تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِذا سَمِعُوا اللَّغْوَ أَعْرَضُوا عَنْهُ وَ قالُوا لَنا أَعْمالُنا وَ لَکُمْ أَعْمالُکُمْ سَلامٌ عَلَيْکُمْ لا نَبْتَغِي الْجاهِلِينَ (55)
وصف ديگر آنان آنکه:
وَ إِذا سَمِعُوا اللَّغْوَ: و هرگاه بشنوند سخن بيهوده باطل را، يعنى دشنام و تعريض منافقان و کافران را؛ يا مراد از لغو کذب و لهو، غناست، چنانکه على بن ابراهيم روايت نموده که هرگاه بشنوند کذب و لهو و غنا را «2»، أَعْرَضُوا عَنْهُ:
روى بگردانند از آن از روى مکرمت، وَ قالُوا لَنا أَعْمالُنا: و گويند مر
«1» تفسير قمى (چاپ نجف، 1387 هجرى) ج 2، ص 142- 141.
«2» تفسير قمى، ج 2، ص 142.
جلد 10 - صفحه 158
لاغيان را که ما راست کردارهاى ما از حلم و صفح وَ لَکُمْ أَعْمالُکُمْ: و براى شماست اعمال شما از سفاهت و لغو، يا ما راست علم، و شما راست جهل. مراد آنست که ما را از اعمال يکديگر سؤال نخواهند نمود، بلکه هر يک از ما و شما را مجازات خواهند داد بر وفق آن از ثواب و عقاب.
سَلامٌ عَلَيْکُمْ: سلامتى است از ما بر شما، يعنى لغو شما را به لغو خود مقابله نکنيم و در ازاء لغو شما لغو نگوئيم، بلکه شما را از آن سالم مى‌داريم. نزد بعضى اين سلام توديع و متارکه است، يعنى ترک شما کرديم و شما را وا گذاشتيم. لا نَبْتَغِي الْجاهِلِينَ: نمى‌طلبيم و نمى‌جوئيم صحبت جاهلان را، و اراده مجالست و تخلق به اخلاق آنها ننمائيم، زيرا مجالست اشرار، بدنامى است و بدفرجامى در عقبى.
تنبيه: آيه شريفه توصيف فرمايد اهل ايمان را به صفات خاصه:
1- سابقه ايمان ايشان.
2- ثبات در آن به سبب صبر در ناملايمات.
3- دفع اذيت مردمان را به مداراى با ايشان.
4- انفاق در راه خدا از آنچه به آنها مرحمت شده.
5- اعراض از کلمات لغو و باطل و دروغ و غنا و غير آنها.
6- مسالمت در مقابل گفتار جهال و بطال.
7- تجنب از مجالست اشرار و تبرى از اخلاق ايشان.
و البته چنانچه شخص عاقل لبيب تأمل نمايد در اين صفات، هر آينه دريابد اصول ملکات فاضله و امهات صفات حسنه را و دانا شود به آنکه سعادت دنيا و آخرت در تخلق به اخلاق حميده است، و ذات اقدس سبحانى در کتاب مجيد خود بيان فرموده از راه لطف و مرحمت بر بندگان که متنبه را تنبه، و مستبصر را بصيرت حاصل گردد.