سوره قصص(القصص)، آیه ۳۷ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۹۰
وَقَالَ مُوسَىٰ رَبِّي أَعْلَمُ بِمَن جَاءَ بِالْهُدَىٰ مِنْ عِندِهِ وَمَن تَكُونُ لَهُ عَاقِبَةُ الدَّارِ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ
موسی گفت: «پروردگارم از حال کسانی که هدایت را از نزد او آوردهاند، و کسانی که عاقبت نیک سرا (ی دنیا و آخرت) از آن آنهاست آگاهتر است! مسلّماً ظالمان رستگار نخواهند شد!»
معنی کلمات و عبارات
«عَاقِبَةُ الدَّارِ»: مراد سرانجام خوش و پسندیده سرای جاویدان است که بهشت است (نگا: انعام / رعد / و ). بعضی هم معتقدند که سرانجام سعادتمندانه کار انسان در گشت و گذار همین جهان است و به تبع آن خوشبختی آن جهان جاویدان که بهشت یزدان است. یعنی: سعادت هر دو دنیا (نگا: یونس / ، نحل / ، زمر / ).
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - اتکال موسى(ع) به خداوند، در برابر تکذیب گرى هاى فرعونیان «قالوا... و ما سمعنا بهذا فى ءابا(۱)نا الأوّلین . و قال موسى ربّى أعلم»
تعبیر «ربّى أعلم» (خداى من بهتر مى داند) در پاسخ فرعون - که در برابر همه معجزات و براهین روشن و غیر قابل انکار موسى(ع)، موضع تکذیب و انکار در پیش مى گیرد و آن حضرت را به سحر و جادوگرى متهم مى کند - بیانگر اتکال به خدا و به داورى طلبیدن او مى باشد.
۲ - موسى(ع)، داورى میان خود و فرعونیان را به خداوند حواله کرد. «و قال موسى ربّى أعلم»
وقتى موسى(ع) با ارائه معجزات روشن و غیر قابل انکار، با تکذیب فرعونیان روبه رو شد; چاره اى ندید جز این که خدا را به داورى میان خود و آنان بخواند.
۳ - ربوبیت خدا، مقتضى داورى میان پیامبران و تکذیبگران رسالت ایشان «و قال موسى ربّى أعلم بمن جاء بالهدى»
۴ - موسى(ع)، پیام آور هدایت مردمان از نزد خداوند «و قال موسى ربّى أعلم بمن جاء بالهدى»
مراد موسى از «من جاء بالهدى» خود وى مى باشد.
۵ - سعادت و نیک بختى، تنها از آنِ پذیرندگان هدایت پیامبران است. «ربّى أعلم بمن جاء بالهدى من عنده و من تکون له عقبة الدار»
تعبیر «عاقبة الدار» کنایه از سعادت و فرجام نیک است.
۶ - تهدید فرعونیان از سوى موسى(ع)، به فرجامى ناگوار به خاطر نپذیرفتن هدایت «قال موسى ربّى أعلم بمن جاء بالهدى ... إنّه لایفلح الظلمون»
۷ - رد دعوت پیامبران، نشانه روحیه ظلم و بیدادگرى است. «ربّى أعلم بمن جاء بالهدى ... إنّه لایفلح الظلمون»
۸ - فرعونیان، گروهى بیدادگر و ظالم بودند. «و قال موسى ... إنّه لایفلح الظلمون»
۹ - ظالمان و بیدادگران، از فلاح و رستگارى بى بهره اند. «إنّه لایفلح الظلمون»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۹–۴۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۹–۵۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۷ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۷ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۷ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۷ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۷ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۳–۳۷ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۷
موضوعات
دستهبندی موضوعی
عوامل رد دعوتهای انبیامنشأ هدایتگری موسیزمینه قضاوت خداتوکل موسیدرخواست قضاوت خدانشانه های ظلمتکذیبگری فرعونیانانذارهای موسیسعادت مؤمنانانذار از فرجام شومآثار ایمان به انبیازمینه سعادتمحرومان از رستگاریانذار فرعونیانظلم فرعونیانمحرومیت ظالمانخواسته های موسیتوکل بر خداآثار ربوبیت خداقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۳)
- احتجاج موسی(علیه السلام) بر ضدّ فرعونیان، برای دفع اتّهام جادو از خود، به پیروز نشدن وی در صورت جادوگر بودن+۳ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۸ آیه
- ممنوعیّت احتجاج، بدون اگاهی و از روی جهل+۸ آیه
- خواست خدا، جهت فرستادن پیامبران برای هدایت انسانها، مقتضای ربوبیّت او+۲ آیه
- ستمگران، بی نصیب از رستگاری+۲ آیه
- تکذیب معجزات حضرت موسی(علیه السلام)، مانع رستگاری+۱ آیه
- ظلم و ستم، مانعی بزرگ در راه رستگاری+۳ آیه
- سحر، موجب محرومیّت از رستگاری و موفقیت+۳ آیه
- اتّهام سحر به موسی(علیه السلام) از سوی فرعونیان، عامل قرار گرفتن انان در زمره ظالمان+۱ آیه
- دفع اتّهام سحر از موسی(علیه السلام)، با احتجاج وی بر ضدّ فرعونیان، به پیروز نشدن وی، در صورت ساحر بودن+۳ آیه
- محرومیّت ظالمان، از سعادت و رستگاری+۳ آیه
- فرعون، فردی ستم پیشه
- فرعونیان، مردمی ستمگر و ظالم
- خداوند، تنها عالم به هدایتگران از جانب او+۱ آیه
- علیم / اسماوصفات+۲ آیه
- واگذاری داوری به خداوند، پاسخ موسی علیه السلام به لجاجت فرعونیان، در برابر رسالت وی+۱ آیه
- لجاجت فرعونیان در برابر رسالت موسی علیه السلام موجب تهدید انان از سوی ان حضرت به فرجامی ناگوار+۲ آیه
- احتجاج موسی علیه السلام بر ضد فرعونیان، برای دفع اتهام جادو از خود، به پیروز نشدن، در صورت جادوگر بودن+۳ آیه
- اشراف فرعونی، در قلمرو رسالت موسی علیه السلام+۳ آیه
- فرعون، مانعی در برابر تبلیغ و رسالت موسی علیه السلام
- مبارزه با ظلم فرعونیان، از اهداف رسالت موسی علیه السلام+۳ آیه
- هدایت فرعونیان، از اهداف رسالت موسی علیه السلام+۳ آیه
- دعوت پیامبران به اگاهی و خردمندی، در مقابل سنّتگرایی مشرکان و ایین تقلیدی انان از نیاکان خود+۱ آیه