گويا آيه در مقام پاسخ به يک سرى ايرادهايى است که به حکم قصاص، به خصوص از سوى روشنفکر نمايان مطرح مى‌شود. قرآن مى‌فرمايد: حکم قصاص براى جامعه انسانى تأمين کننده حيات و زندگى است. قصاص يک برخورد و انتقام شخصى نيست، بلکه تأمين کننده امنيّت اجتماعى است. در جامعه‌اى که متجاوز قصاص نشود، عدالت و امنيّت از بين مى‌رود و آن جامعه گويا حياتى ندارد و مرده است. چنانکه در پزشکى و کشاورزى و دامدارى، لازمه حيات وسلامت انسان، گياه وحيوان، از بين بردن ميکروب‌ها و آفات است.
اگر به بهانه اينکه قاتل هيجان روانى پيدا کرده، بگوييم او رها شود، هيچ ضمانتى نيست که در ديگر جنايت‌ها اين بهانه مطرح نشود، چون تمام جنايتکاران در حال سلامت و آرامش روحى و فکرى دست به جنايت نمى‌زنند. با اين حساب تمام خلافکاران بايد آزاد باشند و جامعه سالم نيز تبديل به جنگل شود که هرکس بر اثر هيجان و دگرگونى‌هاى روحى و
جلد 1 - صفحه 275
روانى، هرکارى را بتواند انجام دهد. گمان نشود که دنياى امروز، دنياى عاطفه و نوع دوستى است و قانون قصاص، قانونى خشن و ناسازگار با فرهنگ حقوق بشر دنياست. اسلام در کنار حکم قصاص، اجازه عفو و اخذ خون‌بها داده تا به مصلحت اقدام شود.
توجيهاتى از قبيل اينکه از مجرمان و قاتلان در زندان با کار اجبارى به نفع پيشرفت اقتصادى بهره‌گيرى مى‌کنيم، قابل قبول نيست. چون اين برنامه‌ها، تضمين کننده امنيّت عمومى نيستند. اصل، مقام انسانيّت و جامعه عدالت پرور است، نه دنياى پرخطر همراه با توليد بيشتر، آن هم به دست جنايتکاران و قاتلان!
از آنجا که قانون قصاص، ضامن عدالت و امنيّت و رمز حيات جامعه است، در پايان اين آيه مى‌فرمايد: «لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ» يعنى اجراى اين قانون، موجب خوددارى و جلوگيرى از بروز قتل‌هاى ديگر است.
حيات، داراى انواعى است:
1- حيات طبيعى. مثل زنده شدن زمين در بهار و بعد از باران. «يُحْيِ الْأَرْضَ» «1»
2- حيات معنوى. مثل دعوت پيامبر که عامل زنده شدن مردم است. «دَعاکُمْ لِما يُحْيِيکُمْ» «2»
3- حيات برزخى که شهدا دارند. «لا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْياءٌ» «3»
4- حيات اخروى که براى همه است. «يُمِيتُکُمْ ثُمَّ يُحْيِيکُمْ» «4»
5- حيات اجتماعى در سايه امنيّت و عدالت. نظير همين آيه «لَکُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ»