اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ ذلِک‌َ بَينِي وَ بَينَک‌َ أَيَّمَا الأَجَلَين‌ِ قَضَيت‌ُ فَلا عُدوان‌َ عَلَي‌َّ وَ اللّه‌ُ عَلي ما نَقُول‌ُ وَکِيل‌ٌ «28»
گفت موسي بشعيب اينکه قرار داد اجاره ميانه من و شما باشد که هر کدام از اينکه دو مدت را من عملي کردم تعدي و تجاوزي بر من نباشد و مسئوليتي نداشته باشم و خداوند بر آنچه مي‌گوييم وکيل است.
قال‌َ ذلِک‌َ بَينِي وَ بَينَک‌َ ذلک اشاره باين است که شعيب تزويج کند احدي ابنتين را بموسي و موسي اجير شود احدي الاجلين را و در اجلين اختيار با موسي باشد که:
أَيَّمَا الأَجَلَين‌ِ قَضَيت‌ُ بهر کدام از اينکه دو مدت عمل کردم فَلا عُدوان‌َ عَلَي‌َّ مطالبه زيادتر از من نشود و من مکلف بزيادتر نباشم.
وَ اللّه‌ُ عَلي ما نَقُول‌ُ وَکِيل‌ٌ که خداوند شاهد بين من و شما باشد و توفيق انجام عمل
جلد 14 - صفحه 228
طبق قرارداد بمن عنايت فرمايد که گفتند انسان در کليه امور حتي افعال اختياريه خود مستقل نيست در تحت مشيت حق است و اراده او «ما شاء اللّه کان و ما لم يشأ لم يکن و لا حول و لا- قوة الا باللّه» در هر حالي بايد توکلش بخدا باشد و توکل از شئون توحيد افعاليست و از براي توحيد افعالي چهار درجه است:
«1» فقط اقرار بلسان ولي قلبا نظر باسباب دارد و مستند باسباب ميداند.
«2» قلبا هم معتقد لکن رسوخ در قلب نکرده که اول توحيد منافقين است و دوم هم توحيد عوام که باز هنوز نظر باسباب دارند.
«3» رسوخ در قلب و ابدا نظر باسباب نداشته باشد و او را مسبب الاسباب بداند و اينکه توحيد خواص است و مقام توکل در اينکه مرتبه حاصل ميشود.
«4» بکلي اسباب را دور انداخته که مقام تسليم است و توحيد خاص الخاص است گفتند حضرت موسي مطالبه عصائي کرد از شعيب براي راندن اغنام و مواشي و شعيب چندين عصا داشت گفت يکي از آنها را برادر حضرت موسي برداشت عصايي که جبرئيل براي آدم آورده بود از بهشت که گفتند طول آن عصا ده زراع بوده و دو شعبه داشته و در شب روشنايي ميداده و از حضرت باقر (ع) است ميفرمايد
«کانت عصي موسي لآدم فصارت الي شعيب ثم صارت الي موسي بن عمران و انها لعتدنا و انها لتنطق اذا استنطقت و تصنع ما تؤمر به».