آیه ۸۸ سوره قصص

سوره قصص(القصص)، آیه ۸۸ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۹۶

وَلَا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَٰهًا آخَرَ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ لَهُ الْحُكْمُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

معبود دیگری را با خدا مخوان، که هیچ معبودی جز او نیست؛ همه چیز جز ذات (پاک) او فانی می‌شود؛ حاکمیت تنها از آن اوست؛ و همه بسوی او بازگردانده می شوید!

معنی کلمات و عبارات
«لا تَدْعُ»: به فریاد مخوان. مپرست. «وَجْهَهُ»: (نگا: انعام / ، کهف / ). «الْحُکْمُ»: فرماندهی و حاکمیّت. داوری و قضاوت.
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - لزوم پرهیز از دعا و نیایش به درگاه غیرخدا «و لاتدع مع اللّه إلهًا ءاخر» ۲ - نیایش به درگاه غیر خدا شرک است. «و لاتدع مع اللّه إلهًا ءاخر» ۳ - دعا و نیایش به درگاه خداوند، از توصیه هاى او به پیامبر(ص) «و لاتدع مع اللّه إلهًا ءاخر» ۴ - وجود معبودى جز خدا، حقیقت ندارد. «لا إله إلاّ هو» ۵ - خدا، تنها معبود شایسته پرستش است. «لا إله إلاّ هو» ۶ - فناناپذیرى و بقا، شرط شایستگى براى معبود بودن است. «لا إله إلاّ هو کلّ شىء هالک إلاّ وجهه» جمله «کلّ شىء...» تعلیل براى عدم شایستگى غیرخدا براى معبود بودن است. ۷ - هر چه جز خدا، در معرض هلاکت و نابودى است. «کلّ شىء هالک إلاّ وجهه» ۸ - تنها خدا، چهره جاوید و فناناپذیر جهان هستى است. «کلّ شىء هالک إلاّ وجهه» ۹ - فرمان روایى جهان، تنها در اختیار خداوند است. «له الحکم» «حکم» به معناى فرمان است و تقدیم خبر (له) بر مبتدا (الحکم) مفید حصر مى باشد. بنابراین «له الحکم»; یعنى، فرمان در سراسر هستى، تنها در انحصار خدا است. ۱۰ - فرمان روایى بر جهان، شرط شایستگى براى معبود بودن است. «لا إله إلاّ هو ... له الحکم» ۱۱ - پرستش غیرخدا، برخلاف فرمان الهى است. «و لاتدع مع اللّه إلهًا ءاخر... له الحکم» ۱۲ - بازگشت همگان تنها به سوى خداوند است. «و إلیه ترجعون» ۱۳ - توحید و معاد، دو رکن اساسى تعلیمات پیامبر(ص) «و لاتدع مع اللّه ... و إلیه ترجعون»
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۱۴ - «عن أبى عبداللّه(ع) فى قول اللّه عزّوجلّ «کلّ شىء هالک إلاّ وجهه» قال من أتى اللّه بما أمر به من طاعة محمد(ص) و الأئمة من بعده - صلوات علیهم - فهو الوجه الذى لایهلک...; [منبع: توحید صدوق، ص ۱۴۹، ب ۱۲، ح ۳; نورالثقلین، ج ۴، ص ۱۴۶، ح ۱۴۳.] از امام صادق(ع) درباره سخن خداى عزّوجلّ که فرموده: «کلّ شىء هالک إلاّ وجهه» روایت شده که فرمود: کسى که به پیشگاه خدا بیاورد آنچه را که به آن امر شده است; از اطاعت محمد(ص) و ائمه بعد از وى - درود خدا بر آنان باد - پس این وجهى است [که دارنده آن] هلاک نمى شود». ۱۵ - «عن الرضا(ع)... وجه اللّه أنبیاؤه و رسله و حججه (صلوات اللّه علیهم) هم الذین یتوجّه بهم إلى اللّه و إلى دینه و معرفته... و قال عزّوجلّ «کلّ شىء هالک إلاّ وجهه»...; [منبع: توحید صدوق، ص ۱۱۷، ب ۸، ح ۲۱; بحارالأنوار، ج ۴، ص ۳، ح ۴.] از امام رضا(ع) روایت شده که «وجه اللّه» پیامبران خدا و رسولان و حجت هاى او هستند که به وسیله آنان به خدا و دین و معرفت او توجه مى شود... خداوند - عزّوجلّ - فرموده است: «کلّ شىء هالک إلاّ وجهه»...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۵)
  • ضرورت اخلاص در عبادت+۳ آیه
  • خداوند، اله حقیقی و یگانه+۴ آیه
  • انحصار حاکمیّت و فرمانروایی، به خداوند یکتا+۱ آیه
  • انحصار الوهیّت و معبود به حق، در ذات خدای یگانه+۵ آیه
  • فناپذیری و نابودی تمامی اشیا و بقای ذات خداوند، از دلایل الوهیّت او
  • مرگ موجودات و ماندگاری ذات یگانه خدا+۲ آیه
  • خداوند یکتا، تنها معبود شایسته برای عبادت+۲ آیه
  • محمّد(صلی الله علیه واله)، از خداپرستان موحّد+۴ آیه
  • خدا، موجودی جاودانه و همیشگی+۱ آیه
  • نابودی و انهدام، فرجام جهان، در استانه برپایی قیامت
  • حرمت شرک و شریک قرار دادن برای خدا+۲ آیه
  • حرمت شرک و شریک قرار دادن، برای خدا+۳ آیه
  • وجوب توحید و اخلاص، در عبادت و بندگی خداوند+۴ آیه
  • دعا به درگاه معبودهای دروغین و درخواست مشرکان از غیرخدا، کاری نکوهیده و مذموم+۳ آیه
  • بی تاثیری دعا به درگاه غیر خداوند+۲ آیه
  • شرک در عبادت، مورد نکوهش و نهی خدا+۲ آیه
  • نابودی تمامی موجودات و بقای ذات واجب، دلیل بطلان هرگونه شرک+۱ آیه
  • شرکورزی به خدا، حرام و ناروا+۲ آیه
  • شرک ستیزی پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، با تمام مشرکان+۲ آیه
  • وجود نداشتن هیچ گونه شریک برای خدا+۴ آیه
  • شریک گرفتن برای خدا، مورد نهی او+۲ آیه
  • تنها خدا، شایسته عبادت+۲ آیه
  • وجوب پرستش خدای یگانه و پرهیز از پرستش غیر او+۴ آیه
  • فرمان الهی به محمّد(صلی الله علیه واله)، برای پرهیز از عبادت غیر خدا
  • فناناپذیری و بقا، از صفات معبود حقیقی
  • قدرت بر قضاوت، از نشانه ها و صفات معبود راستین+۱ آیه
  • حاکمیّت قضای الهی، در نظام عالم و جهان هستی
  • محمّد صلی الله علیه و اله، از خداپرستان موحّد+۳ آیه
  • «لا تَدعُ»+۲ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۴ آیه
  • مرگ، سرنوشت محتوم هر چیزی جز خدا
  • مرگ، سرنوشت محتومه موجودات دارای حیات+۳ آیه
  • بازگشت موجودات به سوی خداوند، پس از مرگ+۲ آیه
  • فانی شدن و مرگ همه پدیدههای روی زمین، هنگام فرا رسیدن قیامت+۱ آیه
  • ایمان به معاد، مانع شرک+۱ آیه
  • بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد+۵ آیه
  • حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد+۵ آیه
  • وجوب عقیده به توحید و اخلاص، در عبادت و بندگی+۴ آیه
  • وجهاللّه، تنها حقیقت باقی و ابدی، در نظام افرینش+۱ آیه
  • بقا و جاودانگی وجهاللّه، دلیل الوهیّت و یکتایی خداوند
  • جاودانه باقی ماندن وجهاللّه، دلیل پرستش و نیایش خالصانه به سوی او+۱ آیه
  • حاکمیّت مطلق خدا بر جهان افرینش دلیل بر توحید و بقای ابدی وجهاللّه
  • هلاکت همه مخلوقات و بقای همیشگی وجهاللّه، دلیل بازگشت همه انسانها به سوی خدا
  • جاودانگی و بقای وجهاللّه، دلیل نهی از شرکورزی، در عبادت+۱ آیه
  • پیامبران و رسولان و حجّتهای الهی، جلوهای از وجهاللّه
واژه‌ها