اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لکِنّا أَنشَأنا قُرُوناً فَتَطاوَل‌َ عَلَيهِم‌ُ العُمُرُ وَ ما کُنت‌َ ثاوِياً فِي أَهل‌ِ مَديَن‌َ تَتلُوا عَلَيهِم آياتِنا وَ لکِنّا کُنّا مُرسِلِين‌َ (45)
و لکن ما انشاء فرموديم قرن‌هايي بس طولي کشيد ميان آن قرنها بر آن قرون عمرهايي و نبودي مقيم در اهل مدين تلاوت کني، بر آنها آيات ما را و لکن ما بوديم ارسال کننده انبياء.
وَ لکِنّا أَنشَأنا قُرُوناً يعني قبل از بعثت شما قرن‌هايي ايجاد فرموديم قرن نوح و هود و صالح و ابراهيم و لوط و شعيب و موسي و عيسي و ساير قرنها که اينها قوم آنها ايمان نياوردند و بچه عذابهايي هلاک شدند.
فَتَطاوَل‌َ عَلَيهِم‌ُ العُمُرُ ميانه هر قرني با قرن ديگر طول زماني پيدا کرد که قرن بعد از قرن قبل بي خبر شدند و فراموش کردند که تعبير بزمان فطرت ميکنند قوم عاد از قوم نوح قوم ثمود از قوم عاد زمان ابراهيم و لوط از قوم ثمود قوم شعيب از قوم لوط قوم موسي از قوم شعيب قوم عيسي از فرعونيان قوم شما در دوره جاهليت از زمان عيسي بکلي غافل بودند و در شرک و کفر و فساد فرو رفته بودند حتي باندازه‌اي که اصلا منکر شدند که انبيايي نبودند و قومي هلاک نشدند.
وَ ما کُنت‌َ ثاوِياً فِي أَهل‌ِ مَديَن‌َ ثاويا از ماده ثوي بمعني مثوي جاي گرفتن و اقامة کردن است نبودي که بچه عذابهايي هلاک شدند، ممکن است تا اينجا کلام تمام شده و جمله تَتلُوا عَلَيهِم آياتِنا جمله مستقله باشد و مرجع ضمير عليهم اهل مکه و قوم حضرت رسالت و امت آن حضرت باشند که براي اينها تلاوت مي‌فرمايي قضاياي امم سابقه که اينها غافل و بي اطلاع بودند و ممکن است متعلق بجمله قبل باشد و مرجع ضمير اهل مدين باشند
جلد 14 - صفحه 245
که نبودي مقيم در اهل مدين که بر آنها تلاوت فرمايي آيات ما را و معناي اول اقرب بنظر ميايد.
وَ لکِنّا کُنّا مُرسِلِين‌َ و لاکن ما در هيچ زماني خالي از حجت قرار نداديم و انبياء و رسل را پي در پي فرستاديم و زمين را خالي از حجت نگذارديم چنانچه در خبر است
«لو خلت الارض عن الحجة لساخت باهلها و لماجت باهلها اما ظاهر مشهود و اما غائب مستور».