تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَما کانَ جَوابَ قَوْمِهِ إِلاَّ أَنْ قالُوا اقْتُلُوهُ أَوْ حَرِّقُوهُ فَأَنْجاهُ اللَّهُ مِنَ النَّارِ إِنَّ فِي ذلِکَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ «24»
چون حضرت ابراهيم عليه السّلام قوم را دعوت به توحيد و عبادت خدا و نهى از شرک و معاصى فرمود:
فَما کانَ جَوابَ قَوْمِهِ: پس نبود جواب قوم او مر او را بعد از منع ايشان از بت پرستى، إِلَّا أَنْ قالُوا: مگر آنکه گفتند بعضى از ايشان به بعضى ديگر که:
اقْتُلُوهُ: بکشيد او را، أَوْ حَرِّقُوهُ: يا بسوزانيد او را تا از دست او راحت شويد.
پس اتفاق نمودند همگى بر اقدام کردن به سوزانيدن آن حضرت.
حضرت صادق عليه السّلام فرمود: فرعون زمان ابراهيم و اصحابش همه فرزندان زنا بودند که بزودى به کشتن پيغمبر راضى شدند، و فرعون زمان موسى و
جلد 10 - صفحه 221
اصحابش همه حلال زاده بودند که گفتند او و برادرش را بگذار و ساحران را جمع کن و حکم به کشتن موسى نکردند «1»، زيرا راضى به کشتن پيغمبر يا امام نمى‌شود مگر فرزند زنا.
پس حبس نمودند ابراهيم عليه السّلام را و هيزم جمع نمودند در صحراى وسيعى و براى نمرود منظره رفيعى ساخته بودند که از آنجا نظر کند به ابراهيم که چگونه آتش او را مى‌سوزاند. چون حضرت را آوردند کسى نتوانست نزديک آتش رود، زيرا مرغ نمى‌توانست از يک فرسخ راه پرواز کند، شيطان منجنيق را تعليم ايشان نمود، او را در آن بگذاشته پرتاب نمودند او را در آتش. فَأَنْجاهُ اللَّهُ مِنَ النَّارِ: پس نجات داد و برهانيد خداى تعالى او را از آتش، يعنى از ضرر آن که آن را سرد و سلامت گردانيد.
تنبيه: اسناد قتل و حرق به همه آنها با آنکه بعضى قاتل نبودند به جهت آن است که همه راضى به آن امر بودند، پس شريک بودند تماما.
إِنَّ فِي ذلِکَ: بدرستى که در اين نجات حضرت ابراهيم از چنين آتشى، لَآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ: هر آينه نشانه‌هاى قدرت است از حفظ ابراهيم و خمود آتش در زمان يسير و رستن گل و رياحين، براى گروهى که ايمان مى‌آورند، زيرا ايشانند که به تفحص از آن و تأمل در آن منتفع مى‌شوند.