تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ تِلْکَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلاَّ الْعالِمُونَ (43) وَ تِلْکَ الْأَمْثالُ‌: و اين مثلها را يعنى مثل مذکور و نظاير آن را، نَضْرِبُها لِلنَّاسِ‌: بيان مى‌کنيم براى مردمان به جهت تقريب آنچه بعيد است از فهم ايشان و معرفت آنان به قبح آنچه برآنند از عبادت غير خدا و پيروى کيش و دين باطل و درک آنچه حق است از توحيد و ستايش و اطاعت منعم حقيقى. وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ‌: و تعقل نمى‌کنند و در نمى‌يابند صحت و وجه حسن و فايده اين امثال را مگر دانايان که تدبر مى‌کنند در حقايق اشياء به آنطورى که سزاوار است، زيرا تشبيهات و امثال، دلايل و طرق باشند به معانى محتجبه و مستوره، تا ابراز معانى آن نمايند و کشف تصويريت آن کنند براى اذهان و افهام، چنانچه مثل و تشبيه مذکور مصوّر و مبرز فرق است ميان حال مشرک و موحد؛ و اين معنى مقصور بر اهل علم است و جهال به آن نمى‌رسند. مروى است که سفهاء و جهال قريش مى‌گفتند که خداى محمد مثل مى‌زند به ذباب و عنکبوت، و اين را مورد استهزاء و مضحکه قرار مى‌دادند؛ حق تعالى آيه شريفه نازل فرمود که‌ «وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ» واحدى به اسناد خود روايت نموده که حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله اين آيه را تلاوت و فرمود العالم الّذى عقل عن اللّه فعمل بطاعته و اجتنب سخطه. يعنى عالم آن کسى است که از جانب حق تعالى بداند (و دين خود را از جانب خدا تعلّم کند) پس به طاعت او عمل کند و از چيزى که موجب سخط و غضب او است اجتناب کند «1». «1» جوامع الجامع طبرسى، ص 354- تفسير أبو الفتوح رازى، ج 9، ص 22. جلد 10 - صفحه 240