اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَأَمّا مَن تاب‌َ وَ آمَن‌َ وَ عَمِل‌َ صالِحاً فَعَسي أَن يَکُون‌َ مِن‌َ المُفلِحِين‌َ (67)
پس اما کسي که توبه کند از معاصي و ايمان آورد و عمل صالح بجا آورد پس اميد است اينکه بوده باشد از رستگاران.
در باب رستگاري چهار امر شرط است:
«1» توبه از معاصي چه معاصي قلبيه مثل کفر و شرک و ضلالت و بدعت و انکار ضروريات و چه معاصي نفسيه از اخلاق رذيله و صفات خبيثه و ملکات قبيحه و چه معاصي جوارحيه از ارتکاب منکرات و محرمات عقليه و شرعيه. و حقيقت توبه ندامت است چنانچه فرمود:
کفي في التوبة الندم
و خداوند وعده قبول داده أَن‌َّ اللّه‌َ هُوَ يَقبَل‌ُ التَّوبَةَ عَن عِبادِه‌ِ (توبه آيه 104) وَ هُوَ الَّذِي يَقبَل‌ُ التَّوبَةَ عَن عِبادِه‌ِ وَ يَعفُوا عَن‌ِ السَّيِّئات‌ِ (شوري آيه 25) «2» ايمان بجميع عقايد حقه از توحيد و عدل و نبوت و امامت و معاد و ضروريات دين و مذهب.
جلد 14 - صفحه 266
«3» اعمال صالحه از واجبات مثل صلوة و صوم و زکاة و خمس و حج و جهاد و امر بمعروف و نهي از منکر و تولي و تبرا که مفاد (فَأَمّا مَن تاب‌َ وَ آمَن‌َ وَ عَمِل‌َ صالِحاً) است.
«4» موافات که بقاء بر ايمان و اعمال صالحه و تارک معاصي باشد تا آخر عمر که اگر و لو يک ساعت قبل الموت کافر يا مشرک يا شاک در يکي از اعتقادات شد بي ايمان ميرود و کليه اعمال او حبط ميشود و لذا تعبير بعسي فرمود.
فَعَسي أَن يَکُون‌َ مِن‌َ المُفلِحِين‌َ فلاح و رستگاري باين است که نه در حالت نزع و نه در قبر و نه در عالم برزخ و نه در صحراي محشر هيچگونه آسيبي نداشته باشد.