اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
اتل‌ُ ما أُوحِي‌َ إِلَيک‌َ مِن‌َ الکِتاب‌ِ وَ أَقِم‌ِ الصَّلاةَ إِن‌َّ الصَّلاةَ تَنهي عَن‌ِ الفَحشاءِ وَ المُنکَرِ وَ لَذِکرُ اللّه‌ِ أَکبَرُ وَ اللّه‌ُ يَعلَم‌ُ ما تَصنَعُون‌َ (45)
تلاوت فرما آنچه وحي شده است بسوي تو از کتاب و بر پاي بدار نماز را بدرستي که نماز جلوگير است از فحشاء و منکر و هر آينه ذکر خداوند بزرگتر است و خداوند ميداند آنچه از شما صادر ميشود.
اتل‌ُ ما أُوحِي‌َ إِلَيک‌َ مِن‌َ الکِتاب‌ِ نظر به اينکه بسياري از آيات قرآن نکوهش و مذمت کفار و مشرکين و فساق و تمجيد مؤمنين و مدح آنها است و اينکه آيات براي کفار و مشرکين بسيار ناگوار بود و در مقام اذيت حضرت رسالت برميآمدند بلکه بساير منافقين و ظاهر مسلمانان گران ميآمد مثل آيات راجع بولايت، خداوند ميفرمايد ملاحظه آنها را مفرما و آنچه بشما وحي ميرسد و نازل ميشود تلاوت فرما و ابلاغ نما بلکه خداوند تأکيد ميفرمايد مثل آيه بَلِّغ ما أُنزِل‌َ إِلَيک‌َ- الايه در غدير خم و اشباه آن.
وَ أَقِم‌ِ الصَّلاةَ اهميت نماز در شريعت اسلام بسيار است که يک قسمت آنها را در
جلد 14 - صفحه 331
مجلد اول در ذيل جمله وَ يُقِيمُون‌َ الصَّلاةَ در صفحه 150 الي 166 (16 صفحه) بيان کرده‌ايم مراجعه فرمائيد. «
الصلاة عمود الدين
-
اول ما يحاسب به العبد يوم القيمة الصلاة
عنوان صحيفة المؤمن
الصلاة معراج المؤمن
الصلاة قربان کل تقي
الصلاة ان قبلت قبل ما سواها و ان ردت ردما سواها
الي غير ذلک و مراد از اقامه مجرد اتيان آن نيست بلکه حفظ و نگهباني و نگاهداري نماز است به بيان احکام و ترغيب مؤمنين و ذکر مثوبات و فوائد آن و انذار ترک و تضييع آن که من جمله از فوائد آن:
إِن‌َّ الصَّلاةَ تَنهي عَن‌ِ الفَحشاءِ وَ المُنکَرِ فرق بين فحشاء و منکر اينکه فحشاء بمعني کارهاي زشت است حتي در نزد مرتکب آن مثل زنا لواط کلمات زشت مادر فلان خواهر فلان و امثال اينها که فرق است بين فحش و سب و لذا زانيه را فاحشه ميگويند و منکر مقابل معروف است فعل قبيح و قبايح دو قسم است قبايح عقليه و شرعيه و شامل جميع معاصي ميشود و وجه اينکه نماز ناهي از فحشاء و منکر است اينکه اگر با توجه بکلمات نماز و افعال آن و آداب و شرائط آن بيشتر باشد جلوگيري آن زيادتر ميشود چنانچه امروز بالحس و العيان مشاهده ميکنيم که اهل نماز از بسياري از منکرات و فحشاء دوري ميکنند زنهاي آنها با حجاب و عفت و حياء مردان آنها از زنا و لواط و ساز و آواز و سينما شرب و مجالس فحشاء اجتناب ميکنند و تارکين نماز از هيچگونه فحشاء و منکرات و معاصي رو برگردان نيستند و باک ندارند مگر اينکه مانعي جلوگير آنها باشد و اينکه معني بسيار واضح و روشن است و احتياج بتوجيهات مفسرين نداريم.
وَ لَذِکرُ اللّه‌ِ أَکبَرُ اينکه جمله را دو نحوه تفسير ميتوان کرد يکي اينکه فائده بزرگ نماز اينست که انسان را بياد خدا مياندازد که غرض از جعل نماز همين است چنانچه ميفرمايد وَ أَقِم‌ِ الصَّلاةَ لِذِکرِي (طه آيه 14) ديگر آنکه بياد خدا بودن و اشتغال بذکر از بسياري از معاصي انسان را بيشتر از نماز حفظ ميکند زباني که بذکر خدا باشد غيبت و تهمت و بهتان و فحش و کلمات زشت از او صادر نميشود و اگر بياد خدا باشد غفلت نميکند و رو بمعاصي نميرود.
وَ اللّه‌ُ يَعلَم‌ُ ما تَصنَعُون‌َ خداوند عالم است برفتار و کردار، گفتار و طريقه مشي شما
جلد 14 - صفحه 332
ظاهر شما و باطن شما و مقصود و منظور شما که کلمه ما تصنعون شامل همه اينها ميشود.