تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالَ رَبِّ بِما أَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ أَکُونَ ظَهِيراً لِلْمُجْرِمِينَ «17»
قالَ رَبِ: گفت موسى اى پروردگار من، بِما أَنْعَمْتَ عَلَيَ: به سبب آنچه
«1» تنزيه الانبياء (منشورات الشريف الرضى- قم) ص 67- 68.
جلد 10 - صفحه 115
انعام فرمودى بر من از مغفرت و دفع ايذاء دشمنان از من، فَلَنْ أَکُونَ ظَهِيراً لِلْمُجْرِمِينَ: پس هرگز نباشم مددکار و هم پشت براى گناهکاران، يعنى به آن نعمتى که به من مرحمت فرمودى، هميشه معاون و پشتيبان اولياى تو باشم مانند ابن سبطى، نه ظهير اهل کفر، چون قبطى.
تبصره: آيه شريفه دال است بر آنکه: اعانت و پشتيبانى مجرمين، معصيت؛ و معاونت مؤمنين، طاعت باشد؛ و اشعار بر آنکه موسى اعانت نموده آن کسى را که ظاهرا مؤمن بود و مخالفت نموده با آنکه به ظاهر کافر بود. و نيز آيه شريفه تحذير است اهل قرآن را که اعانت ظلمه نمايند، زيرا عاقبتش وخيم خواهد بود.
در ثواب الاعمال شيخ صدوق (رحمه اللّه) روايت نموده که فرمود پيغمبر: بر شما باد به دورى نمودن از ابواب سلطان و حواشى آن، پس بدرستى که نزديکترين شما به ابواب سلطان و حواشى او، دورترين شما است از خداوند عزّ و جلّ. و هر که مقدم دارد سلطان را بر خدا در فرمانبردارى، مى‌برد خدا از او پرهيزکارى را، و قرار دهد او را حيران «1».
و نيز پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود: اذا کان يوم القيمة نادى مناد اين الظّلمة و اعوانهم و من لاق لهم دواة و ربط لهم کيسا او مدّلهم مدّة قلم فاحشروهم معهم «2».
فرمود: زمانى که روز قيامت شود، ندا کند منادى: کجايند ظلمه و اعوان ظلمه و کسى که سياهى به دوات آنها نموده يا کيسه آنها را بسته يا قلمى براى آنها تراشيده؛ محشور گردانيد اينها را با آن ظلمه.
در مجمع- نقل نموده که شخصى به عطا ابن رياح گفت: برادر من براى فلانى قلم زنى مى‌کند و زياده از دخل و خرج او چيزى نمى‌نويسد، و اگر ترک کند عيال او بشدت فقر و فاقه گرفتار مى‌شود. گفت: آيا نشنيدى قول مرد صالح را که (ربّ بما انعمت علىّ فلن اکون ظهيرا للمجرمين) «3».
«1» ثواب الاعمال و عقاب الاعمال (چ حيدرى 1391 هجرى) ص 310 حديث 2.
«2» ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، (چ حيدرى 1391 هجرى) ص 309.
«3» مجمع البيان، (چ 1403 هجرى) ج 4، ص 245.
جلد 10 - صفحه 116
و نيز يکى از صلحاى امت در ديوان رفت براى شفاعت تا دفع ظلم کند از مظلومى، صاحب ديوان گفت: قلمى براى من بتراش تا بنويسم کسى به اين شخص تعدى نکند. قلم تراشيد، پس نوشت حاکم براى دفع ظلم از آن شخص؛ قلم را که گذارد، آن صالح سر قلم را شکست. پرسيد: چرا چنين کردى؟ فرمود:
ترسيدم بدين قلم چيزى به ظلم بر کسى نويسى و من از جمله ياران ظالمان باشم.