اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ استَکبَرَ هُوَ وَ جُنُودُه‌ُ فِي الأَرض‌ِ بِغَيرِ الحَق‌ِّ وَ ظَنُّوا أَنَّهُم إِلَينا لا يُرجَعُون‌َ (39)
وَ استَکبَرَ هُوَ وَ جُنُودُه‌ُ فِي الأَرض‌ِ سه عنوان داريم کبر و تکبر و استکبار، اما کبر صفت قلبيست و از صفات خبيثه است و آن اينست که يک کمالي در خود تخيل ميکند که خود را برتر ميداند از ديگران مثل علم، جمال، مال، عشره، فاميل و امثال اينها ولي نميداند که ضعيف ترين مخلوقات است و پست‌ترين آنها، از پيغمبر (ص) است فرمود
«لا يدخل الجنة من کان، في قلبه حبة خردل من الکبر»
از امير المؤمنين است که انسان چه جاي بزرگي دارد
«من کان اوله نطفة قذره و آخره جيفة نتنه و بينهما حامل العذره»
چه جاي بزرگي دارد حديث قدسي است
«الکبرياء ردائي و العظمة ازاري فمن نازعني اخزيته»
و اما تکبر اظهار بزرگيست قولا ام فعلا همه جا تعريف خود کند و خود را مقدم بر ديگران بپندارد از حضرت زين العابدين است فرمود
«انا اقل الاقلين و اذل الاذلين مثل الذرة بل دونها»
در قرآن ميفرمايد فَادخُلُوا أَبواب‌َ جَهَنَّم‌َ خالِدِين‌َ فِيها فَلَبِئس‌َ مَثوَي المُتَکَبِّرِين‌َ (نحل آيه 29) قِيل‌َ ادخُلُوا أَبواب‌َ جَهَنَّم‌َ خالِدِين‌َ فِيها فَبِئس‌َ مَثوَي المُتَکَبِّرِين‌َ (زمر آيه 72) ادخُلُوا أَبواب‌َ جَهَنَّم‌َ خالِدِين‌َ فِيها فَبِئس‌َ مَثوَي المُتَکَبِّرِين‌َ (مؤمن آيه 76) و اما استکبار اينست که هيچگونه اسباب بزرگي که خيال ميکند در او نباشد لکن بزرگي را بخود ببندد و مثل شيطان که ميفرمايد در قرآن إِلّا إِبلِيس‌َ استَکبَرَ وَ کان‌َ مِن‌َ الکافِرِين‌َ (ص آيه 74) و ميفرمايد إِنَّه‌ُ لا يُحِب‌ُّ المُستَکبِرِين‌َ
جلد 14 - صفحه 239
(نحل آيه 23) فَالَّذِين‌َ لا يُؤمِنُون‌َ بِالآخِرَةِ قُلُوبُهُم مُنکِرَةٌ وَ هُم مُستَکبِرُون‌َ (نحل آيه 22) و غير اينها از آيات و بالجمله استکبار اشد از تکبر است و تکبر اشد از کبر است و کبر اعظم صفات خبيثه است.
بِغَيرِ الحَق‌ِّ که هيچگونه حقي از براي اينکه نداشتند.
وَ ظَنُّوا أَنَّهُم إِلَينا لا يُرجَعُون‌َ منکر بعث و قيامت شدند و گمان کردند که همين دنيا است و هر چه بکنند جزائي و عقوبتي ندارند.