تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) وَ مَثَلُ الَّذِينَ کَفَرُوا کَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِما لا يَسْمَعُ إِلاَّ دُعاءً وَ نِداءً صُمٌّ بُکْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَعْقِلُونَ (171) ترجمه‌ و مثل آنانکه کافر شدند مانند مثل کسى است که بانک زند بچيزيکه نشنود مگر خواندنى و آوازيرا کرانند کنگانند کورانند پس آنها تعقل نميکنند. تفسير مثل آنانکه کافر شدند در بندگى اصنام و قبول رياست سواى محمد (ص) و على (ع) مانند کسى است که بانگ ميزند بحيوانيکه نميشنود آن حيوان از آن بانگ مگر خواندن و آوازيرا چونکه بتها و رؤساء نالايق مانند حيوان هستند نمى‌فهمند مراد آنها را و نميتوانند در روز سختى از عبادت و اطاعت کنندگان خودشان اعانت نمايند و بداد آنها برسند و در مجمع از حضرت باقر (ع) روايت نموده که مراد آنستکه مثل آنها در دعوت تو ايشانرا بايمان مثل کسى است که بانگ ميزند حيواناتى را که نميفهمند فقط صدائى ميشنوند فيض ره فرموده يعنى مثل خواننده آنها مثل خواننده بهائم است چون آنها براى فرو رفتن در تقليد دل نمى‌دهند به بيانات حقه و حجج واضحه که در مقابلشان اقامه ميشود پس از اينجهت که صوت را ميشنوند و مقصد و مراد را بدست نمى‌آورند و معنى را نمى‌فهمند مانند بهائمند و اين معنى با آنکه محتاج باضمار است اوضح از معنى اول است چون بتها دعا و ندا را هم نميشوند مگر آنکه کلام از باب تمثيل مرکب باشد يا مراد از اصنام در تفسير امام همان رؤساء بنا حق باشند که‌ جلد 1 صفحه 212 توضيح داده شده است و بنظر حقير مراد آنستکه مثل کفار مثل کسى استکه بانگ ميزند بچيزى که نميشنود از آن چيز مگر آوازى را به تبع بانگ کس ديگر چنانچه در باره آنها فرمودند اتباع کل ناعق يعنى مقلدند هر چه از رؤساء و اباء خودشان شنيدند بدون تعقل و فهم نقل مى‌کنند مانند عوامى که بتبع مردمان هوچى هو ميکنند با آنکه جز صدائى بگوش آنها نرسيده و صحت و سقم مقال خودشان را نفهميدند و بنابراين معنى مراد از بانگ زده شده بآن کلام است نه حيوان و احتياج بتقدير و تکلف در تصحيح تشبيه ندارد ولى البته آنچه از معادن وحى و تنزيل رسيده است صحيح و متين است در هر حال آنها کر و کور و گنگند راه هدايت را نمى‌يابند و تعقل امر الهى را نمى‌نمايند.