تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ کُلُّ شَيْ‌ءٍ هالِکٌ إِلاَّ وَجْهَهُ لَهُ الْحُکْمُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ (88)
وَ لا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ: و مخوان با خداى تعالى خداى ديگر را در طاعت و عبادت. خطاب به حضرت نبوى، و مراد امت مى‌باشد، و فايده آن تهيج و قطع طمع مشرکان است از مساعدت و موافقت با آنها. لا إِلهَ إِلَّا هُوَ: نيست خدائى قابل پرستش و ستايش مگر ذات يگانه او، کُلُّ شَيْ‌ءٍ هالِکٌ إِلَّا وَجْهَهُ: 1- همه چيزها فانى و نيست شونده‌اند مگر ذات او سبحانه، زيرا هر چيز جز حق تعالى فى حدّ ذاته هالک و معدوم است.
2- همه عملها باطل است مگر عملى که به جهت رضاى الهى و خالص باشد.
3- شهر بن حوشب نقل نموده که روز قيامت اعمال خلايق را بر خداى تعالى عرض کنند، خطاب رسد آنچه براى من کرده‌اند جدا کنيد و ما بقى را در جهنم
جلد 10 - صفحه 195
افکنيد و نابود سازيد.
4- در توحيد- از حضرت باقر عليه السّلام مروى است فرمود: خداى عز و جل اعظم است از اينکه وصف گرديده شود به وجه، لکن معناى آن اينست که هر شيئى هالک باشد مگر دين او و وجه آنچنانى که آورده شده، دين از جانب او «1».
5- حضرت صادق عليه السّلام فرمود: مائيم وجه خدا آنچنان وجهى که هلاک نمى‌شود «2».
6- فرمود آن حضرت: مراد وجه، دين خداست؛ و بود رسول خدا و امير المؤمنين دين خدا، و وجه خدا، و عين خدا در ميان بندگان و لسان خدا که نطق مى‌کند به او و دست خدا بر خلايق؛ و مائيم وجه خدا آنچنان وجهى که مى‌آيند بسوى خدا از آن وجه، و هميشه در ميان بندگان خدا هست آن وجه مادامى که براى خدا رؤيت است. راوى پرسيد: رؤيت چيست؟ فرمود: محاجه «3».
لَهُ الْحُکْمُ: مر او راست فرمان روائى و حکم نافذ در تمام مخلوقات. وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ: و بسوى او، يعنى محشر باز گرديده شويد براى مکافات و مجازات.
«1» التوحيد، باب 12، ص 149، روايت اول. و تفسير قمى ج 2 ص 147.
«2» التوحيد، باب 12، ص 150، روايت 4.
«3» التوحيد، باب 12، ص 151، روايت 7.
جلد 10 - صفحه 196
ج10، ص197
سوره بيست و نهم «عنکبوت»
اين سوره مبارکه نزد عکرمه و عطا و کلبى تمام آن مکى است. و نزد قتاده همه آن مدنى است. از ابن عباس نقل شده همه آن مکى است الّا ده آيه اول سوره که در مدينه نازل شده «1».
عدد آيات آن: به اجماع شصت و نه آيه است و اختلاف در سه آيه باشد «الم» کوفى و «تَقْطَعُونَ السَّبِيلَ» حجازى و «مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ» بصرى و شامى «2».
کلمات آن: هزار و هفتصد و هشتاد کلمه است.
حروف آن: چهار هزار و صد و پنجاه و هفت حرف است.
ثواب تلاوت: ابن بابويه: از ابى بصير از حضرت صادق عليه السّلام مروى است که فرمود: من قرء سورة العنکبوت و الرّوم فى شهر رمضان ليلة ثلاث و عشرين فهو و اللّه يا با محمّد من اهل الجنّة لا استثنى فيه ابدا و لا اخاف أن يکتب اللّه علىّ فى يمينى اثما و انّ لهاتين السّورتين عند اللّه مکانا.
هر کس قرائت کند سوره عنکبوت و روم را در شب بيست و سوم ماه رمضان، پس او به خدا قسم يا ابا محمد از اهل بهشت باشد و کلمه استثنا نمى‌گويم، يعنى قول إن شاء اللّه، بلکه از روى جزم اين حکم مى‌کنم و
«1» مجمع البيان، ج 4، ص 271.
«2» همان مدرک.
جلد 10 - صفحه 198
نمى‌ترسم از آنکه حق تعالى در اين سوگند بر من مؤاخذه نمايد. و بدرستى اين هر دو سوره را نزد خداى تعالى شأن عظيم و مکانت جسيم است «1».
در خواص القرآن از حضرت رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله فرمود: هر که قرائت کند اين سوره را، ده حسنه براى او باشد به عدد مؤمنين و مؤمنات و منافقين و منافقات؛ «2» و هر که بنويسد و آب آن را بياشامد، زائل شود از او جميع اسقام و امراض.
تذکره: اين مطلب مکرر ذکر شده که ثواب و آثار خاصّه سور و آيات قرآنى، منوط به عمل نمودن به آنچه آن سوره يا آيه متضمن باشد نه به صرف قرائت.