تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ قالَ إِنَّمَا اتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْثاناً مَوَدَّةَ بَيْنِکُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا ثُمَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَکْفُرُ بَعْضُکُمْ بِبَعْضٍ وَ يَلْعَنُ بَعْضُکُمْ بَعْضاً وَ مَأْواکُمُ النَّارُ وَ ما لَکُمْ مِنْ ناصِرِينَ «25»
«1» بحار الانوار، ج 12، ص 32.
جلد 10 - صفحه 222
وَ قالَ إِنَّمَا اتَّخَذْتُمْ: و فرمود ابراهيم بعد از نجات از آتش به قوم خود که اين است و جز اين نيست که فرا گرفتيد، مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْثاناً: غير از خدا بتان را خدايان، مَوَدَّةَ بَيْنِکُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا: براى دوستى ميان شما در زندگانى دنيا، يعنى شما بت پرستان به يکديگر پيونديد و بر عبادت ايشان اجتماع و اتقان نمائيد و با هم الفت گيريد به سبب آن، همچنانکه مردمان بر مذهبى متفق مى‌شوند و آن سبب مودت و مصادقت ايشان مى‌شود به يکديگر.
حاصل آنکه تا شما در دنيا هستيد اين دوستى شما به يکديگر باقى است به سبب عبادت اصنام تا وقت مرگ. ثُمَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ: پس روز قيامت، يَکْفُرُ بَعْضُکُمْ بِبَعْضٍ: کافر شود و بيزارى جويد و انکار کند بعضى از شما مر بعضى را که تابعان باشند، يعنى رؤسا از تابعين خود بيزارى و تبرى جويند، وَ يَلْعَنُ بَعْضُکُمْ بَعْضاً: و لعنت مى‌کنند برخى از شما، يعنى پيروان و اراذل مر برخى ديگر را که رؤسا و اشرافند، يا تبرى و لعن ميان شما و بتان واقع شود چنانچه فرمايد «وَ يَکُونُونَ عَلَيْهِمْ ضِدًّا» «1» و اين معنى بنابر تغليب مخاطبين است. وَ مَأْواکُمُ النَّارُ: و بازگشت شماها تماما از تابع و متبوع جهنم است. وَ ما لَکُمْ مِنْ ناصِرِينَ: و نيست مر شما را در آن روز ياران و مددکاران که به سبب ايشان از آتش دوزخ خلاصى يابيد. و هر خلّت و دوستى که در دنياست، روز قيامت به عداوت مبدّل شود مگر دوستى متقيان که در آنجا باقى ماند، چنانچه فرمايد «الْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِينَ» «2».