تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ سَيُرِيکُمْ آياتِهِ فَتَعْرِفُونَها وَ ما رَبُّکَ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ (93)
وَ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ: و بگو ثنا و ستايش مر خداى راست بر نعمت نبوت و بر آنچه به من عطا فرموده از علم نافع و عمل صالح. سَيُرِيکُمْ آياتِهِ: زود باشد که بنمايد و نشان دهد خدا شما را اى صناديد قريش، آيات قاهره خود را در دنيا و آخرت مانند واقعه بدر و غلبه مسلمانان با قلت عدد آنان و کثرت عدد مشرکان. يا مراد عام است به تمام منکران قرآن و مخالفان حضرت سبحان، زود باشد که نشان دهد خداى تعالى آيات قاهره خود را در بقاء حق و اضمحلال باطل. فَتَعْرِفُونَها: پس بشناسيد آن آيات را به عين اليقين، لکن آن شناختن در آن محل شما را نفع ندهد. يا مراد از آيات، علامات قيامت است که تمام خلايق آن روز بشناسند حقانيت ثواب و عقاب را، و به چشم مشاهده کنند آن را و جزاى اعمال خود را از کفر و ايمان و
جلد 10 - صفحه 95
معصيت و طاعت خير و شر دريابند.
القمى- قال: الايات امير المؤمنين و الائمّة عليهم السّلام، اذا رجعوا الى الدّنيا يعرفهم اعدائهم اذا رأوهم فى الدّنيا «1».
وَ ما رَبُّکَ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ: و نيست پروردگار تو بى‌خبر از آنچه مى‌کنند مشرکان و معاندان. حفص که يکى از قراء است به خطاب خوانده، يعنى نيست پروردگار تو اى شنونده مخاطب بى‌خبر از آنچه مى‌کنيد و تأخير عذاب و عقاب نه به جهت غفلت او باشد از اعمال قبيحه و افعال منهيّه، زيرا غفلت بر عالم بالذات محال و ممتنع است، بلکه تأخير خذلان از جانب خداوند، رحم و لطف است نسبت به بندگان که شايد توبه کنند و از کفر و فسق و فجور دست بردارند و به راه هدايت و طاعت باز گردند.
در ارشاد ديلمى از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله: قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله: لا يغرّنّکم من ربّکم طول النّسية و تمادى الامهال و حسن التّقاضى فانّ اخذه اليم و عذابه شديد انّ للّه لکلّ نعمة حقّا و هو شکره فمن ادّاه زاده و من قصر فيه سلبه منه فليراکم اللّه من النّقمة و جلين کما يراکم من النّعمة فرحين «2».
فرمود: مغرور نکند شما را از پروردگار شما درازى ترک عقوبت و بسيارى مهلت و نيکوئى تقدير، پس بدرستى که گرفتن الهى دردناک و عذاب سبحانى شديد است، بدرستى که براى خداى تعالى به جهت هر نعمتى حقى است و آن، شکر آن نعمت باشد. پس هر که اداى شکر او را نمايد، زياد فرمايد او را و هر که تقصير نمايد در اداى شکر او، سلب کند آن نعمت را از او؛ پس بايد شما را ببيند از نقمت، ترسناک، چنانچه ببيند شما را از نعمت، فرحناک.
تنبيه: آيه شريفه آگاهى است مخالفين فرامين الهى را که خداوند از عمليات آنها غافل نيست، و بدانند که اخذ الهى اليم و عذاب سبحانى شديد است. و در هر عصر نمونه‌اى از آن به منصه ظهور آمده، و در اين عصر هم به چشم خود مشاهده
«1» تفسير على بن ابراهيم قمى، ج 2، ص 132.
«2» ارشاد القلوب، ديلمى، جزء اوّل، باب پنجم، صفحه 38 (منشورات الرّضى)
جلد 10 - صفحه 96
نموديم هتاک بى‌باکى که از جلادت، پرده نواميس اسلامى را دريده و از غرور و نخوت، هتک حرمت قرآن و آئين اسلام را نموده، ترويج فسق و فجور و تخريب مساجد و قبور کرده، غافل از آنکه منتقم حقيقى و حافظ نواميس اسلامى يکمرتبه او را فراگيرد و زندگانى و اسم و رسم او را محو و آواره مرگ گرداند. (فاعتبروا يا اولى الابصار)
جلد 10 - صفحه 97
سوره بيست و هشتم «قصص»
اين سوره مبارکه مکى است نزد ابن عباس الا آيه «إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْکَ الْقُرْآنَ لَرادُّکَ إِلى مَعادٍ» که در مدينه نازل شده. و نزد بعضى در جحفه فرود آمد.
عدد آيات آن: هشتاد و هشت آيه و اختلاف در دو آيه است: يکى «طسم» که کوفى است و «يسبقون» که غير کوفى است.
کلمات آن: هزار و چهار صد و چهل و يک کلمه.
حروف آن: پنج هزار و هشتصد حرف.
ثواب تلاوت: ثواب الاعمال- ابن بابويه به سند خود روايت نموده از ابى بصير از حضرت صادق عليه السّلام فرمود: هر که قرائت کند سه سوره طس در شب جمعه، باشد از اولياء خدا، و در جوار الهى و حفظ او است، و نرسد او را در دنيا بدى هرگز و عطا شود در آخرت از بهشت تا اينکه راضى شود و فوق رضاى خود تزويج فرمايد صد زوجه از حور العين «1».
تذکره: مکرّر سابقا گفته شد که ثوابهاى خاصه آيات شريفه منوط باشد به عمل نمودن به آن آيات و الا به صرف تلاوت فقط بدون عمل هر آينه طمع خامى است.
«1» ثواب الاعمال، ص 136. (چ حيدرى 1391 هجرى)
جلد 10 - صفحه 98
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ