اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَکَذَّبُوه‌ُ فَأَخَذَتهُم‌ُ الرَّجفَةُ فَأَصبَحُوا فِي دارِهِم جاثِمِين‌َ (37)
پس تکذيب کردند اهل مدين شعيب را پس گرفت آنها را لرزش بدن و تکان خوردن پس صبح کردند که تمام در ديار خود افتادگان بودند.
فَکَذَّبُوه‌ُ زيرا هر چه گوينده با بيانات شافيه و ادله و براهين واضحه و حجج قاطعه بيان کند تأثيرش در قلوب قابليت محل ميخواهد قلب سياه و قسي خردلي متأثر نميشود امروز مشاهده ميکنيم چه اندازه بزرگان محترم و گويندگان زبردست با چه بيانات شيوا مردم را موعظه ميکنند غايت تأثيرش در نيکان ما اينکه است که چه خوب صحبت کرد و نوارش را ميگيرند ولي اگر بپرسي در تو چه اثري گذاشت کداميک عوض شديد و دست از اعمال زشت
جلد 14 - صفحه 323
برداشتيد جوابي ندارند دهند چه رسد بکفار و مشرکين البته انبياء را تکذيب ميکنند بلکه نسبتهاي ناروا بآنها ميدهند باشد تا نتيجه آن را بدست آورند.
فَأَخَذَتهُم‌ُ الرَّجفَةُ رجفه لرزش بدن است يا بواسطه صيحه آسماني چنانچه در سوره هود بجاي رجفه صيحه فرموده وَ أَخَذَت‌ِ الَّذِين‌َ ظَلَمُوا الصَّيحَةُ (آيه 94) يا زلزله، زمين است چنانچه ميفرمايد يَوم‌َ تَرجُف‌ُ الرّاجِفَةُ (نازعات آيه 6) يا صاعقه و جمعش هم ممکن است.
فَأَصبَحُوا فِي دارِهِم جاثِمِين‌َ صبحگاه تمام هلاک شده روي زمين افتاده و تعبير به اصبحوا نه براي اينست که در صبح چنين شدند بفوريت و يک آن تمام هلاک شدند صبحگاه مشاهده شد که جسدهاي آنها روي زمين افتاده اي کاش بيدار ميشديم خداوند گوشه‌هاي آن را گاه گاهي نشان ميدهد ميگويند فلان نقطه زلزله شد جمعي هلاک شدند فلان قطعه برق جمعي را سوزانيد فلان محل سيل جماعتي را هلاک کرد فلان مرکز باد چه اندازه تلفات داده-
«لکن النّاس نيام فاذا ماتوا انتبهوا».