ لَمْ يَجْعَلْ فِيهِ إِلاَّ عُشْرَ جُزْءٍ لَمْ يَقْدِرْ عَلَى أَنْ يَكُونَ مِثْلَ صَاحِبِ اَلْعُشْرَيْنِ وَ كَذَلِكَ صَاحِبُ اَلْعُشْرَيْنِ لاَ يَكُونُ مِثْلَ صَاحِبِ اَلثَّلاَثَةِ اَلْأَعْشَارِ وَ كَذَلِكَ مَنْ تَمَّ لَهُ جُزْءٌ لاَ يَقْدِرُ عَلَى أَنْ يَكُونَ مِثْلَ صَاحِبِ اَلْجُزْءَيْنِ وَ لَوْ عَلِمَ اَلنَّاسُ أَنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَلَقَ هَذَا اَلْخَلْقَ عَلَى هَذَا لَمْ يَلُمْ أَحَدٌ أَحَداً
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۴, ۱۴۵
از شهاب، گوید: از امام صادق (ع) شنیدم میفرمود: اگر مردم بدانند خدا تبارک و تعالی چگونه این خلق را آفرید، احدی احدی را سرزنش نکند، من گفتم اصلحک الله، چگونه است آن؟ فرمود: به راستی خدا تبارک و تعالی اجزائی آفرید تا آنها را رسانید به ۴۹ جزء و هر جزئی را ۱۰ بخش کرد (۴۹۰ ۱۰* ۴۹) و سپس آنها را میان خلق بخش کرد، در مردی یک دهم جزئی را نهاد و در دیگری ۲ دهم جزء تا رسید به یک جزء تام (از ۴۹ جزء) و در دیگری یک جزء و یک دهم و در دیگری یک جزء و ۲ دهم و دیگری یک جزء و ۳ دهم تا رسید به دو جزء و سپس به همین حساب تا رسید به بالاترین که ۴۹ جزء باشد، کسی که تنها یک دهم جزء دارد نتواند چون صاحب دو دهم جزء باشد و همچنین دارای دو دهم جزء نتواند چون صاحب سه دهم جزء باشد و همچنان کسی که یک جزء تمام دارد نتواند چون دارنده دو جزء باشد و اگر مردم بدانند که خدا عز و جل خلق را بر این وضع آفریده، کسی دیگری را سرزنش نکند.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۳, ۷۳
شهاب گوید: شنیدم امام صادق علیه السّلام فرمود: اگر مردم میدانستند که خدای تبارک و تعالی این مخلوق را چگونه آفریده، هیچ کس دیگری را سرزنش نمیکرد، عرضکردم:- اصلحک اللَّه- مگر چگونه بوده است؟ فرمود:
همانا خدای تبارک و تعالی اجزائی آفرید و آنها را تا ۴۹ جزء رسانید، سپس هر جزئی را ده بخش کرد (تا جمعا ۴۹۰ بخش شد) آنگاه آنها را میان مخلوق پخش کرد، و بمردی یکدهم جزء داد و بدیگری دو دهم تا بیک جزء کامل رسانید و بدیگری یکجزء و یکدهم داد و بدیگری یکجزء و دو دهم و بدیگری یکجزء و سه دهم تا بدو جزء کامل رسانید، سپس بهمین حساب بآنها داد تا بعالیترینشان ۴۹ جزء داد، پس کسی که تنها یکدهم جزء دارد، نمیتواند مانند دو دهم جزء دار باشد و نیز آنکه دو دهم دارد مثل صاحب سه دهم نتواند بود و نیز کسی که یک جزء کامل دارد، نمیتواند مانند دارای دو جزء باشد، و اگر مردم میدانستند که خدای عز و جل این مخلوق را بر این وضع آفریده هیچ کس دیگری را سرزنش نمیکرد (که چرا این مطلب دقیق را نمیفهمی یا چرا فضایل و اخلاق حسنه کسب نمیکنی).
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۳, ۱۴۱
احمد بن محمد، از حسن بن موسی، از احمد بن عمر، از یحیی بن ابان، از شهاب روایت کرده است که گفت: شنیدم از امام جعفر صادق علیه السلام که میفرمود: «اگر مردم میدانستند که خدای- تبارک و تعالی- این خلق را چگونه آفرید، هیچکس کسی را ملامت و سرزنش نمینمود». عرض کردم: خدا تو را با صلاح آورده، این امر چگونه بوده است؟
فرمود: «خدای- تبارک و تعالی- ایمان را چند جزء آفرید و آن جزءها را به چهل و نه جزء رسانید. بعد از آن، آن جزءها را چندین عشر «۱» قرار داد؛ پس هر جزئی را ده عشر گردانید. بعد از آن، آن را در میان خلایق تقسیم فرمود. و در مردی عشری از یک جزء قرار داد، و در دیگری دو عشر یک جزء، تا آنکه آن را یک جزء تمام رسانید، و در دیگری یک جزء و عشری از جزء، و در دیگری یک جزء و دو عشر جزء، و در دیگری یک جزء و سه عشر جزء قرار داد، تا آنکه آن را به دو جزء تمام رسانید. بعد از آن به همین حساب، تا آنکه بلندترین ایشان را به چهل و نه جزء رسانید؛ پس آنکه غیر از عشر یک جزء در او قرار داده نشده، قدرت ندارد بر اینکه مانند صاحب دو عشر باشد، و همچنین صاحب دو عشر مانند صاحب سه عشر نمیباشد، و همچنین کسی که یک جزء از برایش تمام شده، قدرت ندارد بر آنکه چون صاحب دو جزء باشد. و اگر مردم میدانستند که خدای عز و جل این خلایق را بر این روش خلق کرده، کسی، کسی را سرزنش نمیکرد». __________________________________________________
(۱). و عُشْر- بر وزن قفل-، ده یک است.
راویان