اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مِن رَحمَتِه‌ِ جَعَل‌َ لَکُم‌ُ اللَّيل‌َ وَ النَّهارَ لِتَسکُنُوا فِيه‌ِ وَ لِتَبتَغُوا مِن فَضلِه‌ِ وَ لَعَلَّکُم تَشکُرُون‌َ (73)
و خداوند از باب تفضل و رحمت مقرر فرمود از براي شما شب و روز را شب را براي اينکه که سکونت پيدا کنيد و رفع خستگي کنيد و استراحت کنيد در او و روز را براي اينکه طلب کنيد از فضل الهي و تحصيل امر معاش و زندگاني و باشد که شما شکر اينکه
جلد 14 - صفحه 272
دو نعمت بزرگ را بجا آوريد.
اما وظايف شب دارد در اخبار که شبرا سه قسمت کنيد يک قسمت آن را براي خواب بگذاريد که اينکه قواي بدن و حواس ظاهريه و باطنيه تعطيل شود و استراحت کند و يک قسمت براي التذاذات نفسانيه در مأکول و مشروب و منکوحات و يک قسمت براي عبادت و مناجات و عرض حاجات و ادعيه و تلاوت کتاب اللّه و دعاء در حق برادران ديني که دعاء در سر و در غياب برادران سريع الاثر است بخصوص وقت سحر و بعد از اتيان بنوافل حتي حضرت يعقوب مغفرت فرزندان را گذاشت براي وقت سحر:
و اما وظايف روز اما قسمت بين الطلوعين براي عبادت که در دو جا ثبت ميشود هم ملائکه شب و هم ملائکه روز که ميفرمايد: أَقِم‌ِ الصَّلاةَ لِدُلُوک‌ِ الشَّمس‌ِ إِلي غَسَق‌ِ اللَّيل‌ِ وَ قُرآن‌َ الفَجرِ إِن‌َّ قُرآن‌َ الفَجرِ کان‌َ مَشهُوداً وَ مِن‌َ اللَّيل‌ِ فَتَهَجَّد بِه‌ِ نافِلَةً لَک‌َ عَسي أَن يَبعَثَک‌َ رَبُّک‌َ مَقاماً مَحمُوداً (اسري آيه 78 و 79) و يک قسمت روز را براي تحصيل علم دين و اخذ مسائل و تکميل عقايد و تزکيه اخلاق که فرمود
«طلب العلم فريضة علي کل مسلم و مسلمة و طلب العلم اوجب عليکم من طلب المال»
و يک قسمت براي کسب حلال و تحصيل امر معاش که فرمود
«الکاسب حبيب اللّه، الکاد لعياله کالمجاهد في سبيل اللّه»
و اينکه مقام بلنديست که از القاب حضرت رسالت است و دارد کسي که در خانه بنشيند و بگويد. خدا روزي مرا برسان دعايش مستجاب نميشود و يک قسمت براي مراوده و معاشرت با اخوان وصله ارحام و رسيدگي بحال برادران ديني و قضاء حوائج مسلمين و اصلاح امور ديني آنها لذا ميفرمايد:
وَ مِن رَحمَتِه‌ِ کسي طلبي از خدا ندارد جميع نعم او تفضل و رحمت است
«کل نعمک ابتداء».
جَعَل‌َ لَکُم‌ُ اللَّيل‌َ وَ النَّهارَ بواسطه حرکت دوري زمين که قسمت مقابل شمس روز و قسمت ديگرش شب و علت جعل شب و روز براي رفتن بسينما و تفريح‌گاه و مراکز فساد و ظلم به بندگان خدا نيست بلکه براي اينست که:
جلد 14 - صفحه 273
لِتَسکُنُوا فِيه‌ِ در شب.
وَ لِتَبتَغُوا مِن فَضلِه‌ِ در روز تا قدر اينکه دو نعمت بزرگ را بدانيد.
وَ لَعَلَّکُم يعني بايد و لازم است.
تَشکُرُون‌َ لکن نوع بشر قدردان نيستند و قدر اينکه دو نعمت را نميدانند و شکرگزار، نيستند.