تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ لَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَيَعْلَمَنَّ الْمُنافِقِينَ «11» وَ قالَ الَّذِينَ کَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا اتَّبِعُوا سَبِيلَنا وَ لْنَحْمِلْ خَطاياکُمْ وَ ما هُمْ بِحامِلِينَ مِنْ خَطاياهُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِنَّهُمْ لَکاذِبُونَ «12» وَ لَيَحْمِلُنَّ أَثْقالَهُمْ وَ أَثْقالاً مَعَ أَثْقالِهِمْ وَ لَيُسْئَلُنَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ عَمَّا کانُوا يَفْتَرُونَ «13» وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً إِلى قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلاَّ خَمْسِينَ عاماً فَأَخَذَهُمُ الطُّوفانُ وَ هُمْ ظالِمُونَ «14» فَأَنْجَيْناهُ وَ أَصْحابَ السَّفِينَةِ وَ جَعَلْناها آيَةً لِلْعالَمِينَ «15»
ترجمه
و هر آينه ميداند البته خدا آنانرا که ايمان آوردند و هر آينه ميداند البته منافقانرا
و گفتند آنها که کافر شدند بآنانکه ايمان آوردند پيروى کنيد راه ما را و بايد بر داريم گناهان شما را و نباشند آنها بر دارندگان از گناهان ايشان چيزيرا همانا آنها هر آينه دروغگويانند
و هر آينه بر ميدارند البته بارهاى گران خود را و بارهاى گرانى با بارهاى گران خود و هر آينه پرسيده ميشوند روز قيامت از آنچه که بدروغ نسبت ميدادند
و بتحقيق فرستاديم نوح را بسوى قومش پس درنگ کرد در ميان آنها هزار سال مگر پنجاه سال پس گرفت آنها را طوفان و آنها بودند ستمکاران
پس نجات داديم او و اهل کشتى را و قرار داديم آنرا عبرتى براى جهانيان.
تفسير
خداوند متعال براى تأکيد ابطال تصوّر منافقان سابق الذّکر قسم ياد فرموده که از ضمير اهل ايمان و آنها آگاه است چون لام مشعر بقسم ميباشد و ميداند و ميشناسد بخوبى يکايکشان را و بجزاى کامل خواهد رسانيد و بعضى گفته‌اند مراد
جلد 4 صفحه 219
از علم تميز است چنانچه در اوائل سوره گذشت يعنى خداوند ممتاز ميفرمايد در خارج آن دو فرقه را از يکديگر بامتحان براى رسوائى منافقان و سر بلندى اهل ايمان و نيز نقل فرموده کلام کفّار را که در صدر اسلام باهل ايمان ميگفتند شما تابع مسلک ما باشيد و اگر از عذاب الهى ميترسيد که آن حق باشد ما گناهان شما را بگردن ميگيريم تا از اين جهت خاطر شما مشوّش نباشد ولى واقعا معتقد بمعاد نبودند و اين سخن را براى گمراه نمودن اهل ايمان ميگفتند که آنها را فريب دهند و از راه حق باز دارند و خداوند در ردّ قول آنها فرموده که بهيچ اندازه اينجماعت نميتوانند گناهان غير خودشان را بگردن بگيرند بطوريکه خداوند بجاى غير آنها آنها را عذاب نمايد و از عذاب غير صرف نظر فرمايد اينها دروغ ميگويند و مقصودشان اضلال اهل ايمان است بلى گناه اشخاصيکه بفريب آنها مرتکب معصيت شدند بر گناهان فريب دهندگان افزوده و روى بار گناه آنها خواهد آمد ولى چنين نيست که مرتکب معصيت از عذاب آن ايمن گردد بلکه او معذّب بيک عذاب و گمراه کننده معذّب بدو عذاب خواهد بود عذاب گناه خود و عذاب گناه غير که باضلال او مرتکب شده است و روز قيامت بازخواست خواهد شد که چرا چنين دروغى گفته‌اند و چنين افترائى بسته‌اند که اين قبيل ضمانت از گناه در پيشگاه الهى مقبول است چون مستفاد از کلام آنها با اهل ايمان که تعهّدى بصورت امر بخودشان است اين بوده. از پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم روايت شده که هر کس ديگرى را دعوت بضلالت نمايد و او دعوتش را اجابت نمايد و پيروى از آن کند پس بر دوش آن گمراه کننده مانند گناهان پيروى کننده است بدون اينکه از گناه پيروان چيزى کم گردد و خداوند حضرت نوح پيغمبر را مبعوث فرمود بر قومش و او در ميان آنها نهصد و پنجاه سال بدون شريک سرّا و علنا مشغول بدعوت بود و چون سرکشى و طغيان آنها از حدّ گذشت عرضه داشت ربّ انّى مغلوب فانتصر پس طوفان بر آنها احاطه نمود و غرق شدند چون ستمکار بودند و در سور سابقه شرح اين واقعه بتفصيل گذشت و خداوند آنحضرت و کسانيرا که با او در کشتى بودند نجات داد و قرار داد آن کشتى را موجب عبرت براى جهانيان که معلوم شد موحّدين و اهل ايمان بأمان و اصل شدند و براى
جلد 4 صفحه 220
مشرکين و مخالفين جز خسران دنيا و آخرت چيزى حاصل نشد پس نبايد خاطر مبارک پيغمبر خاتم آزرده و ملول از مکر و حيله کفّار براى اضلال و گمراه نمودن مسلمانان باشد چون خداوند هميشه دوستان خود را بر دشمنان ظفر داده و خواهد داد.