اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ إِنِّي أُرِيدُ أَن أُنکِحَک‌َ إِحدَي ابنَتَي‌َّ هاتَين‌ِ عَلي أَن تَأجُرَنِي ثَمانِي‌َ حِجَج‌ٍ فَإِن أَتمَمت‌َ عَشراً فَمِن عِندِک‌َ وَ ما أُرِيدُ أَن أَشُق‌َّ عَلَيک‌َ سَتَجِدُنِي إِن شاءَ اللّه‌ُ مِن‌َ الصّالِحِين‌َ «27»
که من همچه اراده‌اي کردم که يکي از اينکه دو دختر را تزويج شما کنم مشروط بر اينکه شما اجير من شوي هشت سال پس اگر ده سال بخواهي مانعي ندارد اختيار با خودت و من نميخواهم شما را بمشقت و زحمت بيندازم خواهيد ديد که من انشاء اللّه از صالحين هستم.
سؤال: اولا ترديد در ازدواج که يکي از اينکه دو معني ندارد بايد زوج و زوجه معين باشد و ثانيا ترديد در مدت هشت سال يا ده سال اينهم صحيح نيست و ثالثا اجاره بنفع شعيب است و مهر را زوجه مالکه ميشود.
جواب: اما از اول اينکه ترديد معني اينست که هر کدام را که صلاح طرفين است حين ازدواج معين ميکنند و اما از ثاني اجاره بر همان هشت سال است غاية الامر اگر موسي بخواهد دو سال بر او اضافه کند و اما از ثالث موقعي که زوجه مهر خود را بنفع ديگري قرار دهد مانعي ندارد مثل اينکه بگويد مهر من صد تومان صدقه بفقراء است، دارد در خبر که در عهد رسول اللّه با ازدواج ميکردند بتعليم يک سوره قرآن يا يک درهم يا يک قبضه گندم هذا اولا و ثانيا ممکن است بعض مواشي ملک زوجه باشد و ثالثا شرط اجاره شرط در ضمن عقد ازدواج
جلد 14 - صفحه 227
است و مهر امر ديگري باشد و شاهد بر اينکه اينکه يک قسمت از نتاج مواشي قرار داد کشد که راجع بموسي باشد بازاء مال الاجاره.
قال‌َ إِنِّي أُرِيدُ أَن أُنکِحَک‌َ إِحدَي ابنَتَي‌َّ هاتَين‌ِ که دختر بزرگتر بود و گفتند نامش صفورا بود و بعضي گفتند صفراء و نام ديگري ليا بود و بعضي گفتند صفيراء.
عَلي أَن تَأجُرَنِي ثَمانِي‌َ حِجَج‌ٍ فَإِن أَتمَمت‌َ عَشراً فَمِن عِندِک‌َ. اشکال: از کجا معلوم که موسي تا هشت سال يا ده سال باشد.
جواب: در حديث دارد که موسي ميدانست که اينکه مدت باقيست و انتظار رسالت را داشت.
وَ ما أُرِيدُ أَن أَشُق‌َّ عَلَيک‌َ که حتما ده سال باشد هر نحو که راحتي رفتار کن.
سَتَجِدُنِي إِن شاءَ اللّه‌ُ مِن‌َ الصّالِحِين‌َ حضرت شعيب که قطعا از انبياء و رسل بوده تعبير بانشاء اللّه براي چيست جواب اينکه انسان هر چه دارد در تحت مشيت حق است خود استقلالي ندارد جايي که حضرت يوسف بفرمايد: وَ ما أُبَرِّئ‌ُ نَفسِي إِن‌َّ النَّفس‌َ لَأَمّارَةٌ بِالسُّوءِ (يوسف آيه 53).