اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَيَعلَمَن‌َّ اللّه‌ُ الَّذِين‌َ آمَنُوا وَ لَيَعلَمَن‌َّ المُنافِقِين‌َ «11»
و هر آينه البته ميداند و ميشناسد خداوند متعال کساني را که از روي حقيقت و واقعيت ايمان آورده‌اند و هر آينه البته
جلد 14 - صفحه 297
ميداند کساني را که منافق هستند که بصورت ظاهر ميگويند مؤمن هستيم و در باطن کافر و مشرک هستند بر او چيزي مخفي نيست عالم السر و الخفيات است.
وَ لَيَعلَمَن‌َّ اللّه‌ُ الَّذِين‌َ آمَنُوا در ايمان چهار امر شرط است:
«1» علم و يقين بجميع ما جاء به النبي (ص) از توحيد باقسامه و عدل باقسامه و نبوت بجميع صفات و شئونات و امامت ائمه اثنا عشر حق معرفت و بمعاد و خصوصيات و بضروريات دين و مذهب و عدم ادخال ما ليس في الدين في الدين و عدم انکار ما في الدين عن الدين.
«2» عقيده و دلبستگي و در بند دين بودن و بر همه چيز مقدم داشتن بر جان و مال و عرض و جاه و اولاد و ازواج و دنيا و ما فيها.
«3» اقرار و اعتراف بجميع آنچه در دين لازم است.
«4» تسليم در جميع واردات در تکوينيات و تشريعيات و ترک اعتراض و ناسزا گفتن و از براي يقين هم سه مرتبه است: علم اليقين، عين اليقين، حق اليقين.
وَ لَيَعلَمَن‌َّ المُنافِقِين‌َ از براي نفاق هم اقساميست همين که ظاهرش مخالف باطن باشد نفاق است ظاهر اسلام باطن کفر ظاهر شيعه باطن سني ظاهر عالم باطن جاهل ظاهر عادل باطن فاسق ظاهر دوست باطن دشمن ظاهر موقن باطن شاک ظاهر هادي باطن مضل و هکذا ظاهر خوب باطن بد. اما مؤمن جايگاهش سعادت و رستگاري در بهشت که ميفرمايد:
وَ أَمَّا الَّذِين‌َ سُعِدُوا فَفِي الجَنَّةِ خالِدِين‌َ فِيها ما دامَت‌ِ السَّماوات‌ُ وَ الأَرض‌ُ إِلّا ما شاءَ رَبُّک‌َ عَطاءً غَيرَ مَجذُوذٍ (هود آيه 108) و اما منافق إِن‌َّ المُنافِقِين‌َ فِي الدَّرک‌ِ الأَسفَل‌ِ مِن‌َ النّارِ وَ لَن تَجِدَ لَهُم نَصِيراً (نساء آيه 145).