به دنبال آيه‌ى قبل که فرمود: از پيش خود، حلال‌هاى خدا را بر خود حرام نکنيد، خداوند تنها مردار و خون و گوشت خوک و هر حيوانى که مانند زمان جاهليّت نام غير خدا هنگام ذبح بر او برده شود، حرام کرده است.
امام صادق عليه السلام فرمود: گوشت مردار، سبب ضعف بدن و قطع نسل و مرگ ناگهانى مى‌شود و خوردن خون، سبب سنگدلى و قساوت قلب مى‌گردد. «1»
کسى که براى حفظ جان خود هيچ غذايى نداشته باشد، مى‌تواند به خاطر اضطرار از غذاى حرام استفاده کند، مشروط بر اينکه از روى سرکشى و نافرمانى و ستمگرى نباشد. يعنى فقط به همان مقدارى مصرف کند که خود را از مرگ برهاند، نه اينکه خواهان لذّت باشد.
اين اجازه به خاطر لطف و مهربانى خداوند است.
«1». وسائل، ج 16، ص 310.
جلد 1 - صفحه 263
امام صادق عليه السلام فرمود: اگر انسان عمداً در حال اضطرار از خوردنى‌هاى ممنوع نخورد و بميرد، کافر مرده است. «1»
با توجّه به اينکه خوردنى‌هاى حرام، بيش از چهار موردى است که در آيه مطرح شده، پس کلمه «انّما» به معناى حصر عقلى نيست، بلکه در مقابل تحريم‌هاى جاهليّت است.
قاعده‌ى اضطرار، اختصاص به خوردنى‌ها ندارد و در هر مسئله‌اى پيش آيد، قانون را تخفيف مى‌دهد.
از امام صادق عليه السلام سؤال کردند که پزشک به مريضى دستور استراحت و خوابيدن داده است، نماز را چه کند؟ امام اين آيه را تلاوت نموده و فرمود: نماز را خوابيده بخواند. «2»
احکام اسلام، براساس مصالح است. در آيه قبل، خوردن بخاطر طيّب بودن آنها مباح بود و در اين آيه چيزهايى که از طيّبات نيستند، حرام مى‌شود.
تحريم‌هاى الهى، تنها به جهت مسائل طبى وبهداشتى نيست، مثل تحريم گوشت مردار وخون، بلکه گاهى دليل حرمت، مسائل اعتقادى، فکرى وتربيتى است. نظير تحريم گوشت حيوانى که نام غير خدا بر آن برده شده که به خاطر شرک‌زدايى است. چنانکه گاهى ما از غذاى شخصى دورى مى‌کنيم، به خاطر عدم رعايت بهداشت توسط او، ولى گاهى دورى ما از روى اعراض يا اعتراض و برائت از اوست.