نکته‌های تفسیر نور

«قصاص» از ريشه «قصّ» به معناى پيگيرى است. لذا به داستان دنباله‌دار و پى در پى «قصّه» مى‌گويند. پيگيرى قتل تا مجازات قاتل را «قصاص» گويند. در هر اجتماعى گاه و بيگاه قتلى صورت مى‌گيرد، يک دين جامع و کامل همانند اسلام، در قبال چنين حوادثى بايد طرح و برنامه‌ى عادلانه و منطقى ارائه دهد که بتواند جلوى ازدياد وتکرار چنين حوادث وهمچنين جلوى انتقام‌هاى نابجا و احياناً سوءاستفاده‌ها را بگيرد، تا قاتلان، جسور نشوند وخون مظلوم به هدر نرود. در جاهليّت قبل از اسلام، گاه به خاطر کشته شدن يک نفر، قبيله‌اى به خاک و خون کشيده مى‌شد و جنگ‌هاى طولانى به راه مى‌افتاد. اسلام با طرحى که در اين آيه مطرح شده، هم حفاظت خون مردم و هم رضايت طرفين و رعايت حدود و اندازه را در نظر گرفته است. البتّه قانون قصاص، حکم الهى که قابل عفو و اغماض نباشد، نيست، بلکه حقّى است براى صاحبان خون که مى‌توانند با گرفتن ديه و يا بدون آن، از حقّ خود صرف‌نظر کنند. سؤال: چرا در قانون قصاص، جنسيّت مطرح است؟ اگر قاتل مرد و مقتول زن باشد، مرد را قصاص نمى‌کنند؟ پاسخ: قتل زن و مرد، از نظر الهى و انسانى و کيفر اخروى يکسان است، لکن در کيفر دنيوى فرق دارد و اين به خاطر آن است که معمولا مرد نان‌آور خانه و قتل او سبب ضربه اقتصادى به خانواده است و قانون براساس نوع است، نه موارد نادر که ممکن است زنى نان‌آور باشد. البته مرد در برابر زن با پرداخت ما به التفاوت ديه، قصاص مى‌شود.