تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
قالَ رَبِّ إِنِّي قَتَلْتُ مِنْهُمْ نَفْساً فَأَخافُ أَنْ يَقْتُلُونِ (33) وَ أَخِي هارُونُ هُوَ أَفْصَحُ مِنِّي لِساناً فَأَرْسِلْهُ مَعِي رِدْءاً يُصَدِّقُنِي إِنِّي أَخافُ أَنْ يُکَذِّبُونِ (34) قالَ سَنَشُدُّ عَضُدَکَ بِأَخِيکَ وَ نَجْعَلُ لَکُما سُلْطاناً فَلا يَصِلُونَ إِلَيْکُما بِآياتِنا أَنْتُما وَ مَنِ اتَّبَعَکُمَا الْغالِبُونَ (35) فَلَمَّا جاءَهُمْ مُوسى بِآياتِنا بَيِّناتٍ قالُوا ما هذا إِلاَّ سِحْرٌ مُفْتَرىً وَ ما سَمِعْنا بِهذا فِي آبائِنَا الْأَوَّلِينَ (36) وَ قالَ مُوسى رَبِّي أَعْلَمُ بِمَنْ جاءَ بِالْهُدى مِنْ عِنْدِهِ وَ مَنْ تَکُونُ لَهُ عاقِبَةُ الدَّارِ إِنَّهُ لا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ (37)
ترجمه
گفت اى پروردگار من همانا من کشتم از ايشان تنى را پس ميترسم که بکشند مرا
و برادرم هارون او فصيح‌تر است از من بزبان آورى پس بفرست او را با من مدد کارى که تصديق نمايد مرا همانا من ميترسم که تکذيب کنند مرا
جلد 4 صفحه 187
گفت زود باشد که قوى گردانيم بازوى ترا ببرادرت و قرار دهيم براى شما تسلّطى پس نخواهند رسيد بشما بسبب آيتهاى ما شما و هر که پيروى کند شما را غالبانيد
پس چون آمد آنها را موسى با آيتهاى ما که آشکار بود گفتند نيست اين مگر جادوئى افترا زده‌شده و نشنيديم اين را در پدرانمان که پيشينيانند
و گفت موسى پروردگار من داناتر است بکسى که آمد با هدايت از نزد او و کسيکه باشد براى او عاقبت آنسراى همانا رستگار نمى‌شوند ستمکاران.
تفسير
چون حضرت موسى با دو معجزه مذکوره در آيات سابقه مأموريت براى ارشاد فرعونيان پيدا کرد عرضه داشت پروردگارا من قبلا يکنفر از آنها را کشته‌ام که شرح آن مفصلا در اين سوره ذکر شد اکنون ميترسم مرا در مقابل مقتول خودشان بکشند و برادرم هارون زبانش بازتر و قدرت بيانش بيشتر از من است و اين عرض را بملاحظه عقده‌ئى که در زبانش بود نمود که در سور سابقه بيان سبب آن و رفعش بدعاء او شد و درخواست نمود که برادرش را بمعاونت در اداء رسالت براى او اختيار فرمايد که مصدّق و مقرّر و معين و ناصر او باشد در اقامه حجّت و دفع تهمت که از آن خائف بود و خداوند در مقام اجابت ملتمس او فرمود که موجبات فوّت و قدرت تو را بوسيله ارسال برادرت بکمک تو و شرکت در امرت فراهم خواهيم نمود و قرار ميدهيم براى شما دو نفر سلطنت و عليه در حجت و دليل را بر فرعونيان و مطمئن باشيد که دست قدرت و استيلاى آنها بشما نخواهد رسيد با وجود معجزات و کمک‌هاى غيبى که از ما با شما خواهد شد و بالاخره شما دو نفر و کسانيکه از شما تبعيت نمودند و ايمان آوردند بر فرعون و فرعونيان غلبه خواهيد نمود و آنها نيست و نابود خواهند شد و شما وارث مال و ملکشان خواهيد شد و حضرت موسى بعد از اين مأموريت و بشارت نزد خانواده خود مراجعت نمود و واقعه را نقل فرمود و با آنها بجانب مصر رهسپار گشت و چون بدربار فرعون راه يافت و ارائه معجزات نمود او و اتباعش آنرا حمل بر سحر و شعبده و دروغ بستن بخدا نمودند و گفتند ما چنين چيزى در ميان پدران و پيشينيان خود تاکنون نشنيده‌ايم که کسى بيايد و بگويد من از پيش خدا آمده‌ام و دستوراتى آورده‌ام و آنها بپذيرند و قبول کنند با آنکه از ما عاقل‌تر و کاملتر بودند غافل از آنکه
جلد 4 صفحه 188
پيشينيان آنها که عاقل و کامل بودند دعوت انبياء سلف را قبول کردند و آنها که نکردند مانند اينها جاهل يا معاند بودند و حضرت موسى در جواب فرمود خداوند بهتر ميداند که چه کس آمده است براى هدايت شما از نزد او و آنکه او بر حق و صادق است يا بر باطل و کاذب و نيز بهتر ميداند که چه کس عاقبت بخير خواهد شد و بنعيم جاودانى بعد از اين سراى فانى که مقدّمه براى انتقال بسراى باقى است خواهد رسيد مسلّم است کسانيکه بر خود و خلق ظلم نمودند بکفر و عصيان نصيبى جز حرمان ندارند در دنيا و آخرت و کلمه ردء بدون همزه و يصدّقنى بجزم و قال موسى بدون واو عاطفه و يکون بياء نيز قرائت شده است و بعضى گفته‌اند بعد از ختم مکالمات خدا با موسى عليه السّلام و نيل بمنصب رسالت از همانجا بمصر رهسپار شد و خانواده‌اش با گوسفندان در بيابان بودند تا چوپانى از اهل مدين بر آنها گذشت و دختر شعيب عليه السّلام را شناخت و آنها را بمدين برگرداند ولى قول اوّل که موافق با روايت از امام باقر عليه السّلام است اوفق باعتبار و اسلم از اشکال ميباشد و در نفحات از امام صادق عليه السّلام غلبه و سلطنت موعوده خداوند را بمهابت آندو در دلهاى دشمنان و محبتشان در دلهاى دوستان تفسير فرموده است.