تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ مَنْ جاهَدَ فَإِنَّما يُجاهِدُ لِنَفْسِهِ إِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ «6»
چون حق تعالى ترغيب بندگان فرمود در تحقق رجا يا خوف به فعل طاعت،
«1» کثافت، ج 3، ص 183 (چاپ مصر 1354 هجرى)
«2» کثافت، ج 3، ص 183 (چاپ مصر 1354 هجرى)
جلد 10 - صفحه 203
در عقب آن به مجاهده نفس که معظم طاعت است ترغيب مى‌فرمايد:
وَ مَنْ جاهَدَ: و هر که جهاد کند با هواى نفس خود به صبر در طاعت و ترک معصيت و تحمل مصيبت و مشقت، فَإِنَّما يُجاهِدُ لِنَفْسِهِ: پس جز اين نيست که جهاد مى‌کند براى نفس خود، زيرا ثواب و اجر و مصيبت و منفعت آن در دنيا و آخرت عايد او خواهد شد. إِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ:
بدرستى که خدا هر آينه بى‌نياز است از طاعات و مجاهدات تمام عالميان، و محتاج به آن نيست، بلکه تکليف بندگان به عبادات و مجاهدات، به جهت صلاح احوال آنها و درک فيوضات و نزول رحمات و برکات الهى است.
تنبيه: يکى از ارکان سعادات و رسيدن به مقامات عاليات، مجاهده است با نفس و هوى که شخص مؤمن از مستلذات نفسانى صرف نظر نمايد براى رضاى خالق سبحان و نيل به فيوضات جاودانى، و البته همت بزرگى لازم براى ثبات و استقامت در آن، و اين مجاهده با نفس و شيطان، اعظم است از محاربه با کفار و معاندان.
در جعفريات- از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام مروى است که: انّ رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله بعث سريّة، فلما رجعوا قال: مرحبا بقوم قضوا الجهاد الاصغر و بقى عليهم الجهاد الاکبر. فقيل: يا رسول اللّه: و ما الجهاد الاکبر؟ قال: جهاد النّفس.
حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله فرستاد لشکرى را به جهاد، چون مراجعت کردند فرمود: مرحبا به قومى که بجا آوردند جهاد اصغر را و باقى است بر ايشان جهاد اکبر. پس عرض شد: يا رسول اللّه جهاد اکبر چيست؟ فرمود: جهاد با نفس «1».