تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ الَّذِينَ کَفَرُوا وَ کَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِکَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ (39)
وَ الَّذِينَ کَفَرُوا: و آنان که کافر شدند، وَ کَذَّبُوا بِآياتِنا: و تکذيب نمودند آيات ما را، از پيغمبر و قرآن و شواهد قدرت ما، أُولئِکَ أَصْحابُ النَّارِ: آن جماعت ملازمند آتش جهنم را، هُمْ فِيها خالِدُونَ: ايشان در آن آتش، دائم و باقى هستند که بيرون آمدن براى آنها ممکن نيست و هميشه معذب خواهند بود.
تبصره: در آيه شريفه دلالاتى است:
اوّلا- شامل است عموم مکلفين را تا قيامت در هر عصر و زمانى، که کسانى که پيروى نمايند هدايت الهيه و شريعت محمديه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را، هر آينه روز قيامت ترسى از عذاب و حزنى از فوت ثواب
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 126
نخواهد بود. و آنان که کافر شوند يا تکذيب کنند آيات الهيه را، اگرچه يک آيه باشد؛ هر آينه موجب کفر و مخلّد در عذاب جهنم خواهند بود. و کفر هم اقسام دارد: 1- انکار ذات الهى. 2- اعتقاد به شرک و انکار وحدانيت سبحانى. 3- انکار يا تکذيب پيغمبر. 4- کفر به ملائکه. 5- انکار يا تکذيب آيات قرآنى. 6- انکار ضرورى دين. 7- انکار معاد.
8- ردّ حکمى از احکام الهى. 9- توهين و اهانت مقدسات اسلامى.
10- انکار حرمتى از محرمات سبحانى مانند حرمت زنا و شراب و ربا و غيره.
ثانيا- آيه شريفه دالّ است بر آنکه پيروان هدايت، عاقبت آنها محمود است. و اهتدا حاصل نشود مگر به اتّباع و قبول و عمل.
ثالثا: آيه دالّ است بر آنکه عذاب کفار ابدى، و آتش ملازم با آنها و عذاب از ايشان منقطع نخواهد شد.
علامه مجلسى (رحمه اللّه) در حق اليقين فرمايد: خلافى نيست ميان مسلمانان در اينکه کفار و منافقين، که حجت بر آنها تمام شده باشد، مخلّد در جهنم، و عذاب هرگز از آنها سبک نمى‌شود. و نصوص آيات و تواتر در مسئله دوم عذاب کفار بسيار است، از جمله فرمايد: لا يُفَتَّرُ عَنْهُمْ وَ هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ «1». و نيز فرمايد: لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ*، و اين دالّ است بر آنکه عذاب کفار سست نشود و تخفيف نيابد.
و حضرت امير المؤمنين عليه السّلام در نهج البلاغه در وصف جهنم فرمايد: نار قعرها بعيد و حرّها شديد و شرابها صديد و عذابها جديد و مقامعها حديد لا يفتّر عذابها و لا يموت ساکنها الخ «2». يعنى: آتشى که قعر آن دور، و حرارت آن سخت، و آب آن صديد، و عذاب آن جديد، و گرز آن آهن است. سست نشود عذاب آن و نميرد ساکن آن. بنابراين پاره‌اى اقوال
«1» سوره زخرف، آيه 57.
«2» عبارات مذکور در متن عينا در نهج البلاغه موجود نيست، ولى مضامين آن در خطبه 116 و نامه 27 (طبع عبده) وجود دارد.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 127
سخفيه در مقابل نصوص ظاهره از درجه اعتبار ساقط است.