تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالَ إِنَّ فِيها لُوطاً قالُوا نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَنْ فِيها لَنُنَجِّيَنَّهُ وَ أَهْلَهُ إِلاَّ امْرَأَتَهُ کانَتْ مِنَ الْغابِرِينَ (32)
قالَ إِنَّ فِيها لُوطاً: گفت به ايشان بدرستى که در آن شهر لوط مى‌باشد.
اين اعتراض است به آنکه در آن قريه کسى است که از ظالمان نيست، پس چگونه با آنها معذب شود. يا معارضه است مر موجب عذاب را به مانع آن، زيرا مادامى که پيغمبر ميان امت باشد عذاب بر آنها نازل نمى‌شود. قالُوا نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَنْ فِيها: گفتند ملائکه به ابراهيم عليه السّلام که ما داناتريم به هر کس در آن شهر است از مؤمن و کافر، پس از حال لوط غافل نخواهيم بود. لَنُنَجِّيَنَّهُ وَ أَهْلَهُ: هر آينه البته البته نجات خواهيم داد او را و کسان او را، إِلَّا امْرَأَتَهُ:
مگر زن او را که، کانَتْ مِنَ الْغابِرِينَ: هست از باقيماندگان در عذاب يا در
جلد 10 - صفحه 229
شهر، يعنى اول لوط را خواهيم گفت تا از ميان قوم خود بيرون رود با همه کسان او که به او ايمان آورده‌اند مگر زنش که در ميان قوم خواهد بود به جهت کفر يا نمّامى که نمايد و با آنها هلاک خواهد شد، بعد از آن عذاب بر ايشان نازل خواهيم ساخت. ملائکه در اين جواب تسليم قول ابراهيم نمودند که گفته بود «إِنَّ فِيها لُوطاً» با ادعاى مزيد علم به او و عدم غفلت ايشان از اهل ايمان و تخصيص عذاب بسوى ايشان از کفره. پس ملائکه ابراهيم عليه السّلام را وداع گفته متوجه شهر مؤتفکات شدند.
تنبيه: علامه مجلسى (رحمه اللّه) نقل نموده که حضرت ابراهيم از جبرئيل سؤال نمود که اگر در آن شهر صد نفر مؤمن باشد ايشان را هلاک خواهيد کرد؟
جبرئيل گفت: نه. ابراهيم فرمود: اگر پنجاه نفر باشند؟ گفت نه. فرمود: اگر دو نفر باشد؟ گفت نه. فرمود: اگر يک نفر باشد؟ گفت نه. چنانچه خداوند فرموده نيافتم در آن شهر به غير خانه‌اى از مسلمانان. حضرت فرمود: اى جبرئيل در باب ايشان مراجعت کن بدرگاه الهى. پس خدا وحى فرمود به ابراهيم مانند چشم به هم زدن که: اى ابراهيم از شفاعت ايشان صرف نظر کن، بدرستى که آمده است امر پروردگار تو، به تحقيق خواهد آمد بسوى آنها عذابى که رد نمى‌شود. پس حضرت ابراهيم را وداع گفته متوجه مؤتفکات شدند «1».