تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالَ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أُنْکِحَکَ إِحْدَى ابْنَتَيَّ هاتَيْنِ عَلى أَنْ تَأْجُرَنِي ثَمانِيَ حِجَجٍ فَإِنْ أَتْمَمْتَ عَشْراً فَمِنْ عِنْدِکَ وَ ما أُرِيدُ أَنْ أَشُقَّ عَلَيْکَ سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّالِحِينَ «27»
«1» بحار الانوار، ج 41، باب 112، ص 262- 260، روايت 21 بنقل از ارشاد و اعلام الورى. در مدرک چنين آمده: اشهد أن لا اله الّا اللّه وحده لا شريک له و اشهد أنّ محمّدا عبده و رسوله و اشهد انّک وصىّ رسول اللّه و احقّ النّاس بالامر من بعده.
جلد 10 - صفحه 126
خلاصه شعيب چون اعجاز را از صفورا شنيد، بر شأن و حالات موسى مطلع و محبتش زيادتر و از کلام صفورا رغبت به نکاح موسى را دريافت:
قالَ إِنِّي أُرِيدُ: گفت من مى‌خواهم، أَنْ أُنْکِحَکَ إِحْدَى ابْنَتَيَ:
اينکه به نکاح تو در آورم يکى از دو دختر خود را هر کدام را که تو مى‌خواهى هاتَيْنِ عَلى أَنْ تَأْجُرَنِي: بر صداق آنکه اجاره دهى نفس خود را به من تا اجير من باشى. ثَمانِيَ حِجَجٍ: هشت سال. در عين المعانى آورده که در شرايع متقدمه مهر دختران بر پدران بوده و در شريعت ما منسوخ شده به آيه «وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ نِحْلَةً» «1» و ممکن است که اين را از جانب دختر گفته باشد، و اغنام هم متعلق به دختر بوده، يا معنى آنکه مزد آنکه تزويج مى‌کنم دختر خود را بر صداق معين، آنست که هشت سال شبانى من کنى. و اول اصح و اوضح است به ظاهر آيه فَإِنْ أَتْمَمْتَ عَشْراً: پس اگر تمام کردى ده سال شبانى را، فَمِنْ عِنْدِکَ: پس نزد تو است يعنى به طريق تفضل و کرم کارى کرده باشى نه آنکه دو سال يا زياده بر تو واجب باشد. و چون مراد استدعاى عقد است نه نفس عقد، پس لازم نيايد عدم تعيين منکوحه، و معذلک اختلاف شرايع ممکن است، وَ ما أُرِيدُ أَنْ أَشُقَّ عَلَيْکَ: و نمى‌خواهم آنکه مشقت و رنج نهم بر تو به الزام ده سال که به واسطه فرط زحمت در آن کار راسخ نباشى و متردد شوى.
يا تو را کارى فرمايم که بر تو آسان باشد و در رنج نيفتى. سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّالِحِينَ: زود باشد که بيابى مرا اگر خداى خواهد از ستودگان و شايستگان در حسن معامله و وفاى به عهد و الزام آداب صحبت.
«1» تفسير منهج الصادقين، چاپ اسلاميه، ج 7 ص 91 بنقل از عين المعانى و آيه در سوره نساء آيه 4 است.
جلد 10 - صفحه 127